прафільтрава́цца, ‑руецца; зак.
1. Ачысціцца, прайшоўшы праз фільтр. Бензін прафільтраваўся.
2. перан. Разм. Быць правераным, разгледжаным.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шчупачы́на, ‑ы, м.
Разм. Вялікі шчупак. — Нічога сабе нагуляўся шчупачына за лета — павінен быць тлусты. Машара.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паві́нен, ‑нна, у знач. вык. (часцей з інф., з дзеясл. «быць» або без апошняга).
Абавязан, вымушан што‑н. рабіць, або мець якую‑н. якасць. Мы павінны змагацца за мір. □ Чалавек! Ён павінен быць варты свайго месца на зямлі. Карпаў. // Аб тым, што абавязкова здарыцца. Зацменне месяца павінна быць у 11 гадзін вечара. □ [Васіль:] — Мінут праз дзесяць тут па графіку павінен прайсці наступны поезд... Васілёнак. // Ужываецца для вырашэння магчымасці, непазбежнасці чаго‑н. Ён павінен хутка з’явіцца. □ [Муляры] павінны будуць сабрацца неўзабаве, перад закладкаю галоўнага будынка. Чорны. Не мае права жартаваць .. [Марына сваім] лёсам. Яна маладая, яна павінна быць шчаслівая па-сапраўднаму. Скрыган.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дагары́, прысл.
1. На спіне, на спіну.
Ляжыць д.
2. Угору, уверх.
Як ні ары, абы чорным д. (прыказка).
◊
Дагары нагамі —
1) у перавернутым, перакручаным становішчы (быць і пад.);
2) уніз галавой, кулём (падаць, ляцець і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жывапі́сны, -ая, -ае.
1. гл. жывапіс.
2. Прыгожы, варты быць адлюстраваным у жывапісе.
Ж. куток Беларусі.
3. перан. Вобразны, яркі, выразны (пра мову, стыль і пад.).
Жывапіснае апавяданне.
|| наз. жывапі́снасць, -і, ж. (да 2 і 3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
кішэ́ць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -шы́ць, незак.
1. Мітусліва рухацца ў розных напрамках (пра вялікую колькасць каго-н.).
Мільёны пчол кішаць на канюшыне.
2. кім. Быць перапоўненым мноствам жывых рухавых істот.
Базарная плошча кішэла народам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перажыва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; незак.
1. гл. перажыць.
2. за каго-што і без дап. Хвалявацца, нервавацца з прычыны чаго-н., быць у стане душэўнага неспакою ў
сувязі з чым-н.
Пасварылася з суседкай, а цяпер перажываю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сква́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца; незак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Пячыся на агні; смажыцца.
У печы скварыцца свежае сала.
2. перан. Грэцца на сонцы; быць у вельмі гарачым месцы (разм.).
|| зак. сасква́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
супрацьстая́ць, -стаю́, -стаі́ш, -стаі́ць; -стаі́м, -стаіце́, -стая́ць; -сто́й; незак., звычайна каму-чаму.
1. Захоўваць устойлівае становішча пад уздзеяннем чаго-н.
С. ветру.
2. Супраціўляцца, аказваць супрацьдзеянне.
С. націску ворага.
3. Быць супрацьпастаўленым, адрознівацца па сутнасці.
С. поглядам.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ца́рстваваць, -твую, -твуеш, -твуе; -твуй; незак.
1. Быць царом (царыцай); кіраваць царствам (у 1 знач.).
2. перан. Пераважаць; першынстваваць над усімі ў якіх-н. адносінах.
3. перан. Напаўняць сабой; дамінаваць.
Вакол царствавала цішыня.
|| наз. ца́рстваванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)