Троп ‘след, крок’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Троп ‘след, крок’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
чорт
◊ к ~ту — к чёрту, ко всем чертя́м;
на ~
да ~
адзі́н ч. — оди́н чёрт;
ні к ~ту — ни к чёрту;
ч. прынёс — чёрт принёс, нелёгкая принесла́;
чо́рта лы́сага — чёрта лы́сого;
яко́га ~
ч. падаткну́ў — чёрт дёрнул (попу́тал);
~там падшы́ты — сорви́-голова́;
чэ́рці но́сяць — че́рти но́сят, нелёгкая но́сит;
чарця́м мо́ташна — чертя́м то́шно;
чэ́рці паласа́тыя — че́рти полоса́тые;
ч. лы́сы (лаза́ты) — чёрт лы́сый;
ч. яго́ ве́дае — чёрт (ле́ший) его́ зна́ет;
ч. ве́дае што — чёрт зна́ет что;
што за ч. — что за чёрт;
ч. не во́зьме — чёрт не возьмёт;
рабі́ць ~ту лы́саму — рабо́тать да́ром;
прада́ць чо́рту душу́ — прода́ть чёрту ду́шу;
каб яго́ ч. узя́ў — чёрт бы его́ побра́л;
ч. яго́ прыгна́ў — чёрт его́ принёс;
ч. пацягну́ў за язы́к — (каго) чёрт дёрнул за язы́к (кого);
ч. яго́ бяры́ — чёрт с ним;
ч. яго́ (яе́, іх) не бярэ́ — чёрт его́ (её, их) не берёт;
у ~
сам ч. не брат — сам чёрт не брат;
аднаму́ ~ту вядо́ма — одному́ чёрту изве́стно;
сам ч. не разбярэ́ — сам чёрт не разберёт;
ч. нагу́ зло́міць — чёрт но́гу сло́мит;
куды́ яго́ ч. го́ніць — куда́ его́ чёрт го́нит;
скруці́ць ~ту ро́гі — слома́ть чёрту рога́;
ле́зці к ~ту ў зу́бы — лезть чёрту в пасть;
чым ч. не жарту́е! — чем чёрт не шу́тит!;
і ч. яго́ не бярэ́ — и ле́ший его́ не берёт;
ні к ~ту не ва́рты — ни к чёрту не годи́тся;
вы́думаць ~
трыма́цца як ч. за душу́ — держа́ться как чёрт за́ душу;
сабра́ў ч. па́ру — собра́л чёрт па́ру;
баі́цца як ч. кры́жа —
усе́ чэ́рці адно́й шэ́рсці —
поп сваё, а ч. сваё —
ты на гару́, а ч. за нагу́ —
бало́та без ~
бага́таму ч. дзяце́й калы́ша —
у ці́хім бало́це чэ́рці вяду́цца —
не такі́ стра́шны ч., як яго́ малю́юць —
сівізна́ ў бараду́, а ч. у рабры́ну —
ні бо́гу све́чка, ні ~ту качарга́ —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кана́т
стально́й кана́т сталёвы кана́т;
цепно́й кана́т ланцуго́вы кана́т;
ходи́ть по кана́ту хадзі́ць па кана́це.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
мо́лот мо́лат, -
◊
быть (находи́ться, оказа́ться
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
карту́з
1. (головной убор) ша́пка, -кі
2. (бумажный мешок)
3.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
комите́т камітэ́т, -
Центра́льный Комите́т Коммунисти́ческой па́ртии Сове́тского Сою́за
комите́т парти́йного контро́ля камітэ́т парты́йнага кантро́лю;
исполни́тельный комите́т выкана́ўчы камітэ́т.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расцягну́ць, ‑цягну, ‑цягнеш, ‑цягне;
1. Нацягваючы, зрабіць шырэй ці даўжэй.
2. Нацягнуўшы, раскласці, развесіць, разаслаць і пад. у даўжыню ці ў шырыню.
3. Размясціць доўгім, рэдкім радам або паласой на якой‑н. (часцей значнай) адлегласці.
4. Разабраць, разнесці па частках або адно за другім у розныя бакі.
5.
6. Зацягнуць, затрымаць, прадоўжыць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пролётII
мост с шестью́ пролётами мост з шасцю́ пралётамі;
пролёт ме́жду ста́нциями
ле́стничный пролёт ле́свічны пралёт.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
балда́
1. (молот)
2. (о человеке)
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
решето́ рэ́шата, -
◊
носи́ть во́ду решето́м
голова́ как решето́ галава́ як рэ́шата;
чудеса́ в решете́ цу́ды ў рэ́шаце.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)