заско́чыць, -чу, -чыш, -чыць; зак.
1. Скокнуўшы, забрацца куды-н.
Заяц заскочыў у агарод.
2. Зайсці куды-н. мімаходам, ненадоўга (разм.).
З. да сябра.
|| незак. заска́кваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заско́чыць
дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
заско́чу |
заско́чым |
| 2-я ас. |
заско́чыш |
заско́чыце |
| 3-я ас. |
заско́чыць |
заско́чаць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
заско́чыў |
заско́чылі |
| ж. |
заско́чыла |
| н. |
заско́чыла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
заско́ч |
заско́чце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
заско́чыўшы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
заско́чыць сов.
1. заскочи́ть, запры́гнуть;
ко́шка ~чыла на дах — ко́шка заскочи́ла (запры́гнула) на кры́шу;
з. напе́рад — заскочи́ть вперёд;
2. (зацепиться) заскочи́ть;
кля́мка ~чыла за прабо́й — щеко́лда заскочи́ла за пробо́й;
3. попа́сть (не по назначению);
кро́шка ~чыла ў ды́хальнае го́рла — кро́шка попа́ла в дыха́тельное го́рло;
4. разг. (зайти на короткое время) забежа́ть; заскочи́ть;
з. на хвілі́нку — забежа́ть (заскочи́ть) на мину́тку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заско́чыць, ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; зак.
1. Скокнуўшы, апынуцца дзе‑н. Мяч заскочыў за шафу. // Імкліва забегчы, заехаць, уварвецца куды‑н. [Машына] крута развярнулася на вуліцы, заскочыла на тратуар. Асіпенка. Запаліўшы маленькую люльку, стары Дзямід расказаў мне гісторыю аб тым, як на двор яго бацькі.. заскочыў неяк з Пушчы дзік. В. Вольскі. // Разм. і спец. Выйшаўшы са свайго месца, заняць няправільнае становішча, перакасіцца (пра дэталі, часткі якога‑н. механізма). Спружына заскочыла.
2. Разм. Зайсці, забегчы куды‑н. мімаходам, ненадоўга. Заскочыла ў хату Аленка, Тараса Шаўчэнку ўзяла, хустачку на плечы пакінула. Колас.
3. Выскачыць наперад, зрабіць што‑н. раней за іншых. — Няхай судзіцца, няхай судзіцца.., — заскочыў сыну наперад Даніла. Крапіва.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
запры́гнуть сов., разг. заско́чыць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заска́кваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да заскочыць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заско́кваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да заскочыць (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заскочи́ть сов., разг., в разн. знач. заско́чыць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заска́кваць несов.
1. заска́кивать, запры́гивать;
2. (цепляться) заска́кивать;
3. попада́ть (не по назначению);
4. разг. (заходить на короткое время) забе́гать, заска́кивать;
1-4 см. заско́чыць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
умясці́цца, умяшчуся, умесцішся, умесціцца; зак.
1. Поўнасцю змясціцца ў чым‑н., дзе‑н. Язэп асцярожна падышоў да жыта, сарваў колас. Ён не ўмясціўся на далоні. Асіпенка. Чэк трэба было асабліва асцярожна падпісваць: каб умясціцца ў вузенькім радку і, барані божа, не заскочыць якой-небудзь рыскай за блакітнае поле. Скрыган. Падышоў тралейбус, і чарга ўмясцілася ў яго. Сабаленка. // перан. Заняць, запоўніць сабой што‑н. Усё, што здарылася за адзін дзень, не магло ўмясціцца ў галаве [Шылянка]. Кавалёў.
2. Размясціцца на якім‑н. месцы. Міхась паслухмяна саслізнуў з лаўкі і ўмясціўся побач з рыжым хлопчыкам. «Вожык». Глыбока ўздыхнуўшы, Чарнавус лепш умясціўся на лаўцы, паставіў на калені локці і апусціў на далоні сваю жорсткую бараду. Кулакоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)