я́сны, ‑ая, ‑ае.
1. Яркі, светлы.
2. Бязвоблачны, бясхмарны, чысты.
3.
4. Акрэслены, добра бачны, выразна ўспрымальны.
5. Лагічны, пераканаўчы, дакладны.
6.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
я́сны, ‑ая, ‑ае.
1. Яркі, светлы.
2. Бязвоблачны, бясхмарны, чысты.
3.
4. Акрэслены, добра бачны, выразна ўспрымальны.
5. Лагічны, пераканаўчы, дакладны.
6.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бяда́
◊ б. ў тым, што... — беда́ (го́ре) в том, что...;
як на бяду́ — как на беду́;
на маю́ бяду́ — на мою́ беду́;
не б. — не беда́;
не твая́ б. —
тако́й бяды́ — не велика́ беда́;
б. вялі́кая — велика́ беда́;
то́лькі тае́ бяды́! — что за беда́! бо́льше бы беды́ не́
б. мала́я — го́ря ма́ло;
памагчы́ бядзе́ — го́рю помо́чь;
дале́й ад бяды́ — пода́льше от греха́;
нядо́ўга і да бяды́ — до́лго ли до беды́ (греха́);
панацэ́я ад усі́х бед — панаце́я от всех бед (зол);
сябры́ пазнаю́цца ў бядзе́ —
б. на бядзе́ е́дзе, бядо́ю паганя́е —
б. па бядзе́ як па ні́тачцы ідзе́ —
чужу́ю бяду́ рука́мі развяду́ —
запа́с бяды́ не чы́ніць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сле́довать
1. (идти за кем, чем) ісці́ (сле́дам, усле́д); (ходить) хадзі́ць (сле́дам, усле́д); (ехать) е́хаць (сле́дам, усле́д); (ездить) е́здзіць (сле́дам, усле́д); (двигаться, трогаться) ру́хацца (сле́дам, усле́д); (направляться) накіро́ўвацца (сле́дам, усле́д); (наступать) настава́ць (сле́дам, усле́д), надыхо́дзіць (сле́дам, усле́д);
сле́довать за ке́м-л. по пята́м хадзі́ць (ісці́) за кім-не́будзь (сле́дам, усле́д) па пя́тах;
ле́то сле́дует за весно́й ле́та ідзе́ (настае́, надыхо́дзіць) (сле́дам, усле́д) за вясно́й;
2. (до чего) ісці́; (ехать) е́хаць; (направляться) накіро́ўвацца;
по́езд сле́дует до Ми́нска цягні́к ідзе́ да Мі́нска;
3. (руководствоваться чем-л.) кірава́цца (чым), трыма́цца (чаго), прытры́млівацца (чаго); (поступать подобно кому-л.) рабі́ць так, як (хто-небудзь), рабі́ць сле́дам (усле́д) (за кім-небудзь); (брать пример с кого-л.) браць пры́клад (з каго-небудзь); (поступать, подражая кому-, чему-л.) насле́даваць (каму, чаму), перайма́ць (каго, што); (слушаться) слу́хаць (слу́хацца) (каго, чаго);
сле́довать пра́вилам трыма́цца (прытры́млівацца) пра́віл;
сле́довать до́лгу кірава́цца абавя́зкам;
сле́довать мо́де прытры́млівацца мо́ды;
сле́довать уче́нию Па́влова насле́даваць вучэ́нню Па́ўлава;
он во всём сле́довал своему́ отцу́ ён усё рабі́ў так, як яго́ ба́цька; ён ва ўсім браў пры́клад са свайго́ ба́цькі;
сле́довать внуше́нию се́рдца слу́хацца ўнушэ́ння сэ́рца;
4.
вам сле́дует обрати́ться в спра́вочное бюро́ вам трэ́ба (патрэ́бна, ва́рта, нале́жыць, неабхо́дна) звярну́цца ў бюро́ даве́дак;
вам не сле́довало так поступа́ть вам не трэ́ба (не ва́рта)
как и сле́довало ожида́ть як і трэ́ба
5. (причитаться)
мне с них сле́дует сто ты́сяч рубле́й мне з іх нале́жыць сто ты́сяч рублёў;
ско́лько с меня́ сле́дует? ко́лькі з мяне́ трэ́ба?, ко́лькі я вінава́т?;
6. (быть следствием) выніка́ць;
одно́ сле́дует из друго́го адно́ выніка́е з друго́га;
отсю́да сле́дует вы́вод, что… адсю́ль выніка́е, што…;
◊
как сле́дует як ма́е быць, як нале́жыць, як след.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
да предлог с
1. (для указания на расстояние, на промежуток времени, какой-л. предмет или предел) до;
2. (для обозначения направленности или цели действия, присоединения или принадлежности к кому-, чему-л.) к, ко (кому, чему);
3. (для обозначения сходства, близости) на (кого, что);
4. (вплоть до чего-л., в соответствии с чем-л.) по (что, чему);
5. (при слове сва́тацца) к (
6.
◊ ад до́шкі да до́шкі — от доски́ до доски́; от ко́рки до ко́рки; от сло́ва до сло́ва;
да пары́ да ча́су — до поры́ до вре́мени;
да пабачэ́ння — до свида́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ба́чыць
1.
2. в форме 2 лица ед. и мн. числа в знач. вводн. сл. ви́дишь (ви́дите);
3. (расценивать) усма́тривать;
◊ б. на два аршы́ны пад зямлёю — ви́деть на два арши́на под землёй;
па вача́х б. — по глаза́м ви́деть;
све́ту бе́лага (бо́жага) не б. — све́та бе́лого (бо́жьего) не ви́деть;
не б. як сваі́х вушэ́й — не вида́ть как свои́х уше́й;
свет не ба́чыў — свет не ви́дел (не ви́дывал);
то́лькі яго́ і ба́чылі — то́лько его́ и ви́дели; и был тако́в; помина́й как зва́ли;
у во́чы не б. — в глаза́ не ви́деть;
ба́чыш ты — ишь ты, смотри́ ты;
ба́чыў, кум, со́нца! — вида́л, кум, со́лнце!;
чаго́ б хаце́ў слеп, каб ба́чыў свет? —
во́чы б не ба́чылі — глаза́ б не ви́дели;
б. навылёт — ви́деть наскво́зь;
дале́й свайго́ но́са не б. — да́льше своего́ но́са не ви́деть;
на свае́ (ула́сныя) во́чы б. — свои́ми (со́бственными) глаза́ми ви́деть;
за дрэ́вамі не б. ле́су —
рыба́к рыбака́ б. здаляка́ —
б. во́ка, дзе пячэ́цца ко́ка! —
(хоць) б. во́ка, ды даста́ць далёка —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пад, пада
1. с
2. с
3. с
4. с
5. с
6. с
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
то́лькі
1.
2.
3.
4. союз временной то́лько, едва́, лишь; (в сочет. с союзом як —
5. союз условный
6. частица то́лько; (в соединении с частицами абы́, каб
◊ т. яго́ і ба́чылі — то́лько его́ и ви́дели, и был тако́в, помина́й как зва́ли;
не т. све́ту, што ў акне́ — свет (не) кли́ном сошёлся;
ва́рта т. заікну́цца — сто́ит то́лько заикну́ться;
т. сла́ва, што — то́лько сла́ва, что;
т. так — то́лько так;
ця́жкі т. пача́так — лиха́ беда́ нача́ло;
адна́ (т.) на́зва — одно́ (то́лько) назва́ние;
гэ́тага т. не хапа́ла — э́того то́лько не хвата́ло;
усяго́ т. — всего́ то́лько, всего́-на́всего;
т. і ве́дае (ве́даю, ве́даеш і г.д.), што... — то́лько и зна́ет (зна́ю, зна́ешь и т.д.), что...;
гэ́та яшчэ́ т. кве́тачкі, а я́гадкі бу́дуць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
не,
1. Надае слову, да якога яна адносіцца, значэнне поўнага адмаўлення.
2. Служыць адмоўным адказам на станоўчае пытанне.
3. Мае значэнне няпоўнага сказа пры адмоўных адказах на пытанні; тое, што і няма (у 2 знач.);
4.
5. Надае значэнне няпэўнасці, няпоўнага адмаўлення, непаўнаты дзеяння ці стану: а) пры назоўніках, якія паўтараюцца.
6. Надае выразу сцвярджальнае значэнне з дзеясловамі «магчы», «смець» пры наяўнасці другога адмоўя або з дзеясловамі ў безасабовым сказе, выказнікам якога з’яўляюцца словы «нельга», «немагчыма».
7. У спалучэнні з часціцай «ці» ў пытальных сказах выражае мадальнае значэнне сцвярджэння або няпэўнасці, здагадкі.
8. У спалучэнні з пытальнымі займеннікамі і прыслоўямі пры асаблівай інтанацыі вымаўлення надае сэнс станоўчага адказу.
9. У спалучэнні з дзеясловамі, якія канчаюцца на «‑ся», «‑цца» і маюць прыстаўку «на-», надае значэнне немагчымасці закончыць дзеянне.
10. Уваходзіць у склад словазлучэнняў, якія з’яўляюцца складанымі злучнікамі і злучальнымі словамі: «не то... не то»; «не то што»; «не то .. а»; «не толькі, .. але (і)» і пад.
11. Уваходзіць у склад устойлівых словазлучэнняў: «далёка не»; «не раўнуючы, як»; «амаль не», «ледзь не», «бадай не»; «не раз і не два»; «не вельмі каб» і пад.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
*Калбу́к, колбу́к ’віхар’. Па тэрыторыі гэта фіксацыя адносіцца, паводле меркаванняў Кольберга, 440, да
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Каса́ 1 ’каса ў жанчын’, косы ’валасы’ (
Каса́ 2 ’прылада для кашэння’,
Каса́ 3 ’селязёнка’ (
Каса́ 4 ’прамень’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)