днява́ць, дню́ю, дню́еш, дню́е; дню́й; незак. (разм.).
Праводзіць дзень дзе-н. у сувязі з чым-н., рабіць днёўку.
Разведка днявала ў вёсцы.
◊
Дняваць і начаваць — неадлучна праводзіць час дзе-н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
днява́ць
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
дню́ю |
дню́ем |
| 2-я ас. |
дню́еш |
дню́еце |
| 3-я ас. |
дню́е |
дню́юць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
днява́ў |
днява́лі |
| ж. |
днява́ла |
| н. |
днява́ла |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
дню́ючы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
днява́ць несов., разг. днева́ть;
◊ д. і начава́ць — днева́ть и ночева́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
днява́ць, днюю, днюеш, днюе; незак.
Праводзіць дзень, рабіць днёўку дзе‑н. Ішлі.. [партызаны] раз на заданне і заляглі ў гушчары дняваць. Карпюк. Толя вяртаўся да сваіх, у тую вёску, дзе сёння днявала разведка. Брыль. // Адпачываць, хавацца днём (пра дзікіх жывёл, птушак.). [Ласіха] днявала ў векавых лазняках з двума малымі. Пташнікаў.
•••
Дняваць і начаваць — праводзіць дзе‑н. увесь час, многа часу. Некалькі дзён Якаў нікуды не выязджаў з гаража, тут дняваў і начаваў. Кулакоўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
днева́ть несов. днява́ць;
◊
днева́ть и ночева́ть где-л. днява́ць і начава́ць дзе-не́будзь.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
начава́ць, ‑чую, ‑чуеш, ‑чуе; незак.
Спаць дзе‑н. усю ноч. Дома [хлопцы] выпілі па кубку малака з хлебам ды падаліся на вышкі. Цяпер яны начавалі на вышках, над хатай. Якімовіч. Сёння.. [Алег з бацькам] начавалі ў вялізным бары, які стаяў ля крутой лукавіны Дрыгвянкі. Гамолка.
•••
Дняваць і начаваць гл. дняваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
начава́ць несов. ночева́ть;
◊ днява́ць і н. — днева́ть и ночева́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
угамава́ць, ‑мую, ‑муеш, ‑муе; зак., каго-што.
Абл.
1. Уціхамірыць, супакоіць. Дзе ты яго, Пацяроба, угамуеш, як раскрычыцца? Зарэцкі.
2. Утаймаваць. [Тэкля:] Буду ў цябе начаваць і дняваць, пакуль не ўгамуеш майго вар’ята! Губарэвіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)