наслу́хацца, -аюся, -аешся, -аецца; зак.
1. Пачуць, паслухаць многа чаго-н.
Н. казак.
Н. розных прамоўцаў.
2. Атрымаць задавальненне, слухаючы.
Н. спеваў салаўя.
Н. музыкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
◎ Натага́ніць ’наліць, накласці з верхам’ (жлоб., Жыв. сл.), укр. натаганити ’многа накласці, многа наварыць’, рус. натаганить ’наварыць (у вялікай колькасці)’. Відаць, да тагин ’падстаўка пад кацёл для прыгатавання ежы ў полі’, першапачаткова наварыць на тагане, г. зн. ’многа’. Няясна, ці звязана са смал. натагин (тянуть) ’у розныя бакі (цягнуць)’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Су́мна 1 ’наўрад’ (Мат. Гом.). Гл. сум, сумненне.
Су́мна 2 ’надта многа’ (пух., Сл. ПЗБ), сумната́ ’натоўп, гурт, вялікае мноства’, сумнаце́нне ’тс’ (там жа). Няясна; магчыма, пераасэнсаванне сумна ’страшна’ (гл. сум), г. зн. ’так многа, аж страшна’, або ўтварэнне ад сума 2 (гл.), што можа суадносіцца з балг. су́ма ’многа, маса’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Прапасня́ ’вельмі многа’ (Бір. Дзярж.). Да прапасці. Аб суф. -//я гл. Сцяцко, Афікс. наз., 58 і наст. Да семантыкі параўн. рус. пропасть (чаго-небудзь) ’вельмі многа’ (ад пропасть).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Не́тшта ’вельмі многа, мноства’ (Шат., Жд. 1), нётшто ’многа’ (Жд. 1). Відаць, з нет (гл.) і што, параўн. до нет, на нет ’пра вышэйшую ступень чаго-небудзь’ (ТС).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
вазі́цца, важу́ся, во́зішся, во́зіцца; незак.
1. Катацца.
В. на санках.
2. перан., з кім-чым. Аддаваць многа часу якой-н. справе; важдацца (разм.).
В. са справаздачай.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
гадаўё, -я́, н., зб.
1. Гадзюкі, гады (у 1 знач.).
У балоце многа гадаўя.
2. Пра людзей, дзеянні і ўчынкі якіх выклікаюць агіду, асуджэнне (разм., лаянк.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ло́пацень, -патня, мн. -патні, -патняў, м.
1. Той, хто многа гаворыць, лапоча (разм., пагард.).
2. Няроўнасць у адкляпанай касе.
Першы раз кляпаў касу і нагнаў лопатняў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абдра́паць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што (разм.).
Нанесці, зрабіць драпіну (многа драпін) на чым-н.
А. ногі ў лесе.
|| незак. абдра́пваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мянта́шка, -і, ДМ -шцы, мн. -і, -шак, ж.
1. Наждачная лапатка¹, якой востраць косы.
2. перан. Пра таго, хто многа і без толку гаворыць (разм.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)