выпу́чвацца
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
- |
- |
| 2-я ас. |
- |
- |
| 3-я ас. |
выпу́чваецца |
выпу́чваюцца |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
выпу́чваўся |
выпу́чваліся |
| ж. |
выпу́чвалася |
| н. |
выпу́чвалася |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
выпу́чвацца несов., возвр., страд., разг. выпу́чиваться, выпя́чиваться; см. вы́пучыцца, выпу́чваць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выпу́чвацца, ‑аецца; незак.
1. Незак. да выпучыцца.
2. Зал. да выпучваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
выпя́чиваться
1. выпукля́цца, выпіна́цца, выпу́чвацца; выпру́джвацца; см. вы́пятиться;
2. страд. выпукля́цца, выпіна́цца, выпу́чвацца; выпру́джвацца; вылуча́цца, падкрэ́слівацца; см. выпя́чивать.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выпу́чиваться возвр., страд. выпу́чвацца, выпіна́цца; (о глазах — обычно) вытарэ́шчвацца, вытрэ́шчвацца, вылу́плівацца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Адтату́ркнуць ’вытаркаць, выпучвацца’ (КЭС). Магчыма, балтыйскага паходжання (< *at‑turkti). Параўн. літ. tùrktekti ’таркаць’ або ад аддадуркнуць (гл. аддадурыць).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пуля́ць 1 ’шпурляць, кідаць, страляць’ (ТСБМ; карэл.; Жыв. НС; Сцяц.), пуля́цца ’тс’ (Касп.), рус. пуля́ть ’кідаць; сварыцца’, пуляться ’тс’. Няясна, магчыма, да пу́ля ’куля’, параўн. Фасмер, 3, 405; аднак гл. Шустар-Шэўц, 2, 1190, які ўслед за Супруном (адносна рус. пульну́ть ’кінуць’ гл. Веснік БДУ, 1974, 2, 20–25) уключае названыя словы разам з в.-луж., н.-луж. pulać ’праганяць, адпіхваць’, польск. pulać ’цяжка несці’, славен. púliti ’шчыпаць; біць’ і пад. у агульнае гняздо слоў, што ўзыходзяць да прасл. *puliti, у аснове якога і.-е. pou‑ ’выстаўляцца, выпучвацца’; гл. таксама Сной, 514, які збліжае славен. puliti з літ. piáuti ’рэзаць, жаць, калоць’, лац. pavīre ’таўчы, таптаць’ і інш., што ўзыходзяць да і.-е. peu̯‑ ’таўчы’. Параўн. пуліць (гл.).
Пуля́ць 2 аргат. ’купляць’ (Рам.). Узводзяць да грэч. πουλω ’прадаваць’ (гл. Лукашанец, Сацыялекты, 73), параўн. польск. аргат. pulać ’тс’. Змена семантыкі пад уплывам прыстаўкі пра- (про-), параўн. укр. пропу́льовати = про‑давати (Горбач, Арго, 27).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)