жыццё́ва

прыслоўе, утворана ад прыметніка

станоўч. выш. найвыш.
жыццё́ва - -

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

жыццёва нареч. жи́зненно

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

жыццёва-непасрэ́дны

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. жыццёва-непасрэ́дны жыццёва-непасрэ́дная жыццёва-непасрэ́днае жыццёва-непасрэ́дныя
Р. жыццёва-непасрэ́днага жыццёва-непасрэ́днай
жыццёва-непасрэ́днае		 жыццёва-непасрэ́днага жыццёва-непасрэ́дных
Д. жыццёва-непасрэ́днаму жыццёва-непасрэ́днай жыццёва-непасрэ́днаму жыццёва-непасрэ́дным
В. жыццёва-непасрэ́дны (неадуш.)
жыццёва-непасрэ́днага (адуш.)		 жыццёва-непасрэ́дную жыццёва-непасрэ́днае жыццёва-непасрэ́дныя (неадуш.)
жыццёва-непасрэ́дных (адуш.)
Т. жыццёва-непасрэ́дным жыццёва-непасрэ́днай
жыццёва-непасрэ́днаю		 жыццёва-непасрэ́дным жыццёва-непасрэ́днымі
М. жыццёва-непасрэ́дным жыццёва-непасрэ́днай жыццёва-непасрэ́дным жыццёва-непасрэ́дных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

жи́зненно нареч. жыццёва;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

рэаніма́цыя, ‑і, ж.

Сукупнасць мерапрыемстваў па ажыўленню чалавека, які знаходзіцца ў стане клінічнай смерці, аднаўленне раптоўна страчаных або парушаных у выніку няшчасных выпадкаў, захворванняў і ўскладненняў функцый жыццёва важных органаў.

[Ад лац. reanimatio — ажыўленне.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

го́лад, ‑у, М ‑дзе, м.

1. Адчуванне патрэбы ў ежы, моцнае хаценне есці. Адчуць голад. Прагнаць голад. □ Мікола ўжо і забыў, калі наядаўся ўволю. Нават у сне яго мучыў голад. Новікаў. // Працяглае недаяданне з-за недахопу ежы. Пухнуць з голаду. □ Выскачыў з бярлогі сумны воўк, Ад голаду сухі, бы корч. Бядуля.

2. Недахоп або адсутнасць харчовых прадуктаў як масавае няшчасце з прычыны неўраджаю, вайны і пад. У голад намруцца, у вайну налгуцца. Прыказка. // перан. Увогуле недахоп чаго‑н. жыццёва важнага, неабходнага. Рэпертуарны голад. Кніжны голад. □ Зямельны голад гнаў селяніна ў кабалу да памешчыка. Івашын.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

глухі́, ‑ая, ‑ое; глух, ‑а.

1. Часткова або поўнасцю пазбаўлены слыху; няздольны чуць. Глухі на адно вуха. □ Як ем, дык глух і нем. Прымаўка. // у знач. наз. глухі́, ‑ога, м.; глуха́я, ‑ой, ж. Пра чалавека, пазбаўленага слыху. Жылі ў адной вёсцы сляпы, глухі і бязногі. Якімовіч. Глухі не дачуе, дык прыдумае. Прымаўка. // перан. Неспагадлівы, нячулы, раўнадушны. Жанчына жыла толькі .. [дзіцем], глухая да навакольнага. Карпаў.

2. Невыразны, нязвонкі, прыглушаны. Глухі голас. Глухія выбухі. □ Прызвычаенае вуха інжынера пачула.. глухі перастук колаў, водгукі рэха, якое кацілася над палямі. Лынькоў. // Які вымаўляецца без удзелу голасу (пра гукі). Глухі зычны. // перан. Затоены, невыразны. Між сялян пайшла глухая гаворка, у якой чулася нейкая трывога і страх. Колас. Не патрэбна ні скарг, ні скрухі, ні глухіх нараканняў на лёс. Глебка.

3. Густы, цёмны, непраходны. Наўкол глухія хмызнякі — Сынок малы ад жалю плакаў, Калі ў піліпаўку ваўкі Заелі сёмага сабаку. Арочка.

4. Які знаходзіцца ў глушы, далёка ад населеных месц; далёкі ад жыццёва важных цэнтраў. Глухая вёска. □ Калісьці гэткі цёмны і глухі, Мой родны кут, сягоння ты ў агнях. Смагаровіч. // Пустынны, бязлюдны. Глухі завулак. Глухая дарога.

5. перан. Такі, калі спыняецца рух, замірае жыццё; глыбокі, позні. Глухая поўнач. Глухая восень.

•••

Глухая крапіва гл. крапіва.

Глухая сцяна гл. сцяна.

Глухія дзверы гл. дзверы.

Глухое акно гл. акно.

Глухі як пень — зусім глухі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

так

1. нареч. так; (таким образом — ещё) э́так;

піса́ць трэ́ба так, а не іна́чай — писа́ть на́до так, а не ина́че;

ён так раска́зваў, што ўсе смяя́ліся — он так расска́зывал, что все смея́лись;

так усё мо́жна зрабі́ць — так (э́так) всё мо́жно сде́лать;

2. нареч. (до такой степени) так; насто́лько; столь; (в сущности — ещё) суть;

так жыццёва, так выра́зна — так (насто́лько) жи́зненно, так (насто́лько) вырази́тельно;

гэ́та не так ва́жна — э́то не так (не столь, не суть) ва́жно;

3. нареч. (без последствий, без особенной цели, без усилий) так;

пакі́нуць гэ́ту спра́ву так не́льга — оста́вить э́то де́ло так нельзя́;

я сказа́ў гэ́та про́ста так — я сказа́л э́то про́сто так;

4. частица (ничего особенного) так;

што з ва́мі? — Так... — что с ва́ми? — Так...;

так, балаўство́ адно́ — так, баловство́ одно́;

5. частица утверд. да, так; (совершенно верно — ещё) то́чно;

усе́ ў збо́ры? — Так — все в сбо́ре? — Да;

так, вы не памылі́ліся — да (так, то́чно), вы не оши́блись;

так, гэ́та ён зрабі́ў — да (так, то́чно), э́то он сде́лал;

6. частица вопр. да;

усё абышло́ся до́бра, так? — всё обошло́сь благополу́чно, да?;

7. частица усил. так;

ён так ірвану́ў... — он так рвану́л...;

8. частица ограничительная так; э́так;

гадо́ў, так, дзе́сяць таму́ — лет, так (э́так), де́сять тому́ наза́д;

◊ так сабе́ — так себе́;

няха́й так — пусть так;

так сказа́ць — вводн. сл. так сказа́ть;

то́лькі так — то́лько так;

так зва́ны — так называ́емый;

так і так — так и так (мол);

(і) так і сяк — (и) так и сяк;

так і быць — так и быть;

так і ве́дай(це) — так и зна́й(те);

як жа так? — как же так?;

так і ёсць — так и есть;

вось дык так! — вот так так!;

так ці іна́чай — так или ина́че;

і так і гэ́так — и так и э́так;

няха́й бу́дзе так — так и быть, быть по сему́;

даўно́ б так — давно́ бы так;

так і чака́й — того́ и жди; того́ и смотри́;

так на так — так на так;

так яму́ (ёй, ім і г.д.) і трэ́ба — так ему́ (ей, им и т.д.) и на́до; и подело́м ему́ (ей, им и т.д.);

хоць бы і так — хоть бы и так

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

так

1. нареч. (таким образом) так; (этак) гэ́так, так; (в сочетании с прил. в знач. сказ.) такі́, гэ́такі, гэ́ткі;

писа́ть на́до так, а не и́на́че піса́ць трэ́ба так (гэ́так), а не іна́чай;

он всё так сде́лал ён усё так зрабі́ў;

он не так уж добр ён не такі́ ўжо до́бры; (до такой степени) так;

так (насто́лько) жи́зненно, так (насто́лько) вырази́тельно так жыццёва, так выра́зна; (без последствий, без особенной цели, без усилий) так;

оста́вить э́то де́ло так нельзя́ пакі́нуць гэ́ту спра́ву так не́льга;

я сказа́л э́то про́сто так я сказа́ў гэ́та про́ста так;

2. союз дык; (так что) так што; (поэтому) таму́; (итак) так;

рабо́ту сде́лал, так мо́жно отдыха́ть рабо́ту зрабі́ў, дык мо́жна адпачыва́ць;

рабо́тать, так рабо́тать працава́ць, дык працава́ць;

так ты мне не ве́ришь? дык ты мне не ве́рыш?;

так согла́сен? дык зго́дзен?;

не зна́ете, так и скажи́те не ве́даеце, дык так і скажы́це;

(в составе сложных подчинительных союзов) / так как таму́ што;

я спешу́, так как пора́ идти́ на рабо́ту я спяша́юся, таму́ што час (пара́) ісці́ на рабо́ту (пра́цу);

так что так што, такі́м чы́нам;

жгло со́лнце, так что вы́держать бы́ло невозмо́жно пякло́ со́нца, так што вы́трымаць было́ немагчы́ма;

так, что́бы… так, каб…;

на́до вы́йти пора́ньше, так, что́бы не опозда́ть на по́езд трэ́ба вы́йсці ране́й, так, каб не спазні́цца на цягні́к;

3. част. (ничего особенного) так;

что с ва́ми? — Так, ничего́ што з ва́мі? — Так, нічо́га; (утверд.) так, ага́;

все в сбо́ре? — Так усе́ ў збо́ры? — Так (ага́); (усил.) так; дык (усил. при указании на противопоставление, возражение);

так, так, ну и дела́! так, так, ну і спра́вы!;

она́ так во́все не измени́лась яна́ дык зусі́м не змяні́лася;

ну так что же? ну дык што ж?;

там кли́мат о́чень суро́вый, так, моро́зы дохо́дят до сорока́ гра́дусов там клі́мат ве́льмі суро́вы, так, маразы́ дахо́дзяць да сарака́ гра́дусаў; (ограничительная) так, (этак) гэ́так;

лет, так (э́так) де́сять тому́ наза́д гадо́ў, так (гэ́так) дзе́сяць таму́;

◊

и так і так;

и так да́лее (сокращённо и т. д.) і гэ́так дале́й (сокращённо і г. д.);

когда́ (е́сли) так калі́ так;

не так ли? хі́ба (ці) не так?;

так вот дык вось;

я так и знал! я так і ве́даў!;

так и быть няха́й бу́дзе так, (ладно) до́бра;

так и есть так і ёсць;

так и зна́й(те) так і ве́дай(це);

так и́ли и́на́че так ці іна́чай (іна́кш);

(и) так и сяк (і) так і сяк;

та́к себе та́к сабе́;

так и так (мол) так і так;

пусть так няха́й так;

как же так? як жа так?;

вот так так! вось дык так!;

(и) так и э́так (і) так і гэ́так;

давно́ бы так даўно́ б так;

так то́чно воен. так то́чна.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)