Пы́зы ’бульбяныя клёцкі з мясам’ (Скарбы), пы́за (pyza) ’страва даўніх часоў, прыгатаваная з канаплянага малака’ (Варл.), пэза ’булачка, начыненая салам’ (Нас.), укр. пизи ’вараныя галушкі з кіслага грачанага цеста, ядуць з часныком і алеем’, польск. pyza ’від клёцак’; перан. ’круглая, тоўстая шчака’. Няясна; паводле Банькоўскага (2, 972), рэгіянальнае старажытнае слова (Мазоўша, Вялікапольшча), з якога выводзіцца прыметнік pyzatyʼтаўсташчокі’, Брукнер (450) апошняе слова звязвае з рухае ’рыць зямлю; перабіраць у ядзе’, pūzdro, pužo і параўноўвае з рус. пыж ’пусты арэх’, пыжить ’уздуваць’. Гл. папярэдняе слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Зе́бра. З рус. зебра ’тс’ (з польск. было б зэ‑), дзе з англ. ці франц. zebra у XVIII ст. (фіксацыя 1792 г.). У англ., франц. з 1600 г., у партуг., ісп. ужо ў XVI ст. ці з лац. equiferus ’дзікі конь’, ці са слова аднаго з паўд.-афр. плямён. Фасмер, 2, 91; Шанскі, 2, З, 83; Блох-Вартбург, 673; Окс. сл., 3868 (11, 87); Махэк₂, 714. Перан. зебра ’паласа дарогі для пераходу пешых’, паводле афарбоўкі, у 60–70‑я гады XX ст.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
загі́б, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Загнутае месца, выгін.
З. ліста.
З. ракі.
2. перан. Дапушчэнне шкодных крайнасцей у ажыццяўленні чаго-н.
Левы з.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
закі́даць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што, чым.
Кідаючы, запоўніць, пакрыць, засыпаць.
З. яму ламаччам.
З. прамоўцу пытаннямі (перан.).
|| незак. закі́дваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зало́г, -у, м.
1. Тое, што і заклад.
2. перан. Доказ, гарантыя чаго-н.
З. дружбы.
|| прым. зало́гавы, -ая, -ае (да 1 знач.).
Залогавае абавязацельства.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
крывасмо́к, -а, мн. -і, -аў, м.
1. Кажан, які жывіцца кроўю жывёл (жыве ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы).
2. перан. Тое, што і крывапівец (пагард.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ле́пта, -ы, ДМ -пце, ж.
1. Дробная медная манета ў Старажытнай Грэцыі.
2. перан. Пасільны ўклад у якую-н. агульную справу.
Унесці сваю лепту.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ля́па, -ы, мн. -ы, ляп, ж.
1. Тое, што і пашча.
Л. воўка.
2. перан. Цёмнае паглыбленне ў чым-н.
Пхаць снапы ў ляпу малатарні.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
маля́ўка, -і, ДМ -ля́ўцы, мн. -і, -ля́вак, ж.
1. Тое, што і малёк.
2. перан. Пра чалавека маленькага росту або пра дзіця (разм., іран.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
масці́цца, машчу́ся, мо́сцішся, мо́сціцца; незак.
1. Зручна размяшчацца, уладкоўвацца.
М. на возе.
2. перан. Мець пэўны намер, намервацца (разм.).
Ці не ў начальнікі ён мосціцца?
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)