шчы́тны, -ая, -ае.
Тое, што і шчыльны (у 1 знач.).
Ш. плот.
|| наз. шчы́тнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шыццё, -я́, н.
1. гл. шыць.
2. Тое, што шыюць ці сшытае; шытво.
Здаць ш. заказчыку.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
экранава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны; зак. і незак., каго-што (спец.).
Тое, што і экраніраваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Тоежса́масьць ’тоеснасць’ (Ласт.), тоеса́масьць, тожса́масць ’тоеснасць, ідэнтычнасць’ (Байк. і Некр.), тожса́масць ’ідэнтычнасць, саматоеснасць’ (Некр. і Байк.), сюды ж тоежса́мы ’тоесны’ (Ласт.), тоеса́мы, тожса́мы ’тоесны, ідэнтычны’ (Байк. і Некр.). Утворана для перадачы лац. identitās ’ідэнтычны’ ад īdem ’той самы, той жа’, па тыпу польск. tożsamość, у аснове спалучэнне то́е са́мое ’адно і тое ж’ (вілен., Сл. ПЗБ), то́я‑са́мая ’тое, што было’ (Варл.), формы н. р. суадносныя з той са́мы ’той жа’ (Некр. і Байк.), той‑са́мы ’тс’ (Байк. і Некр.), тоj сам ’тс’ (Вруб.), гл. той, тое, самы. Формы з тож, мажліва, непасрэдныя запазычанні з польскай мовы. Гл. таксама тож.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ачаво́к, очево́к ’ручка касы’ (ДАБМ, камент., 831). Ад чаві́ць ’сціскаць, гнясці’, о‑чавок ’тое, што сціскае (кассё)’, або ’тое, што цісне, муляе (руку)’, параўн. блізкую тэрытарыяльна назву мулец ’тс’. Незвычайны націск на суфіксе, відаць, пад уплывам лучок, п́упок ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
залаты́
1. прил., в разн. знач. золото́й; (поэт., уст. — ещё) злато́й;
~ты́я ро́ссыпы — золоты́е ро́ссыпи;
з. пярсцёнак — золото́е (злато́е) кольцо́;
2. в знач. сущ. (монета) золото́й;
○ з. запа́с — золото́й запа́с;
◊ абяца́ць ~ты́я го́ры — обеща́ть (сули́ть) золоты́е го́ры;
~та́я во́сень — золота́я о́сень;
~та́я галава́ — золота́я голова́;
~та́я мо́ладзь — золота́я молодёжь;
~та́я сярэ́дзіна — золота́я середи́на;
~то́е вясе́лле — золота́я сва́дьба;
~то́е руно́ — золото́е руно́;
з. век — золото́й век;
~ты́я ру́кі — золоты́е ру́ки;
~ты́я сло́вы — золоты́е слова́;
~та́я жы́ла — золота́я жи́ла;
з. дождж — золото́й дождь;
~то́е дно — золото́е дно;
з. цяле́ц — золото́й теле́ц
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ні́жы ’таксама’ (Пал.). Няясна, магчыма, тое ж, што і ніж (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
абмо́віцца, -мо́ўлюся, -мо́вішся, -мо́віцца; зак.
1. Агаварыцца, сказаць не тое, што трэба.
2. Нечакана прыгадаць што-н.; між іншым сказаць тое, пра што не варта было ўпамінаць.
◊
Не абмовіцца (ні адным) словам (разм.) — нічога не сказаць, змоўчаць.
|| незак. абмаўля́цца, -ля́юся, -ля́ешся, -ля́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Відо́вішча ’тое, што паўстае, адкрываецца перад вачамі’; ’паказ, прадстаўленне’ (БРС, КТС). Укр. видовище ’відовішча’, макед. видовиште ’бачанне; пабачанне’. Прасл. vidovišče утворана ад *vid‑u > vid‑ov‑ і суф. ‑išče, першасным значэннем якога было ’месца, дзе бачна відовішча’ → ’тое, што бачна, што паказваецца, адкрываецца’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Прыва́да ’тое, чым прынаджваюць птушак, рыб, жывёл; тое, што прыцягвае, прываблівае’ (Нік. Очерки). Субстантыў ад прыва́дзіць ’прынаджваць птушак, рыб, жывёл; прыцягваць, прывабліваць’, параўн. прыва́діть ’прывучыць’ (Растарг.), якое ад ва́дзіць 2 (гл.), аналагічныя укр. пріва́да ’прынада’, рус. дыял. прива́да ’звычка, патуранне; цяга, прыхільнасць’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)