прафільтрава́цца, ‑руецца; зак.
1. Ачысціцца, прайшоўшы праз фільтр. Бензін прафільтраваўся.
2. перан. Разм. Быць правераным, разгледжаным.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шчупачы́на, ‑ы, м.
Разм. Вялікі шчупак. — Нічога сабе нагуляўся шчупачына за лета — павінен быць тлусты. Машара.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паві́нен, ‑нна, у знач. вык. (часцей з інф., з дзеясл. «быць» або без апошняга).
Абавязан, вымушан што‑н. рабіць, або мець якую‑н. якасць. Мы павінны змагацца за мір. □ Чалавек! Ён павінен быць варты свайго месца на зямлі. Карпаў. // Аб тым, што абавязкова здарыцца. Зацменне месяца павінна быць у 11 гадзін вечара. □ [Васіль:] — Мінут праз дзесяць тут па графіку павінен прайсці наступны поезд... Васілёнак. // Ужываецца для вырашэння магчымасці, непазбежнасці чаго‑н. Ён павінен хутка з’явіцца. □ [Муляры] павінны будуць сабрацца неўзабаве, перад закладкаю галоўнага будынка. Чорны. Не мае права жартаваць .. [Марына сваім] лёсам. Яна маладая, яна павінна быць шчаслівая па-сапраўднаму. Скрыган.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кішэ́ць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -шы́ць, незак.
1. Мітусліва рухацца ў розных напрамках (пра вялікую колькасць каго-н.).
Мільёны пчол кішаць на канюшыне.
2. кім. Быць перапоўненым мноствам жывых рухавых істот.
Базарная плошча кішэла народам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дагары́, прысл.
1. На спіне, на спіну.
Ляжыць д.
2. Угору, уверх.
Як ні ары, абы чорным д. (прыказка).
◊
Дагары нагамі —
1) у перавернутым, перакручаным становішчы (быць і пад.);
2) уніз галавой, кулём (падаць, ляцець і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жывапі́сны, -ая, -ае.
1. гл. жывапіс.
2. Прыгожы, варты быць адлюстраваным у жывапісе.
Ж. куток Беларусі.
3. перан. Вобразны, яркі, выразны (пра мову, стыль і пад.).
Жывапіснае апавяданне.
|| наз. жывапі́снасць, -і, ж. (да 2 і 3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перажыва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; незак.
1. гл. перажыць.
2. за каго-што і без дап. Хвалявацца, нервавацца з прычыны чаго-н., быць у стане душэўнага неспакою ў
сувязі з чым-н.
Пасварылася з суседкай, а цяпер перажываю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сква́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца; незак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Пячыся на агні; смажыцца.
У печы скварыцца свежае сала.
2. перан. Грэцца на сонцы; быць у вельмі гарачым месцы (разм.).
|| зак. сасква́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
супрацьстая́ць, -стаю́, -стаі́ш, -стаі́ць; -стаі́м, -стаіце́, -стая́ць; -сто́й; незак., звычайна каму-чаму.
1. Захоўваць устойлівае становішча пад уздзеяннем чаго-н.
С. ветру.
2. Супраціўляцца, аказваць супрацьдзеянне.
С. націску ворага.
3. Быць супрацьпастаўленым, адрознівацца па сутнасці.
С. поглядам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ца́рстваваць, -твую, -твуеш, -твуе; -твуй; незак.
1. Быць царом (царыцай); кіраваць царствам (у 1 знач.).
2. перан. Пераважаць; першынстваваць над усімі ў якіх-н. адносінах.
3. перан. Напаўняць сабой; дамінаваць.
Вакол царствавала цішыня.
|| наз. ца́рстваванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)