вы́церты
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
вы́церты |
вы́цертая |
вы́цертае |
вы́цертыя |
| Р. |
вы́цертага |
вы́цертай
вы́цертае |
вы́цертага |
вы́цертых |
| Д. |
вы́цертаму |
вы́цертай |
вы́цертаму |
вы́цертым |
| В. |
вы́церты (неадуш.)
вы́цертага (адуш.) |
вы́цертую |
вы́цертае |
вы́цертыя (неадуш.)
вы́цертых (адуш.) |
| Т. |
вы́цертым |
вы́цертай
вы́цертаю |
вы́цертым |
вы́цертымі |
| М. |
вы́цертым |
вы́цертай |
вы́цертым |
вы́цертых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
вы́церты
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
вы́церты |
вы́цертая |
вы́цертае |
вы́цертыя |
| Р. |
вы́цертага |
вы́цертай
вы́цертае |
вы́цертага |
вы́цертых |
| Д. |
вы́цертаму |
вы́цертай |
вы́цертаму |
вы́цертым |
| В. |
вы́церты (неадуш.)
вы́цертага (адуш.) |
вы́цертую |
вы́цертае |
вы́цертыя (неадуш.)
вы́цертых (адуш.) |
| Т. |
вы́цертым |
вы́цертай
вы́цертаю |
вы́цертым |
вы́цертымі |
| М. |
вы́цертым |
вы́цертай |
вы́цертым |
вы́цертых |
Кароткая форма: вы́церта.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
вы́церты
1. прич., в разн. знач. вы́тертый; см. вы́церці;
2. прил. вы́тертый;
3. прил., перен., разг. тёртый, быва́лый, обтёсанный
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́церты, ‑ая, ‑ае.
1. Дзеепрым. зал. пр. ад выцерці.
2. у знач. прым. Паношаны, зношаны. Замест латанага, зашмуленага і выцертага кажушка носіць.. [дзед Талаш] мундзір ваеннага пакрою. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
утёртый уцёрты, вы́церты, абцёрты; см. утере́ть.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́тертый в разн. знач. вы́церты, мног. павыціра́ны.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
обтёсанный
1. абчаса́ны, абчэ́саны;
2. перен. быва́лы, вы́церты; см. обтеса́ть.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перетёртый
1. перацёрты, мног. папераціра́ны;
2. сцёрты, пацёрты, расцёрты, мног. парасціра́ны;
3. перацёрты, вы́церты, павыціра́ны; см. перетере́ть.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ляда́шчы 1 леда́шчы, ліда́шчый, лыда́шчый ’кволы, хілы; нядужы, слабы; дрэнны, нягодны; стары, струхлелы; збуцвелы; выцерты’ (Нас., Грыг., Бес., Яруш., Ант., Касп., Бір. Дзярж., Сцяшк., ТСБМ, Сл. ПЗБ), ’злы, сярдзіты, запальчывы’ (слуц., Жыв. сл.), ’нікудышні, пусты’; ’д’ябал’ (мін., КЭС), ’легкадумны’. Да ляда́шты (гл.). Сюды ж: ляда́шчына ’непатрэбная рэч’ (Нас.), ляда́шчыца, ліда́шчыца ’кепскі, дрэнны, сапсаваны’ (Мал., Булг., Кос.), ’нягодніца’ (паўд.-усх., КЭС), лядашчыцца ’паступаць дрэнна’ (Федар. Дад.).
Ляда́шчы 2 ’ледзяны, дужа халодны’ (валож., Жыв. сл.). Нерэгулярнае ўтварэнне ад лядакі́ ’ледзякі’ пры ад’ідэацыі ляда́шчы 1 і польск. lodowaty ’ледзяны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
распра́віць, ‑праўлю, ‑правіш, ‑правіць; зак., што.
1. Разгладзіць, зрабіць роўным. Нічыпар паклаў пачак на стол, акуратна расправіў кожную паперку. Асіпенка. [Анісся], дрыготкімі пальцамі расправіла выцерты шоўк. Лынькоў. // Размясціць правільна. Расправіць складкі.
2. Напружыўшы мышцы, выпрастаць, выцягнуць (часткі цела). Пан узяў рог пакручасты, Пазалочаны, блішчасты, Важна выставіў нагу, Галаву крыху адкінуў Ды расправіў грудзі, спіну І ў ражок той — тру-гу-гу. Колас. [Рыбак] скінуў з карка авечку, паклаў на яе бок карабін і з палёгкай расправіў намуляныя плечы. Быкаў. // Падняўшы, выцягнуўшы, разгарнуць (рукі, крылы і пад.).
•••
Расправіць крылы (плечы) — праявіць усе свае сілы, здольнасці; дзейнічаць рашуча, смела, энергічна.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)