дабрадзе́й, -дзе́я, мн. -дзе́і, -дзе́яў, м.
Той, хто робіць дабро, дапамагае, аказвае паслугу каму-н.
На словах д., а на справе ліхадзей (з нар.).
|| ж. дабрадзе́йка, -і, ДМ -дзе́йцы, мн. -і, -дзе́ек.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дабрадзе́й
назоўнік, агульны, адушаўлёны, асабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
дабрадзе́й |
дабрадзе́і |
| Р. |
дабрадзе́я |
дабрадзе́яў |
| Д. |
дабрадзе́ю |
дабрадзе́ям |
| В. |
дабрадзе́я |
дабрадзе́яў |
| Т. |
дабрадзе́ем |
дабрадзе́ямі |
| М. |
дабрадзе́ю |
дабрадзе́ях |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
дабрадзе́й м.
1. уст. благоде́тель;
2. уст. (занимающийся благотворительностью) благотвори́тель;
3. разг., шутл. голу́бчик, дружо́к;
ага́, папа́ўся, ~дзе́ю — ага́, попа́лся, голу́бчик
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дабрадзе́й, ‑я, м.
1. Той, хто чыніць дабро, аказвае дапамогу, паслугу каму‑н.; дабрачынец. — Прыходзьце, даражэнькія мае, часцей: вы толькі і засталіся нашымі сябрамі-дабрадзеямі. Гартны. На словах дабрадзей, а на справе ліхадзей. З нар.
2. Разм. Форма сяброўскага звароту да каго‑н., часам з адценнем іроніі, злараднасці. — Памыляешся, дабрадзей, мне пайшоў ужо дваццаць другі год. Машара.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Дабрадзе́й (у розных знач.). Укр. добро́дій, рус. дыял. доброде́й, чэш. dobroděj, славац. dobrodej, польск. dobrodziej, ст.-слав. добродѣи. Прасл. *dobrodějь складанае слова: *dobrъ і вытворнае ад дзеяслова *dějati. Гл. Трубачоў, Эт. сл., 5, 42 (дзіўна, што тут наогул не прыводзіцца бел. матэрыял, ня гледзячы на тое, што ён добра засведчаны ў слоўніках); Слаўскі, 1, 151. Усё ж такі ў некаторых значэннях гэтага слова, магчыма, выяўляецца польскі ўплыў на ўсх.-слав. мовы (дакладней, у пэўных выпадках трэба лічыцца з магчымымі прамымі запазычаннямі з польск. мовы). Так, у значэнні ’васпан’ укр. і бел. словы, бясспрэчна, запазычаны з польск. dobrodziej з такой жа семантыкай.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
дабрадзей; філантроп (кніжн.)
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)
благоде́тель уст. дабрадзе́й, -дзе́я м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ми́лостивец уст. дабрадзе́й, -дзе́я м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дабрачы́нец, ‑нца, м.
Тое, што і дабрадзей (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дабрадзе́йка, ‑і, ДМ ‑дзейцы; Р мн. ‑дзеек; ж.
Жан. да дабрадзей.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)