ВЕЛІКАНО́ГІЯ КУ́РЫ, сметнікавыя куры (Megapodiidae),

сямейства птушак атр. курападобных. 7 родаў, 12 відаў. Пашыраны ва Усх. Інданезіі, на Філіпінах, у Нов. Гвінеі, Аўстраліі, астравах Ціхага ак. Жывуць пераважна ў трапічных лясах, таксама на каралавых астравах з беднай расліннасцю і ў сухіх зарасніках паўпустыняў. Вядуць наземны спосаб жыцця. Найб. вядомыя кустовая індычка (Alectura lathami), плямістая курыца (Leipon ocellata), малеа (Macrocephalon maleo), джунглевая курыца (Megapodius freycinet).

Даўж. 25—65 см. Ногі добра развітыя (адсюль назва). Яйцы (вельмі буйныя) не наседжваюць, а закопваюць у нагрэты сонцам пясок, гнілое лісце (адсюль другая назва). Самец наглядае за т-рай «інкубатара», згортвае і разгортвае пясок і лісце. Птушаняты выбіраюцца самастойна, апераныя, хаваюцца і хутка пачынаюць лётаць. Аб’екты палявання дзеля мяса; яйцы збіраюць. 1 від і 2 падвіды ў Чырв. кнізе МСАП.

Веліканогія куры: 1 — кустовая індычка; 2 — плямістая курыца.

т. 4, с. 67

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

УТО́РАЎ (Втораў) Барыс Пятровіч

(н. 29.3.193 2, Масква),

расійскі і бел. рэжысёр. Скончыў Тэатр. вучылішча імя Шчукіна ў Маскве (1955) і Бел. тэатр.-маст. ін-т (1965). З 1965 рэжысёр-пастаноўшчык Саратаўскага, рэжысёр Пензенскага, гал. рэжысёр Чэлябінскага і Архангельскага драм. т-раў. У 1977—81 і з 1984 рэжысёр-пастаноўшчык Бел. дзярж. муз. т-ра (з 2001 в.а. гал. рэжысёра), у 1981—84 — Бел. т-ра імя Я.​Купалы. Адначасова з 1977 выкладае ў Бел. АМ. У 2000—02 рэжысёр опернай студыі пры Бел. акадэміі музыкі. Сярод спектакляў (каля 80) на бел. сцэне: «Доля-індычка» А.​Сафронава (1963), «У дзень вяселля» В.​Розава (1965) у Дзярж. рус. драм. т-ры; «Несцерка» (1979) і «Судны час» (1984) Р.​Суруса, «Дзяніс Давыдаў» А.​Мдывані (1985), «Вольны вецер» І.​Дунаеўскага (1986), «Пэпі» У.​Дашкевіча (1987), «Джулія» (1991) і «Шклянка вады» (1994) У.​Кандрусевіча, «Дарагая Памэла» М.​Самойлава (1998) у Дзярж. т-ры муз. камедыі; «Ажаніцца — не журыцца» М.​Чарота і бр. Далецкіх (1979), «Успаміны» А.​Арбузава (1982), «Валенсіянскія вар’яты» Лопэ дэ Вэгі (1983) у Бел. т-ры імя Я.​Купалы; «Гора баяцца — шчасця не ўбачыць» С.​Маршака (1961), «Цыліндр» Э.​Дэ Філіпа (1991) у Бел. т-ры імя Я.​Коласа; «Пінская шляхта» В.​Дуніна-Марцінкевіча у Магілёўскім (1978) і Гродзенскім (1987) абл. драм. т-рах; «Жаніцьба Бальзамінава» А.​Астроўскага (1984), «Хто баіцца Рэя Брэдберы» У.​Максімава (1991) у Т-ры-студыі кінаакцёра; «Трубадур» Дж.​Вердзі (2001) у Нац. т-ры оперы Беларусі. Лаўрэат 1-га Нац. фестывалю «Музыка і тэатр» (1996, Мінск).

І.​Л.​Чэбан.

т. 16, с. 285

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)