БО́РХЕС ((Borges) Хорхе Луіс) (24.8.1899, Буэнас-Айрэс — 14.6.1986),

аргенцінскі пісьменнік і літ.-знавец. Праф. ун-та ў Буэнас-Айрэсе (1955), гл. арг. Акадэміі л-ры (1962), старшыня арг. Пэн-клуба (1950—53). Творчасць Б. прадвызначыла тэндэнцыі развіцця лац.-амер. нерэалістычнай л-ры. Вядомасць прынеслі апавяданні, навелы, эсэ, адметныя глыбокім філас. падтэкстам, інтэлектуальнай метафарычнасцю, стылістычнай адточанасцю (зб-кі «Сусветная гісторыя знявагі», 1935; «Гісторыя вечнасці», 1936; «Выдумкі», 1944; «Алеф», 1949; «Новыя расследаванні», 1952; «Паведамленне Броўдзі», 1970; «Кніга пясчынак», 1975). У зб-ках вершаў «Тварэц» (1960), «Другі і ранейшы» (1964), «Хвала цемры» (1969), «Золата тыграў» (1972), «Тайнапіс» (1981) працягваў свае эксперыменты з прасторай, часам і культурай. Аўтар літ.-знаўчых і крытычных прац («Паэзія гаўча», 1955, і інш.). Прэмія М.​Сервантэса (1979).

Тв.:

Рус. пер. — Проза разных лет. 2 изд. М., 1989;

Избр. стихотворения. М., 1993.

Літ.:

Тертерян И. Человек, мир, культура в творчестве Хорхе Луиса Борхеса // Борхес Х.Л. Проза разных лет. Пер. с исп. 2 изд. М., 1989;

Левин Ю.И. Повествовательная структура как генератор смысла: текст в тексте у Х.​Л.​Борхеса // Текст в тексте: Тр. по знаковым системам XIV. Тарту, 1981.

П.​П.​Акулаў.

т. 3, с. 219

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАЛЕ́СКІ АБЛАСНЫ́ ДРАМАТЫ́ЧНЫ ТЭА́ТР імя Я.​Купалы.

Існаваў у 1938—41, 1944—45 у г. Мазыр Гомельскай вобл. Створаны на базе Мазырскага калг.-саўгаснага т-ра. У 1941 прысвоена імя Я.​Купалы. Маст. кіраўнікі: В.​Пацехін (1938—41), М.​Кавязін (1944—45). Спектаклі ставілі таксама рэжысёры Л.​Рахленка, Б.​Паскевіч, афармляў А.​Марыкс. У 1939 гастраляваў у Зах. Беларусі, у г. Бранск (Расія) і інш. Спектаклі ішлі на бел. мове. Сярод пастановак: «Прымакі» Я.​Купалы, «Пагібель воўка» Э.​Самуйлёнка, «Партызаны» і «Хто смяецца апошнім» К.​Крапівы, «Заложнікі» А.​Кучара, «Ваўкі і авечкі» і «Без віны вінаватыя» А.​Астроўскага, «Любоў Яравая» К.​Транёва, «Мяцеж» Дз.​Фурманава і С.​Паліванава, «Рускія людзі» і «Так і будзе!» К.​Сіманава, «Самадуры» К.​Гальдоні, «Каварства і каханне» Ф.​Шылера. У розны час у тэатры працавалі акцёры С.​Бульчык, Ю.​Гальперына, Л.​Гамуліна, А.​Гваздзёў, А.​Даніловіч, Л.​Даноўская, М.​Захарэвіч, А.​Кашына, Г.​Лаўроў, П.​Масцераў, В.​Окалаў, У.​Палцеўскі, А.​Ротар, Ю.​Сурыкаў, Л.​Цімафеева, М.​Цурбакоў, С.​Яворскі, А.​Яфрэменка і інш., мастакі В.​Акулаў, П.​Балабін. У 1946 рэарганізаваны ў Пінскі абласны драматычны тэатр.

К.​Б.​Кузняцова.

т. 11, с. 550

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

БОКС (англ. вох літар. ўдар),

від спорту, адзінаборства ў кулачным баі паводле пэўных правілаў. Адрозніваюць аматарскі бокс і прафесійны. Спаборніцтвы праводзяцца на рынгу — квадратнай пляцоўцы 6 × 6 м, абмежаванай па перыметры 3 канатамі, нацягнутымі паміж вуглавымі стойкамі. Баксіруюць у спец. мяккіх пальчатках масай да 300 г (у прафес. боксе да 220 г, на алімпійскіх гульнях каля 230 г), спец. ахоўных шлемах (у аматарскім боксе). Правілы дазваляюць наносіць удары ў пярэднюю і бакавую часткі галавы і тулава вышэй пояса; забараняюць захопы, штуршкі, падножкі, удары адкрытай пальчаткай, галавой. Паядынак доўжыцца 3 раунды (у прафес. боксе да 12) па 3 мін кожны з перапынкам 1 мін паміж імі. Судзяць спаборніцтвы суддзя на рынгу і 5 бакавых. Перамога прысуджаецца па ачках (бакавымі суддзямі) ці датэрмінова (суддзёй на рынгу), калі баксёр пасля ўдару саперніка і адліку суддзёй на рынгу 10 сек не ў стане працягваць бой (накаўт), за яўнай перавагай, калі пераможца тройчы збівае саперніка моцным ударам з ног (накдаўн) ці за яўнай тэхн. перавагай. Баксёраў падзяляюць паводле ўзроставых, вагавых і разрадных катэгорый. З 1920 дзейнічае Міжнар. федэрацыя бокса (АІБА). Бокс у праграме Алімпійскіх гульняў з 1904, чэмпіянаты свету з 1974, Еўропы з 1924.

Бокс развіўся з кулачнага бою (вядомы ў Стараж. Егіпце, Вавілоніі, быў у праграме Алімпійскіх гульняў у Стараж. Грэцыі). Першыя правілы бокса ў пальчатках уведзены ў Англіі ў 1867. На Беларусі бокс развіваецца з 1920 (першая секцыя ў Барысаве). Сярод бел. баксёраў алімпійскі чэмпіён В.Яноўскі (1988), абс.чэмпіён СССР А.​Юкаў (1983), прызёры Кубка свету і Гульняў Добрай волі Ю.​Торбік (1982), А.​Акулаў (1984), А.​Банін (1990), чэмпіянату Еўропы М.​Савічаў (1993).

т. 3, с. 207

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МЕХА́НІКА [ад грэч. mēchanikē (technē) пабудовы машын (майстэрства)],

навука пра механічны рух матэрыяльных цел і ўзаемадзеянні, што пры гэтым адбываюцца паміж імі. Разглядае рухі матэрыяльных пунктаў, іх дыскрэтных сістэм і суцэльных асяроддзяў. Класічная М. (ці проста М.), у аснове якой ляжаць Ньютана законы механікі, падзяляецца на статыку (вывучае раўнавагу цел), кінематыку (геам. ўласцівасці руху без уліку мас і сіл) і дынаміку (рух з улікам дзеяння сіл). Складаныя мех. сістэмы (машыны, механізмы, сістэмы з вял. колькасцю часціц), рух якіх абмежаваны мех. сувязямі, вывучаюцца аналітычнай механікай. У класічнай М. разглядаюцца рухі макраскапічных цел са скарасцямі, значна меншымі за скорасць святла (рухі з калясветлавымі скарасцямі вывучае рэлятывісцкая механіка, а рух мікрачасціц з улікам іх хвалевых уласцівасцей — квантавая механіка). Законы М. выкарыстоўваюцца для разліку машын і механізмаў (тэарэтычная механіка, механізмаў і машын тэорыя, дэталі машын і інш.), збудаванняў (будаўнічая механіка, механіка грунтоў), трансп. сродкаў (гідрааэрамеханіка, балістыка), руху нябесных цел (нябесная механіка), для вывучэння мех. працэсаў у зямной кары (геамеханіка), у жывых арганізмах (біямеханіка). На аснове нелінейнай аналіт. М. развіваецца сінергетыка, якая даследуе ўмовы самаарганізацыі сістэм у дыяпазоне ад дэтэрмінаванага хаосу да рэгулярных станаў.

У залежнасці ад стану рэчыва, якое даследуецца, вылучаюць М.: цвёрдага цела; механіку суцэльных асяроддзяў (вадкасці і газу); плазмы; механіку сыпкіх асяроддзяў, механіку цел пераменнай масы. У апошні час з’явіліся новыя раздзелы М.: фізіка-хім М. (улічвае працяканне фіз. і хім. працэсаў пры мех. рухах і ўзаемадзеяннях). біяробатамеханіка і інш. У М. выкарыстоўваюць 2 спосабы апісання з’яў: фенаменалагічны, заснаваны на фенаменалагічнай тэрмадынаміцы, і статыстычны (структурны), заснаваны на стат. тэрмадынаміцы. Навук. аснову М. складаюць варыяцыйныя прынцыпы механікі, з дапамогай якіх апісваюцца мех. станы і сувязі механічныя сістэмы.

Звесткі з М. (напр., пра раўнавагу цел) вядомы з глыбокай старажытнасці (некалькі тыс. гадоў да н.э.). Антычныя веды М. абагульніў Арыстоцель, які ўвёў тэрмін «М.» (4 ст. да н.э.). Архімед дакладна сфармуляваў закон раўнавагі (на ім заснавана будова машын і законы раўнавагі плаваючых цел). Г.​Галілей даследаваў асн. заканамернасці руху цел, на базе якіх І.​Ньютан сфармуляваў вядомыя законы М. і надаў М. строгую форму. Далейшае развіццё М. звязана з імёнамі Л.​Эйлера, Д.​Бернулі, Ж.​Д’Аламбера (асн. працы па М. вадкасці і газу), Ж.​Лагранжа (варыяцыйнае вылічэнне, аналіт. М.). 3 прац А.​Эйнштэйна пачаўся этап развіцця рэлятывісцкай, Л.​Больцмана і Дж.​Гібса — статыстычнай, М.​Планка і Н.​Бора — квантавай М. Аэрамеханіка значнае развіццё атрымала ў працах М.​Я.​Жукоўскага, О.​Ліліенталя, К.​Э.​Цыялкоўскага, С.​А.​Чаплыгіна і інш.; газавая дынаміка — у працах Л.​Прандтля, Дж.​І.​Тэйлара, Чаплыгіна, Л.​І.​Сядова, С.А Хрысціяновіча, М.​У.​Келдыша і інш. Значны ўклад у развіццё розных галін М. ў 19—20 ст. зрабілі Л.М.​А.​Наўе, Дж.​Стокс, Ш.​А.​Кулон, Г.​Р.​Кірхгоф, А.​Пуанкарэ, М.​В.​Астраградскі, А.​М.​Ляпуноў, А.​М.​Крылоў, І.​У.​Мяшчэрскі, Г.​П.​Чарапанаў, Дз.​Д.​Іўлеў і інш.

На Беларусі даследаванні ў галіне М. пачаліся ў 1920—30-я г. і вядуцца ў ін-тах фізіка-тэхн., цепла- і масаабмену, механікі металапалімерных сістэм, надзейнасці машын Нац. АН, у БДУ, БПА, Бел. тэхнал. ун-це і інш. Выкананы даследаванні па пластычнасці і трываласці металаў (С.​І.​Губкін, В.​П.​Севярдэнка, Я.​М.​Макушок і інш.), іх апрацоўцы (В.​М.​Чачын, А.​У.​Белы, А.​В.​Сцепаненка, П.​І.​Яшчарыцын), М. металапалімерных сістэм (Белы, А.​І.​Свірыдзёнак, Ю.​М.​Плескачэўскі), М. кампазіцыйных матэрыялаў на метал. аснове (А.​У.​Роман, П.​А.​Віцязь, Н.​М.​Дарожкін), М. дэфармаванага цела (М.​Дз.​Мартыненка, І.​А.​Прусаў, А.​У.​Чыгараў і інш.), тэорыях дыслакацыі і пластычнасці, М. разбурэння (М.​С.​Акулаў, Севярдэнка, Губкін і інш.), М. дэталей машын, тэорыі надзейнасці (І.​С.​Цітовіч, А.​В.​Бераснеў), М. мабільных машын (М.​С.​Высоцкі, Л.​Р.​Краснеўскі), М. вадкасці і газу, тэрмамеханіцы (А.​В.​Лыкаў, Р.​І.​Салаухін, А.​Р.​Мартыненка, З.​П.​Шульман, Б.​А.​Калавандзін і інш.).

Літ.:

Арнольд В.И. Математические методы классической механики. 3 изд. М., 1989;

Маркеев А.П. Теоретическая механика. М., 1990;

Лойцянский Л.Г. Механика жидкости и газа. 5 изд. М., 1978;

Черепанов Г.П. Механика хрупкого разрушения. М., 1974;

Ивлев Д.Д. Теория идеальной пластичности. М., 1966.

А.​У.​Чыгараў.

т. 10, с. 321

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАРЭ́ЛІЯ, Рэспубліка Карэлія,

у складзе Расійскай Федэрацыі. Мяжуе на З з Фінляндыяй, на У абмываецца Белым м., на Пд Ладажскім і Анежскім азёрамі. Пл. 172,4 тыс. км². Нас. 795 тыс. чал. (1997), гарадскога 75%. Сярэдняя шчыльн. 4,6 чал. на 1 км². Жывуць карэлы (10%), рускія (74,3%), беларусы (7%), украінцы (3,6%), фіны (2,3%), вепсы (0,8%) і інш. Сталіца — г. Петразаводск. Найб. гарады: Кондапага, Сегежа, Костамукша, Сортавала, Беламорск, Кем, Мядзведжагорск.

Прырода. Размешчана на ПнЗ еўрап. ч. Расіі. Паверхня К. — узгорыстая раўніна, якая сфарміравалася ў выніку дзейнасці ледавіка; прымеркавана Да Балтыйскага шчыта. Шматлікія грады і ўзгоркі чаргуюцца з нізінамі і западзінамі. На ПнЗ хрыбет Манселькя (выш. да 576 м), з Пн на Пд цягнецца Заходне-Карэльскае ўзв. (да 417 м), на Пд — Алонецкае ўзв. (да 313 м). Узбярэжжы Белага м., Ладажскага і Анежскага азёр заняты нізінамі. Карысныя выкапні: тытанамагнетытавыя і жал. руды, граніт, мармур, слюда, кварцыты, пегматыты, даламіты, палявы шпат, торф. Клімат пераходны ад марскога да кантынентальнага: мяккая працяглая зіма, халаднаватае кароткае лета. Сярэдняя т-ра студз. ад -9 °C да -13 °C, ліп. 14—16 °C. Колькасць ападкаў павялічваецца з Пн на Пд ад 400 да 600 мм за год. Рэкі парожыстыя, кароткія, з быстрым цячэннем, багатыя гідраэнергіяй. Гал. рэкі — Кем, Водла, Выг, Суна, Шуя. На р. Суна — вадаспад Ківач. Больш за 40 тыс. азёр (18% тэрыторыі). Буйныя азёры: Ладажскае, Анежскае, Тапвозера, Сегвозера, Пявозера, Выгвозера і інш. Беламорска-Балтыйскі канал. Шмат балот. Пераважаюць падзолістыя, падзоліста-глеевыя і тарфяна-балотныя глебы. Пад лесам каля 53% тэрыторыі. Запасы драўніны 849 млн. м³ (1996). На Пн і ў цэнтры пашыраны хваёвыя лясы, на Пд — яловыя і лісцевыя (карэльская бяроза, вольха, асіна). Разнастайны жывёльны свет. Водзяцца буры мядзведзь, лось, паўн. алень, воўк, ліс, заяц-бяляк і інш. На азёрах, рэках і ўзбярэжжы Белага м. шмат вадаплаўных птушак. Запаведнікі: Костамукшскі і Ківач.

Гісторыя. Тэр. К. заселена ў 7—6-м тыс. да н.э. У 3—2-м тыс. да н.э. гал. заняткамі жыхароў былі рыбалоўства і паляванне. Першыя пісьмовыя звесткі пра плямёны карэлаў (гл. Карэла) адносяцца да канца 1-га тыс. н.э. У 9 — пач. 12 ст. К. ўваходзіла ў склад Кіеўскай Русі, пасля яе распаду падпарадкавана Ноўгараду. З 12 ст. ў К. зараджаюцца феад. адносіны, у 12—15 ст. складваецца карэльская народнасць. З 13 ст. К. — аб’ект агрэсіі шведаў, якія ў пач. 17 ст. захапілі Прыладажжа (вернута Расіі паводле Ніштацкага мірнага дагавора 1721). У Паўночную вайну 1700—21 на тэр. К. пабудаваны Алонецкі і Пятроўскі металург. з-ды, якія забяспечвалі рас. армію і флот гарматамі. У 1769—71 адбылося буйное выступленне горназаводскіх сялян (Кіжскае паўстанне). У 1811 зах. К. ўключана ў склад Вял. княства Фінляндскага. Пасля адмены прыгоннага права (1861) з’явіліся лесапільныя заводы з паравымі рухавікамі, павялічылася колькасць прамысл. і сезонных рабочых, пашырыліся нарыхтоўкі і сплаў лесу; па Анежскім воз. і Белым м. пачаўся рух параходаў.

У 1917—18 у К. ўстаноўлена сав. ўлада. Зах. К. ў 1917—40 была ў складзе Фінляндыі. 8.6.1920 з населеных карэламі мясцовасцей Алонецкай і Архангельскай губ. утворана аўт. вобласць — Карэльская прац. камуна, ператворана 25.7.1923 у Карэльскую АССР у складзе РСФСР. У выніку савецка-фінляндскай вайны 1939—40 зах. К. ўключана ў СССР. 31.3.1940 утворана Карэла-Фінская ССР. У Вял. Айч. вайну б.ч. К. акупіравана ням. і фін. войскамі. 16.6.1956 Карэла-Фінская ССР ператворана ў Карэльскую АССР. З ліст. 1991 наз. Рэспубліка К. У сак. 1992 падпісаны новы федэратыўны дагавор з Рас. Федэрацыяй.

Гаспадарка. Гал. галіны прам-сці — лясная, дрэваапр. (лесанарыхтоўкі, лесапілаванне, вытв-сць мэблі, буд. дэталей, лыж) і цэлюлозна-папяровая. На долю ляснога комплексу прыпадае каля 43% агульнага аб’ёму. прамысл. прадукцыі. У 1996 нарыхтавана 3,2 млн. шчыльных м³ дзелавой драўніны, выпрацавана 428 тыс. м² піламатэрыялаў, 242 тыс. т цэлюлозы, 552 тыс. т паперы. Асн. цэнтры дрэваапр. прам-сці: Петразаводск, Сортавала, Мядзведжагорск, Беламорск, Сегежа, Кем. Цэлюлознапапяровыя прадпрыемствы ў гарадах Кондапага, Сегежа, Піткяранта. Вял. значэнне мае здабыча жал. руды (6,1 млн. т, 1996, Костамукшскі горнаабагачальны камбінат), мармуру, граніту, пегматытаў, кварцытаў, слюды. Вытв-сць электраэнергіі 4,7 млрд. кВт∙гадз (1995). ГЭС на рэках Суна, Выг, Кем і інш.; Петразаводская ЦЭЦ. Машынабудаванне і металаапрацоўка (вытв-сць абсталявання для лясной, дрэваапр. і цэлюлозна-папяровай прам-сці, трактароў, суднаў, станкоў, радыё- і выліч. тэхнікі, рамонт суднаў і інш. трансп. сродкаў) у гарадах Петразаводск, Беламорск, Мядзведжагорск, Вяртсіля. Каляровая металургія прадстаўлена Надвоіцкім алюмініевым з-дам. Прадпрыемствы прам-сці буд. матэрыялаў у гарадах Кондапага, Петразаводск, Піткяранта, Сортавала. З галін харч. прам-сці найб. развіты рыбная, мясная, малочная, хлебабулачная. Ёсць прадпрыемствы лёгкай прам-сці (швейная, трыкат., абутковая, валюшна-лямцавая ф-кі). Саматужныя промыслы (вырабы з карэльскай бярозы, вышыўкі). Пад с.-г. ўгоддзямі 207 тыс. га (1,2% тэрыторыі), у т. л. пад ворывам 79 тыс. га. Вырошчваюць збожжавыя і кармавыя культуры, бульбу, агародніну. Збор (тыс. т. 1995) збожжавых — 4, бульбы — 154,4, агародніны — 19,1. Малочна-мясная жывёлагадоўля. Пагалоўе (тыс. галоў, 1995) буйн. раг. жывёлы — 82,1, свіней — 37,9. Авечкагадоўля. Птушкагадоўля. Пушны промысел. Рыбалоўства (селядзец, навага, сігавыя). Даўж. чыгунак 2,1 тыс. км, аўтадарог 13,4 тыс. км, у т. л. з цвёрдым пакрыццём 7,5 тыс. км. Па тэр. К. праходзяць чыгункі С.-Пецярбург—Петразаводск—Мурманск, Сортавала—Суаярві—Костамукша; аўтадарогі С.-Пецярбург—Петразаводск—Мурманск, Сортавала—Костамукша. Суднаходства па Белым м., Ладажскім і Анежскім азёрах, Беламорска-Балтыйскім канале. Даўж. ўнутр. суднаходных шляхоў 3,6 тыс. км. Порт — г. Беламорск. Курорты: Марцыяльныя Воды, Сортавала. Турызм (Кіжы, Валаамскія а-вы і інш.).

Літаратура. Развіваецца з пач. 1920-х г. на фінскай і рускай мовах. Фарміравалася на своеасаблівым спалучэнні вусна-паэт. традыцый спевакоў рунаў і казачнікаў, карэла-фін. эпасу «Калевала» і рус. фальклору. У яе станаўленні ўдзельнічалі карэльскія, рус. і фін. пісьменнікі. У 1926 засн. Карэльская асацыяцыя пралет. пісьменнікаў з рус., фін. і карэльскай секцыямі. У 1934 створаны Саюз пісьменнікаў К. Адзін з заснавальнікаў л-ры К. — паэт Я.Віртанен. У 1930-я г. адбывалася інтэнсіўнае станаўленне розных літ. жанраў: лірычнай паэзіі [Л.​Хело (Т.​Гутары), М.​Рутанен, І.​Кутасаў], драмы [Р.​Руска (Нюстрэм)], рамана (О.​Іагансан), аповесці (В.​Чэхаў), нарыса і апавядання (С.​Норын). Маст. асэнсаванне гіст. мінулага, падзей рэвалюцыі і грамадз. вайны — асн. змест даваен, і пасляваен. л-ры К. Шматграннасць жыцця сучаснікаў, непаўторнасць і самабытнасць карэльскага краю ў творах пісьменнікаў-фінаў У.​Вікстрэма (раманы «Уперад, працоўны народ», 1954; новая рэд., кн. 1—3, 1957—65; «Суомі ў полымі», 1968), І.​Саарынена (зб. паэзіі «Мая Карэлія», 1965; «Лісткі памяці», 1969), Т.​Суманена (кн. паэзіі «Простыя словы», 1968; «Сэрца чалавечае», 1980), пісьменнікаў-карэлаў Я.Ругоева, М.​Якала (тэтралогія «Водападзел», 1949—66), М.​Лайне (зб-кі вершаў «З пакалення ў пакаленне», 1974; «Ветраны вечар», 1981), А.Тыманена, рус. пісьменнікаў А.​Лінеўскага (гіст. тэтралогія «Беламор’е», 1952—65), А.​Сцяпанава (раманы «Сваякі», 1969; «Яака Саку — чалавек з народа», 1973; «Удовы», 1983), Дз.​Гусарава («За мяжой міласэрнасці», 1977), А.​Аўдышава (зб-кі вершаў «Край азёрны, край лясны», 1964; «Заанежжа», 1984) і інш. Л-ра апошніх дзесяцігоддзяў скіравана на раскрыццё сац.-этычных праблем, ёй уласцівы эпічнасць, паглыблены псіхалагізм, філасафічнасць, нац. каларыт: паэзія І.​Сіманенкава, В.​Сергіна, Ю.​Лінніка, проза П.​Перту, Сцяпанава, драматургія П.​Барыскова, А.​Іванова, Сцяпанава, Тыманена, публіцыстыка У.​Усланава. Развіваюцца дзіцячая л-ра (Ю.​Ніканава, У.​Данілаў), фалькларыстыка, літ.-знаўства, перакладчыцкая дзейнасць.

Творчыя сувязі л-р Беларусі і К. зарадзіліся ў 1930-я г.: асабістыя кантакты Купалы і Віртанена, публікацыі твораў Купалы на фін. мове ў перыяд, друку. Адзін з першых перакладчыкаў эпасу «Калевала» — бел. пісьменнік М.​Машара. На фін. мову перакладзены асобныя творы Я.​Коласа, В.​Быкава (перакладчык У.​Руханен). На бел. мове выдадзены кніга карэльскіх нар. казак «Чаму вада ў моры салёная» (1984), асобныя творы Вікстрэма, Лайне, Ругоева, Суманена, А.​Хійры і інш. у перакладах Я.​Лапаткі, У.​Правасуда, Я.​Сіпакова і інш.

Архітэктура і выяўленчае мастацтва. Ад эпохі неаліту і бронз. веку на тэр. К. захаваліся наскальныя малюнкі з выявамі жывёл, чалавека, антрапаморфных істот, сцэн палявання і бітваў выразаныя з рогу галовы ласёў і схематычныя фігуркі чалавека. Пасля ўваходу ў склад Стараж. Русі маст. культура К. развівалася ў рэчышчы агульнарасійскай. У культавым і жыллёвым буд-ве дамінавала драўлянае дойлідства: клецепадобныя цэрквы з гарыз. кампазіцыйнай воссю (Лазараўская Мурамскага манастыра, канец 14 ст.), вертыкальна арыентаваныя шатровыя (Успенская ў Кондапазе, 1774), маляўнічыя шматкупальныя (цэрквы комплексу Кіжы) і інш. Жылыя дамы будаваліся «брусам» (прамавугольны ў плане дом-двор пад агульным дахам) і «кашалём» (квадратны ў плане дом-двор з 2-схільным рознай даўжыні дахам). Пабудовы багата аздабляліся разьбою. З 14 ст. вядомы іканапіс, які развіваўся як архаізаваная галіна наўгародскай школы іканапісу («Апостал Пётр»). У 15—16 ст. вызначыліся мясц. асаблівасці: стрыманасць манеры пісьма і колеравай гамы, спрошчанасць малюнка і кампазіцыі, абагульненасць і лаканізм трактоўкі формы, эмацыянальная адухоўленасць вобразаў («Пётр і Павел», 15 ст.; «Вогненнае ўзыходжанне прарока Ільі», 16 ст.). У 16—19 ст. пад уплывам растова-суздальскай і маск. іканапісных школ склалася некалькі кірункаў іканапісу К. ад манументальна-лапідарных да вытанчаных па малюнку. У 18 ст. пачалося мураванае буд-ва, якому ўласцівы ўплывы барока, пазней класіцызму (ансамбль Круглай плошчы ў г. Петразаводск, 1775, арх. Е.​С.​Назараў; перабудовы 1787—89 і 1839). У архітэктуры канца 1930—50-х г. выкарыстоўваліся ордэрныя элементы (Рус. муз.-драм. т-р К. ў Петразаводску, арх. С.​Бродскі і інш., скульпт. С.​Канёнкаў) і дэкар. матывы нар. архітэктуры. У 1960—80-я г. ўзводзіліся простыя па кампазіцыі прамысл. і грамадскія будынкі. У 1920—30-я г. пачало фарміравацца прафес. выяўл. мастацтва. У жывапісе 1950—80-х г. найб. пашыраны пейзаж, часта з жанравымі матывамі (В.​Аўдышава, Б.​Паморцаў, С.​Юнтунен), партрэт (Г.​Стронк, Ф.​Ніемінен), нацюрморт (Л.​Ланкінен). З 1950-х г. развіваецца графіка (Стронк, Т.​Юфа і інш.), з 1960-х г. — партрэтная і жанравая скульптура (Л. і Г.​Ланкінены, Э.​Акулаў і інш.). У дэкар.-прыкладным і нар. мастацтве здаўна развіта выемчастая і ажурная разьба па дрэве, што ўпрыгожвае дамы, гасп. пабудовы, храмы, мэблю, посуд і інш. Пашырана вышыўка.

Музыка. Адзін з найб. стараж. пластоў муз. фальклору К. — рунічны (песні-руны; сямейна-быт., эпічныя, гіст. песні, балады, галашэнні, песні-імправізацыі іойку і інш.). Вядомы таксама лірычныя песні, прыпеўкі. Сярод гар. жанраў — піірылейкі (кругавыя песні), рытмаінтанацыйнай асновай блізкія да еўрап. танцаў (вальс, полька, мазурка). Сярод інструментаў — струнна-смычковыя ёўхіка, версіканель; струнна-шчыпковы кантэле; духавыя торві (пастухоўская труба з бяросты), ліру; званочкі. Прафес. муз. культура развіваецца з пач. 1920-х г. Сярод кампазітараў: Г.​Вавілаў, Л.​Вішкароў, А.​Голанд, Р.​Зялінскі, П.​Казінскі, В.​Канчакоў, В.​Кошалеў, Б.​Напрэеў, Э.​Патлаенка, Р.​Пергамент (аўтар першай нац. камічнай оперы «Кумоха», 1959), К.​Раўтыо, Г.-Р.Сінісала (аўтар першага нац. балета «Сампо», 1959), кампазітар і фалькларыст В.​Гудкоў. У К. працуюць: Муз. т-р (з 1955), сімф. аркестр Карэльскага радыё і тэлебачання (з 1933), ансамбль песні і танца «Кантэле» (з 1936), Карэльская філармонія (з 1939), філіял С.-Пецярбургскай кансерваторыі (з 1967), муз. вучылішча (з 1938). У 1937 засн. Саюз кампазітараў.

Тэатр У 1918—22 у Петразаводску працаваў рус. т-р (Нац. т-р драмы). У 1920—30-я г. паявіліся шматлікія самадз. рус., фін. і карэльскія драм. гурткі, аматарскія т-ры («Карэльская сцэна і інш.). У 1929 створаны т-р рус. драмы, у 1932 — фін. драм. т-р (заснавальнік Р.​Нюстрэм), які ставіць спектаклі сусв., у т. л. фін. і рус., класікі, творы сучасных драматургаў. Працуюць таксама драм. т-р Карэліі, Рус. драм. т-р, Т-р лялек і інш. Сярод тэатр. дзеячаў: Л.​Томберг, Д.​Карпава, Т.​Ланкінен, Т.​Ромпайнен, В.​Суні, В.​Тамашэўская, С.​Туарыла, В.​Фінагеева, Ю.​Хумпі, П.​Чаплыгін, А.​Шыбуева.

Літ.:

Плотников В.И. Изобразительное искусство Советской Карелии. Л., 1961;

Смирнова Э.С. Живопись Обонежья XIV—XVI вв. М., 1967;

Савватеев Ю.А. Рисунки на скалах. Петрозаводск, 1967;

Орфинский В.П. Деревянное зодчество Карелии. Л., 1972;

Православные храмы Карелии. М., 1998;

Музыкальное искусство Карелии: Сб. науч. тр. Л., 1983.

С.​І.​Сідор (прырода, гаспадарка).

Да арт. Карэлія. Востраў у Белым моры.
Да арт. Карэлія. Рака Поньгама.

т. 8, с. 123

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАРТЫЗА́НСКАЯ БРЫГА́ДА ў Вялікую Айчынную вайну,

асноўная арганізацыйная форма аб’яднання партызанскіх атрадаў, якія дзейнічалі на акупіраванай тэр. Беларусі. Злучэнне атрадаў у брыгады было выклікана разгортваннем масавага партыз. руху. Яно дало магчымасць шырока весці наступальныя дзеянні, павысіць баявую актыўнасць атрадаў, іх ініцыятыву, узаемадапамогу, эфектыўна выкарыстоўваць радыёсувязь, наладжваць забеспячэнне партызан зброяй, боепрыпасамі з сав. тылу. Першае, падобнае да брыгады злучэнне атрадаў «гарнізон Ф.​І.​Паўлоўскага» створана ў студз. 1942 у Акцябрскім р-не Палескай вобл. У крас. 1942 створаны П.б. 1-я Бел. і «Аляксея». Усяго на Беларусі дзейнічала 199 П.б. і 14 палкоў (у 1943 пасля злучэння з Чырв. Арміяй яны вызначаны БШПР як брыгады). Брыгады былі атраднага (радзей батальённага) складу, ядналі 3—7 атрадаў (ад некалькіх соцень да некалькіх тыс. байцоў). Кіраўніцтва брыгады: камандзір, камісар, нач. штаба, нам. камандзіра па разведцы, дыверсіях, пам. камандзіра па забеспячэнні, нач. мед. службы, нам. камісара па камсамолу. Брыгады, створаныя ў ліст. 1942 — сак. 1943 Клічаўскім аператыўным цэнтрам, мелі структурную асаблівасць: адзін з атрадаў быў галоўным і яго камандаванне і штаб адначасова былі камандаваннем і штабам брыгады. У большасці брыгад былі штабныя роты, ці ўзводы сувязі, аховы, радыёстанцыя, падп. друкарні, у многіх — свае шпіталі, майстэрні па рамонце зброі і маёмасці, узводы боезабеспячэння, пасадачныя пляцоўкі для самалётаў. Брыгады мелі зоны баявой дзейнасці, асн. і запасныя базы, стваралі вузлы супраціўлення, заставы, сістэму апорных і назіральных пунктаў, разгалінаваную сетку сувязных, скрытыя рэзервы, атрады і групы мясц. самаабароны, сямейныя атрады і лагеры, наладжвалі прамысл. вытв-сць для задавальнення патрэб партызан і насельніцтва. Брыгадная форма арганізацыі партыз. сіл паспяхова вытрымала выпрабаванне ў барацьбе з ням.-фаш. захопнікамі. Звесткі пра П.б. гл. ў табліцы.

Літ.:

Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. Мн., 1990. С. 398—452.

А.​Л.​Манаенкаў.

Партызанскія брыгады, якія дзейнічалі на Беларусі
Назва, час дзеяння Раёны дзеяння Кіраўнікі (камандзір, камісар, нач. штаба)
1 2 3
1-я
1.6—30.6.1944		 Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзір М.​І.​Масквін, камісар М.​К.​Гардзіенкаў, нач. штаба К.​М.​Кустаў
1-я Антыфашысцкая
16.8.1943—4.7.1944		 Куранецкі, Пліскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай, Барысаўскі, Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай абл. Камандзіры У.​У.​Гіль-Радзіёнаў (загінуў), І.​М.​Цімчук; камісары А.​М.​Касцяневіч (в.а.), Цімчук, І.​М.​Яўмененка; нач. штаба Б.​М.​Панамарэнка
1-я Асіповіцкая
студз.-ліп. 1943		 Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры М.​П.​Каралёў, С.​С.​Сумчанка (в.а.); камісары А.​В.​Шыянок (в.а.), В.​В.​Глотаў; нач. штаба А.​І.​Лукашэнка (в.а.), Глотаў, П.​А.​Маркоўскі
1-я Бабруйская
люты — 29.11.1943		 Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Парыцкі р-н Палескай абл. Камандзір В.​І.​Лівенцаў, камісар Дз.​А.​Ляпёшкін, нач. штаба С.​З.​Крамнёў
1-я Баранавіцкая
ліст. 1943—8.7.1944		 Карэліцкі, Любчанскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір С.​Ф.​Бубін, камісар М.​Ц.​Цяцерын, нач. штаба І.​М.​Гайко
1-я Беларуская
8.4.1942—26.10.1943		 Віцебскі, Гарадоцкі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры М.​П.​Шмыроў, Я.​З.​Захараў; камісары Р.​У.​Шкрэда, Ц.​Р.​Кавалеўскі (в.а.): нач. штаба Захараў, І.​І.​Панчошны, М.​С.​Емяльянаў, М.​А.​Золін
1-я Беларуская (2-га складу)
вер. 1943—28.6.1944		 Лепельскі, Сенненскі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі р-н Мінскай абл. Камандзіры А.​Дз.​Гурко, Р.​У.​Шкрэда; камісар Шкрэда; нач. штаба М.​М.​Бальшакоў
1-я Беларуская кавалерыйская
жн. 1942—10.7.1944		 Карэліцкі, Мірскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Дз.​А.​Дзенісенка, камісар У.​А.​Грачанічэнка, нач. штаба І.​А.​Салашэнка
1-я Буда-Кашалёўская жн.—2.12.1943 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі р-ны Гомельскай вобл. Камандзір А.​М.​Дземчанка, камісар С.​П.​Каспрук, нач. штаба А.​Я.​Фінадзееў, П.​Я.​Мацюшкоў
1-я Віцебская
люты — 4.12.1943		 Віцебскі, Гарадоцкі, Сіроцінскі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір М.​Ф.​Бірулін; камісары У.​А.​Хабараў, В.​Р.​Кудзінаў; нач. штаба І.​А.​Крыцкі (загінуў), Л.​П.​Карнееў
1 -я Віцебская (2-га складу)
кастр. 1943—2.7.1944		 Смаргонскі р-н Вілейскай, Бешанковіцкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай абл. Камандзір П.​З.​Патапенка, камісар В.​М.​Казлоўскі, нач. штаба І.​А.​Цімошчанка
1-я Гомельская
сак. — 23.11.1943		 Веткаўскі, Кармянскі, Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай вобл. Камандзір П.​А.​Балыкоў; камісары П.​І.​Дзедзік, І.​Я.​Палякоў; нач. штаба А.​Н.​Падабедаў
1-я Дрысенская
жн. 1942—12.7.1944		 Асвейскі, Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры П.​Р.​Мандрыкін (загінуў), Р.​П.​Герасімаў, А.​І.​Грыгор’еў; камісары Герасімаў, Ф.​Ф.​Шаблоўскі, А.​І.​Лісоўскі; нач. штаба Ф.​А.​Рабцаў, С.​Ф.​Ламінскі, А.​А.​Шыбаеў, К.​П.​Кузміцкі
1-я імя К.​С.​Заслонава
ліп. 1942—28.6.1944		 Аршанскі, Багушэўскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі р-н Мінскай абл. Камандзіры К.​С.​Заслонаў (загінуў), Л.​І.​Сяліцкі, Б.​К.​Іваноў; камісары Сяліцкі, М.​Ц.​Любімцаў, Іваноў; нач. штаба П.​П.​Лімаеў, В.​Р.​Палажэнцаў, В.​Н.​Смірноў
1-я імя А.​В.​Суворава (да ліп. 1943 наз. «Спартак»)
сак. 1943—4.7.1944		 Дзісенскі, Дунілавіцкі, Пліскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры П.​А.​Хомчанка, Т.​К.​Раеўскі (в.а.), А.​Ц.​Кляцоў (в.а.); камісар М.​Я.​Усаў; нач. штаба Ф.​Дз.​Піўкін, Раеўскі, Кляцоў (в.а.)
1-я Клічаўская
ліст. 1942—20.5.1943		 Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі, Крупскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры П.​В.​Яхантаў, Я.​М.​Бяспоясаў; камісары І.​Р.​Іваноў, Р.​І.​Шчарбакоў; нач. штаба К.​А.​Арцюшын, Ц.​К.​Крук
1-я Мінская
жн. 1942—3.7.1944		 Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры М.​Х.​Балан, Е.​А.​Іваноў; камісары І.​В.​Чэпелеў (загінуў), Г.​Н.​Раманаў, Іваноў, В.​П.​Сушкевіч; нач. штаба М.​М.​Джагараў, К.​П.​Кулеш
1-я Смаленская
сак. 1942—26.6.1944		 Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай абл.; Духаўшчынскі, Руднянскі р-ны Смаленскай вобл. (Расія) Камандзіры Ф.​Я.​Апрэтаў (загінуў), А.​І.​Яўстратаў, М.​П.​Пятровічаў, У.​І.​Цалішчэўскі; камісары АР. Багдановіч, Пятровічаў, І.​Х.​Вайзулін; нач. штаба Яўстратаў, Дз.​М.​Несцераў (в.а.), А.​В.​Прусакоў (в.а.), С.​Дз.​Жылін
2-я Беларуская імя П.​К.​Панамарэнкі
май 1942 — снеж. 1943		 Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры М.​І.​Дзьячкоў, Я.​Н.​Барсукоў, М.​Ф.​Сафронаў; камісары К.​Ф.​Волкаў, Барсукоў, Сафронаў; нач. штаба І.​С.​Скуматаў, П.​Дз.​Тарачэнка
2-я Беларуская імя П.​К.​Панамарэнкі (2-га складу)
вер. 1943—27.6.1944		 Бешанковіцкі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзір М.​І.​Дзьячкоў, нач. штаба Р.​А.​Махоткін
2-я Дрысенская
кастр. 1943—12.7.1944		 Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір І.​М.​Кухарэнка, камісар І.​В.​Хут, нач. штаба А.​К.​Касач
2-я імя К.​С.​Заслонава
вер. 1943—27.6.1944		 Аршанскі, Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі р-н Мінскай абл. Камандзір В.​П.​Комлеў, камісар В.​Е.​Бяляеў, нач. штаба В.​Р.​Палажэнцаў, М.​М.​Бальшуноў (загінуў), М.​С.​Загер
2-я імя Л.​В.​Суворава
ліп. 1943—2.7.1944		 Куранецкі, Маладзечанскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры А.​А.​Астрэйка, А.​П.​Аўсяннікаў; камісар В.​І.​Данаў, нач. штаба М.​І.​Філіпаў
2-я Калінкавіцкая імя М.​В.​Фрунзе
кастр. — 24.11.1943		 Калінкавіцкі р-н Палескай вобл. Камандзір К.​М.​Марозаў, камісар І.​М.​Бяляй, нач. штаба А.​Р.​Барысенка
2-я Клічаўская
ліст. 1942 — май 1943		 Клічаўскі р-н Магілёўскай вобл. і сумежныя раёны Камандзіры С.​Ц.​Токараў, І.​З.​Ізох; камісары Ізох, Г.​Л.​Комар, А.​Я.​Счыслёнак, К.​Ф.​Канавалаў; нач. штаба І.​М.​Мароз, Токараў
2-я Мінская
вер. 1942—29.6.1944		 Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры С.​М.​Іваноў, М.​Р.​Андрэеў; камісары А.​М.​Міхайлаў, П.​П.​Ванкевіч; нач. штаба І.​Н.​Цішчанка, Ф.​А.​Раткевіч
2-я Ушацкая імя П.​К.​Панамарэнкі
ліп. 1943 — ліп. 1944		 Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір М.​В.​Уткін, камісар М.​А.​Цябут, нач. штаба А.​І.​Вілюгін
З-я
1.6—30.6 1944		 Бялыніцкі, Бярэзінскі, Круглянскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзір П.​І.​Звяздаеў, камісар В.​А.​Самсонаў, нач. штаба А.​М.​Лебедзеў
3-я Беларуская
чэрв. 1942—15.11.1943		 Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры А.​Я.​Марчанка, У.​В.​Жыганаў (в.а.); камісары Я.​А.​Казлоў (загінуў), М.​А.​Новікаў, Ф.​Т.​Шэдаў; нач. штаба Т.​К.​Раеўскі, Жыганаў
З-я Бярэзінская
ліст. 1942—13.4.1943		 Бялыніцкі, Бярэзінскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі р-н Мінскай абл. Камандзір С.​А.​Яроцкі, камісар М.​Ф.​Спяранскі, нач. штаба Г.​І.​Георгіеўскі
3-я Мінская імя С.​М.​Будзённага
чэрв 1943—2.7.1944		 Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Р.​П.​Мыснік, камісар У.​Е.​Крайко, нач. штаба Я.​М.​Гіро
4-я Беларуская
чэрв. 1942—3.7.1944		 Дзісенскі, Міёрскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Гарадоцкі, Мехаўскі, Расонскі р-ны Віцебскай абл.; Невельскі р-н Калінінскай вобл. (Расія) Камандзіры А.​А.​Астрэйка, Н.​Е.​Фалалееў. Я.​Х.​Сташкевіч (загінуў), В.​А.​Сазыкін, М.​І.​Ярмак (загінуў), Дз.​І.​Дзюмін; камісары Я.​І.​Касаткін, Г.​С.​Пятроў, У.​К.​Шэндзелеў, Ф.​М.​Расюк; нач. штаба Фалалееў, А.​Г.​Собалеў (загінуў), А.​П.​Плотнікаў, П.​І.​Шарыпаў
4-я Клічаўская
ліст. 1942 — май 1943		 Клічаўскі р-н Магілёўскай вобл. і сумежныя раёны Камандзіры Ф.​С.​Тарасевіч, М.​Дз.​Грыцан; камісар С.​М.​Ігумнаў; нач. штаба І.​Ф.​Рудаў
5-я
1.6—29.6.1944		 Бялыніцкі, Бярэзінскі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзір І.​Т.​Мацяш, камісар У.​К.​Шаўчук, нач. штаба В.​М.​Пракапенкаў
5-я Клічаўская
ліст. 1942 — май 1943		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір М.​С.​Міхалап; камісары Міхайлаў, А.​А.​Хачатран; нач. штаба І.​Б.​Рутман, В.​П.​Дрожнікаў
5-я Клятнянская
сак. — 29.9.1943		 Касцюковіцкі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай вобл.; Арлоўская вобл. (Расія) Камандзір А.​М.​Яромін; камісары С.​І.​Сядоў, П.​С.​Кляцко (в.а.); нач. штаба М.​Г.​Мураўёў
6-я Магілёўская
ліст. 1942 — ліп. 1943		 Бялыніцкі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір К.​М.​Белавусаў; камісар З.​П.​Гапонаў; нач. штаба С.​Г.​Сідарэнка-Салдаценка, Д.​І.​Фядотаў
8-я
снеж. 1943—11.7.1944		 Быценскі р-н Баранавіцкай, Косаўскі р-н Брэсцкай, Ганцавіцкі, Целяханскі р-ны Пінскай абл. Камандзір С.​Г.​Жунін, камісар В.​А.​Пятроў, нач. штаба К.​І.​Мацеж
8-я Круглянская
май 1942—11.8.1943		 Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры А.​А.​Маршчынін, С.​Г.​Жунін; камісары Дз.​А.​Смагін, М.​К.​Сушкоў; нач. штаба І.​Г.​Ільін
8-я Рагачоўская
люты 1943 — сак. 1944		 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі, Рагачоўскі р-ны Гомельскай, Быхаўскі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры Ф.​С.​Тарасевіч, В.​В.​Чысцякоў; камісары А.​А.​Бірукоў, В.​У.​Паўлаў; нач. штаба Чысцякоў, М.​Ф.​Рубіс
9-я імя С.​М.​Кірава
чэрв. — 27.6.1944		 Кіраўскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір В.​Л.​Нікіцін, камісар І.​М.​Пруднікаў, нач. штаба П.​С.​Царапкін
9-я Кіраўская
сак. — ліп. 1943		 Кіраўскі р-н Магілёўскай вобл. і сумежныя з ім раёны Камандзір С.​І.​Свірыд, камісар Г.​Л.​Комар, нач. штаба Дз.​Ц.​Ігнаценка
10-я Журавіцкая
сак. 1943—27.6.1944		 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі, Кармянскі, Рагачоўскі, Церахоўскі, Чачэрскі р-ны Гомельскай вобл. Камандзіры С.​М.​Белых (загінуў), І.​М.​Гаўрылаў; камісары І.​М.​Дзікан, К.​М.​Драчоў; нач. штаба П.​К.​Антонаў
11-я Быхаўская
крас. — ліп. 1943		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Быхаўскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір Ф.​П.​Падалян; нач. штаба М.​Г.​Кісялёў, І.​П.​Федзячэнка (в.а.)
12-я Кавалерыйская імя І.​В.​Сталіна Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Капыльскі, Пухавіцкі, Старобінскі, Чырвонаслабодскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай, Глускі р-н Палескай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзір У.​А.​Ціхаміраў, камісар І.​А.​Цяплінскі, нач. штаба Дз.​П.​Самсонаў
13-я Касцюковіцкая
май — 29.9.1943		 Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Прапойскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір С.​А.​Мазур, камісар Дз.​Е.​Савельеў, нач. штаба І.​М.​Мароз
14-я Цемналеская
крас. — 1.10.1943		 Кармянскі р-н Гомельскай, Дрыбінскі, Мсціслаўскі, Чавускі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір С.​Р.​Ялецкі, камісар М.​Ф.​Спяранскі, нач. штаба І.​П.​Сычоў
16-я Смаленская
ліп. 1942—5.7.1944		 Міёрскі, Свірскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Аршанскі, Багушэўскі, Лёзненскі, Сенненскі, Ушацкі р-ны Віцебскай абл.; Касплянскі, Руднянскі р-ны Смаленскай вобл. (Расія) Камандзіры Т.​Г.​Давыдкін, І.​Р.​Шлапакоў, І.​К.​Алесянкоў; камісары Дз.​Ц.​Гольнеў, А.​М.​Кулічкоў, Р.​М.​Цімашэнкаў; нач. штаба А.​Я.​Шалыгін, Алесянкоў, П.​П.​Юр’еў, П.​І.​Вінаградаў, А.​І.​Бурцаў
17-я
жн. — 2.12.1943		 Быхаўскі, Дрыбінскі, Прапойскі, Чавускі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір М.​І.​Кітаеў, камісар П.​С.​Равякаў, нач. штаба Б.​А.​Сяргееў
18-я імя М.​В.​Фрунзе
вер. 1942—3.7.1944		 Івянецкі, Клецкі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Заслаўскі р-ны Мінскай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзіры П.​І.​Серабракоў, С.​С.​Ключко; камісары М.​А.​Ваўчак, В.​І.​Каробкін, П.​А.​Бягун; нач. штаба І.​В.​Анохін, К.​П.​Лойка, К.​І.​Бутрымовіч
19-я імя В.​М.​Молатава
студз. — 10.7.1944		 Ляхавіцкі р-н Баранавіцкай вобл. Камандзіры В.​І.​Каробкін, Я.​П.​Луцэнка; камісар С.​К.​Дзесюкевіч; нач. штаба А.​Ф.​Астапаў, М.​К.​Зайцаў
20-я імя В.​С.​Грызадубавай
ліп. 1943—12.7.1944		 Быценскі р-н Баранавіцкай, Чырвонаслабодскі р-н Мінскай абл. Камандзіры Ц.​М.​Сухарукаў, С.​С.​Жарыкаў, В.​З.​Іваноў; камісары М.​І.​Засмужац (в.а), Іваноў, Р.​Дз.​Румянцаў, І.​Я.​Пархоўчанка; нач. штаба В.​Х.​Свірын, А.​М.​Данілаў
«25 гадоў БССР»
снеж. 1943—10.7.1944		 Гарадзішчанскі, Карэліцкі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Б.​А.​Мічурын, камісар П.​І.​Смірноў, нач. штаба С.​В.​Курзін
25-я імя П.​К.​Панамарэнкі
студз. 1943—1.7.1944		 Любанскі р-н Мінскай, Жыткавіцкі, Капаткевіцкі р-ны Палескай абл. Камандзір А.​І.​Далідовіч, камісар А.​А.​Баравік, нач. штаба А.​Ф.​Лескін
27-я імя В.​І.​Чапаева
снеж. 1942—1.7.1944		 Клецкі, Нясвіжскі р-ны Баранавіцкай, Грэскі, Капыльскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры М.​А.​Шастапалаў, М.​Дз.​Курыльчык (в.а.); камісары І.​М.​Ражкоў, П.​І.​Разувакін, Н.​Дз.​Емяльянаў; нач. штаба Курыльчык, С.​В.​Рабкевіч (в.а.), М.​А.​Рагожнікаў
27-я Нараўлянская імя С.​М.​Кірава
20.10—28.11.1943		 Нараўлянскі р-н Палескай вобл. Камандзір У.​П.​Яромаў, камісар П.​І.​Літоўскі, нач. штаба У.​М.​Клейнас
32-я імя М.​І.​Калініна
май — 1.7.1944		 Капыльскі, Чырвонаслабодскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір П.​В.​Качкоў, камісар А.​З.​Драбеня, нач. штаба І.​М.​Валністы
35-я студз. — 30.6.1944 Бялыніцкі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры П.​І.​Саўчак (загінуў), І.​Р.​Прахарэнка; камісары С.​А.​Шонін, Р.​І.​Думчаў, А.​К.​Саламацін; нач. штаба І.​М.​Мамонаў
37-я Ельская
1.7.1943—11.1.1944		 Ельскі, Лельчыцкі, Мазырскі, Тураўскі і інш. раёны Палескай вобл. Камандзір А.​С.​Мішчанка; камісары Я.​А.​Татараў, І.​П.​Пастухоў, нач. штаба С.​І.​Міксюк
37-я імя Л.​Я.​Пархоменкі
студз. — 30.6.1944		 Бабруйскі р-н Магілёўскай, Любанскі, Старобінскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Глускі р-ны Палескай абл. Камандзіры П.​М.​Канавалаў, А.​В.​Львоў; камісары С.​К.​Ляшчэня, М.​Б.​Храпко; нач. штаба Я.​М.​Качанаў, С.​В.​Сыраквашын, Я.​С.​Раманаў
47-я «Перамога»
сак. — 1.10.1943		 Краснапольскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры М.​Ц.​Перапечкін, Ф.​П.​Ліпкін (в.а.); камісары В.​К.​Арлоўскі, Х.​Калімулін; нач. штаба А.​У.​Гаркавенка, А.​М.​Лосеў
50-я Жыткавіцкая
вер. 1943—6.7.1944		 Жыткавіцкі, Лельчыцкі, Тураўскі р-ны Палескай вобл. Камандзір У.​І.​Гушчэня; камісары У.​М.​Дзербан, І.​К.​Талкачоў; нач. штаба А.​І.​Ціхончык, М.​С.​Палознік, А.​А.​Асокін
61-я кастр.
1943—30.6.1944		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Р.​К.​Паўлаў; камісары Ф.​Ц.​Кальчук, А.​А.​Хачатран, П.​Я.​Гаро, Дз.​Ф.​Вайстроў; нач. штаба Г.​А.​Цывін, В.​П.​Белабародаў, М.​Ф.​Мірановіч
64-я імя В.​П.​Чкалава
студз. 1943—30.6.1944		 Любанскі, Слуцкі, Старадарожскі, Старобінскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры М.​М.​Розаў, П.​І.​Смірноў (в.а.); камісары А.​В.​Львоў, І.​С.​Канановіч; нач. штаба У.​А.​Варотнікаў
95-я імя М.​В.​Фрунзе
вер. 1943—29.6.1944		 Грэскі, Слуцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір І.​В.​Арастовіч, камісар А.​Ц.​Міновіч, нач. штаба С.​П.​Патапенка
99-я імя Дз.​Ц.​Гуляева
студз. 1943—10.7.1944		 Косаўскі р-н Брэсцкай, Глускі, Старадарожскі р-ны Мінскай, Іванаўскі, Лагішынскі, Целяханскі р-ны Пінскай абл. Камандзіры І.​М.​Кулікоўскі, А.​Ц.​Чайкоўскі, У.​К.​Якавенка; камісары Чайкоўскі, М.​К.​Панцялеенка; нач. штаба В.​М.​Сярэдзін, В.​М.​Каракулін
99-я Калінкавіцкая
май 1943—29.6.1944		 Акцябрскі, Васілевіцкі, Калінкавіцкі, Капаткевіцкі, Мазырскі, Хойніцкі р-ны Палескай вобл. Камандзір В.​А.​Караткевіч, камісар С.​П.​Ракіцкі, нач. штаба А.​М.​Казакоў
100-я Глуская
6.9.1943—28.6.1944		 Акцябрскі, Глускі р-ны Палескай вобл. Камандзір І.​М.​Кулікоўскі; камісары А.​Я.​Жулега, Дз.​Н.​Удалой, П.​Р.​Чарнушын; нач. штаба П.​Я.​Ігуменаў
100-я імя С.​М.​Кірава
сак. 1943—28.6.1944		 Старадарожскі р-н Мінскай вобл. Камандзір А.​І.​Шуба; камісары Г.​М.​Машкоў, І.​С.​Савелаў, І.​М.​Ражкоў; нач. штаба Ф.​В.​Дзераўнін, І.​І.​Папоў, І.​З.​Ганчароў
101-я Даманавіцкая
1.6—18.11.1943		 Васілевіцкі, Даманавіцкі р-ны Палескай вобл. Камандзіры М.​А.​Чарнавусаў, В.​М.​Мінін; камісар М.​Я.​Казлоў; нач. штаба Мінін, М.​Р.​Салавей
101-я імя Аляксандра Неўскага
чэрв. 1943—1.7.1944		 Старобінскі р-н Мінскай вобл. Камандзіры Дз.​Ц.​Гуляеў (загінуў), М.​Дз.​Курыльчык; камісар В.​Ц.​Меркуль; нач. штаба С.​М.​Палякоў (загінуў), П.​З.​Ігнашчанка
115-я Горацкая
кастр. 1943—26.6.1944		 Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір Г.​Р.​Ленчыкаў; камісары І.​І.​Лагімахаў, А.​Ф.​Палікарпаў
120-я
жн. 1943—2.7.1944		 Бялыніцкі, Бярэзінскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры Г.​М.​Архіпец, К.​А.​Баранаў, І.​А.​Баранаў; камісары І.​П.​Сакалоўскі, М.​М.​Барысёнак, А.​Б.​Маркоўскі; нач. штаба К.​А.​Баранаў, В.​Я.​Буры, М.​Дз.​Каралеўскі
121-я імя А.​Ф.​Брагіна
кастр. 1943—2.7.1944		 Любанскі, Старобінскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Глускі, Капаткевіцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай абл. Камандзір К.​Ф.​Пушчын, камісар В.​М.​Якіменка, нач. штаба М.​П.​Шардыка
123-я Акцябрская імя 25-годдзя БССР
май 1942—5.7.1944		 Акцябрскі, Глускі, Жыткавіцкі, Капаткевіцкі, Парыцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай вобл. Камандзіры Ф.​І.​Паўлоўскі, С.​В.​Маханько (в.а.), І.​М.​Мярзляк; камісары Маханько, С.​І.​Бацішчаў (в.а.), Я.​А.​Татараў; нач. штаба Р.​І.​Бар’яш, Т.​Ц.​Жулега, А.​Р.​Волкаў, Ф.​А.​Лосеў
125-я Капаткевіцкая
студз. 1943—19.6.1944		 Капаткевіцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай вобл. Камандзіры А.​А.​Жыгар, М.​Д.​Куранаў; камісары І.​В.​Скалабан, Ф.​Дз.​Кудравец; нач. штаба А.​П.​Карнейчык, В.​А.​Вялігін, А.​А.​Асокін, І.​П.​Юрасаў
130-я Петрыкаўская
27.7.1943—6.7.1944		 Старадарожскі р-н Мінскай, Жыткавіцкі, Лельчыцкі, Петрыкаўскі р-ны Палескай абл. Камандзіры І.​В.​Скалабан, М.​А.​Волкаў; камісар І.​Н.​Глушко; нач. штаба У.​І.​Кулак
130-я «Помста»
кастр. 1943—2.7.1944		 Бялыніцкі, Бярэзінскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры В.​В.​Беражной (загінуў), В.​В.​Лазараў; камісары С.​Ц.​Крыварот, М.​С.​Фралоў, П.​А.​Рыняк, М.​А.​Цітоў; нач. штаба Фралоў
150-я імя Ф.​М.​Языковіча
снеж. 1943—30.3.1944		 Дамачоўскі, Дзівінскі р-ны Брэсцкай, Драгічынскі, Целяханскі р-ны Пінскай абл.; Любяшоўскі р-н Валынскай вобл. (Украіна) Камандзір В.​А.​Вялігін, камісар С.​М.​Падута, нач. штаба М.​І.​Гардзіенка
161-я імя Р.​І.​Катоўскага
студз 1943—28.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай, Старадарожскі р-н Мінскай, Глускі р-н Палескай абл. Камандзір А.​С.​Шашура (загінуў), А.​Л.​Кудашаў; камісары Кудашаў, П.​І.​Разувакін (загінуў), М.​С.​Паланейчык; нач. штаба В.​Р.​Лабзін
200-я імя К.​К.​Ракасоўскага
жн. 1943—4.7.1944		 Дзяржынскі р-н Мінскай вобл. Камандзір М.​Ю.​Баранаў, камісар П.​Р.​Мартысюк, нач. штаба І.​Ф.​Ягораў
210-я Капаткевіцкая
сак. — ліп. 1943		 Даманавіцкі, Капаткевіцкі р-ны Палескай вобл. Камандзір І.​М.​Кулікоўскі; камісары К.​Ф.​Пінчук, І.​П.​Плыткевіч; нач. штаба В.​М.​Васільеў
225-я сак.
1943—26.6.1944		 Акцябрскі, Глускі, Жыткавіцкі р-ны Палескай вобл. Камандзіры М.​П.​Бумажкоў, У.​З.​Пуцята; камісары Б.​К.​Зялёнка, У.​А.​Станкевіч; нач. штаба Пуцята, А.​Я.​Шчацько
225-я імя А.​В.​Суворава
снеж. 1942—29.6.1944		 Грэскі, Слуцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры Л.​П.​Стафанюк, І.​В.​Арастовіч, А.​М.​Каляда; камісары П.​І.​Разувакін, І.​М.​Ражкоў, У.​І.​Заяц; нач. штаба К.​А.​Прыгуноў, М.​М.​Цімашэнка
258-я імя В.​У.​Куйбышава
снеж. 1943—28.6.1944		 Любанскі, Старадарожскі, Старобінскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Глускі р-ны Палескай абл. Камандзір Г.​М.​Сталяроў; камісар В.​І.​Смірноў; нач. штаба В.​П.​Волгаў; В.​С.​Дунаеў
300-я імя К.​Я.​Варашылава
снеж. 1942—2.7.1944		 Нясвіжскі р-н Баранавіцкай, Дзяржынскі, Капыльскі, Уздзенскі, Чырвонаслабодскі р-ны Мінскай абл. Камандзір В.​Р.​Яроменка; камісары І.​С.​Савелаў, М.​С.​Сцяпанаў; нач. штаба Я.​П.​Грыцаневіч, М.​Ю.​Баранаў, І.​І.​Радчанка
760-я імя М.​Беразоўскага
вер. 1943—30.6.1944		 Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры Г.​М.​Колбнеў (загінуў), Р.​І.​Перасценка; камісар В.​М.​Міхайлаў; нач. штаба І.​Я.​Лантухоў (загінуў), М.​А.​Баранаў, К.​І.​Ражаў
Асвейская імя М.​В.​Фрунзе
ліп. 1942—13.7.1944		 Асвейскі, Дрысенскі, Расонскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры І.​К.​Захараў, М.​М.​Кузьмін; камісары В.​П.​Уладзіміраў (загінуў), А.​І.​Сяргушка. А.​А.​Бохан; нач. штаба А.​Д.​Мядзведзеў, А.​І.​Трафімаў, Ц.​Ф.​Радзіёнаў, Г.​Ахмедзьяраў
Багушэўская чэрв.
1942—10.3.1943		 Аршанскі, Багушэўскі, Гарадоцкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры В.​У.​Бойка, П.​І.​Крылаў, М.​П.​Крэсік (загінуў); камісары В.​А.​Манохін, С.​А.​Дзятлоўскі, А.​К.​Стэльмах; нач. штаба М.​К.​Вайцяхоўскі, В.​П.​Лаўкоў
Багушэўская (2-га складу)
вер. 1943—29.6.1944		 Багушэўскі, Лепельскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Халопеніцкі р-н Мінскай абл. Камандзір Я.​М.​Прахарэнка; камісар П.​М.​Шарыпа; нач. штаба В.​П.​Лаўкоў, С.​Б.​Лісецкі
«Бальшавік»
кастр. 1943—23.11.1943		 Буда-Кашалёўскі, Веткаўскі, Гомельскі, Добрушскі, Кармянскі, Лоеўскі, Рэчыцкі, Свяцілавіцкі, Уваравіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай абл. Камандзір І.​Ф.​Гамарка, камісар В.​М.​Палянічка
«Беларусь»
сак. 1943 — ліп. 1944		 Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры М.​П.​Пакроўскі, А.​С.​Юркаўцаў; камісары М.​З.​Крамко. І.​М.​Блажноў; нач. штаба Юркаўцаў, Ф.​Г.​Шыхаўцоў, У.​Т.​Талкачоў, Ю.​І.​Яфімкін
«Буравеснік»
снеж. 1943—3.7.1944		 Пухавіцкі, Рудзенскі, Уздзенскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір М.​Г.​Мармулёў, камісар І.​М.​Рабуха, нач. штаба П.​П.​Болдыраў, П.​С.​Лавецкі
Васілевіцкая імя П.​К.​Панамарэнкі
31.10—17.11.1943		 Васілевіцкі р-н Палескай вобл. Камандзір С.​А.​Смерцін, камісар П.​П.​Гудаў, нач. штаба В.​П.​Алісейка
«Граза»
жн. 1942—26.6.1944		 Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры М.​А.​Рашэтнікаў, С.​М.​Нарчук (загінуў), Дз.​М.​Катлярчук, А.​Дз.​Варашэнь (в.а.); камісар Нарчук; нач. штаба Катлярчук, Л.​К.​Кіпрыянец, Р.​М.​Аўчыннікаў
М.​П.​Гудкова
жн. 1942—26.6.1944		 Лепельскі, Сенненскі, Талачынскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай абл. Камандзір М.​П.​Гудкоў; камісары В.​С.​Лявонаў, І.​Р.​Фінагееў, Ф.​П.​Ігнатовіч; нач. штаба В.​Дз.​Сыценка, Р.​С.​Арэшыч (в.а.), Я.​Ф.​Рукаль
«Дзядзькі Колі»
жн. 1942—28.6.1944		 Барысаўскі, Бягомльскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Смалявіцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір П.​Р.​Лапацін; камісары А.​Ц.​Язубчык, М.​М.​Чуліцкі; нач. штаба В.​П.​Бальшакоў, А.​Л.​Валошын
Добрушская імя І.​В.​Сталіна
ліп. — 27.9.1943		 Веткаўскі, Добрушскі, Церахоўскі р-ны Гомельскай вобл. Камандзір І.​П.​Крывенчанка, камісар І.​М.​Гатальскі, нач. штаба П.​Ф.​Захараў
Дыверсійная Беларуская імя У.​І.​Леніна
ліп. 1942—1.7.1944		 Глыбоцкі, Докшыцкі, Дунілавіцкі, Пліскі р-ны Вілейскай, Суражскі, Талачынскі, Ушацкі р-ны Віцебскай абл. Камандзіры А.​А.​Баскакаў (загінуў), М.​Т.​Гарбаценкаў, Я.​У.​Фурсо (в.а.); камісары В.​Д.​Лобараў, Гарбаценкаў, Р.​Ф.​Шастакоў, М.​З.​Умінскі (в.а.), У.​С.​Свірыд (загінуў), М.​Р.​Пучкароў; нач. штаба М.​П.​Падгорны, С.​Ф.​Сафонаў
«Жалязняк»
вер. 1942—28.6.1944		 Бягомльскі, Лагойскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры Р.​А.​Дзякаў, І.​П.​Ціткоў; камісары С.​С.​Манковіч, Ф.​І.​Дзернушкоў; нач. штаба Л.​П.​Бірукоў
«Жалязняк»
вер. — 25.11.1943		 Жлобінскі р-н Гомельскай вобл. Камандзір В.​І.​Шаруда, камісар Г.​В.​Злынаў, нач. штаба Р.​П.​Завадоўкін
«За Радзіму»
вер. 1943—2.7.1944		 Браслаўскі, Відзскі, Маладзечанскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры П.​М.​Шырокаў, М.​У.​Кандрашчанка; камісар Ф.​К.​Акулаў; нач. штаба А.​А.​Дзюжэнка, К.​І.​Капцюгоў
«За Радзіму» імя А.​К.​Флегантава
кастр. 1942 — чэрв. 1944		 Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай, Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл., Камень-Кашырскі р-н Валынскай вобл. (Украіна) Камандзіры А.​К.​Флегантаў (загінуў), Я.​Ф.​Філіпскіх, Ф.​Ф.​Тараненка, І.​В.​Жохаў, М.​Ф.​Ваганаў, камісары Г.​Р.​Чарняўскі, Жохаў, І.​І.​Раманаў; нач. штаба Тараненка, У.​І.​Бабкоў, Раманаў, Ваганаў, І.​В.​Мацюшаў
«За Савецкую Беларусь»
кастр. 1942—30.6.1944		 Асвейскі, Бешанковіцкі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Расонскі, Ушацкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір П.​М.​Раманаў (загінуў); камісары Дз.​П.​Падалец, М.​Г.​Жыжаў (загінуў); нач. штаба М.​А.​Дадзеркін, М.​А.​Звераў (загінуў), А.​І.​Ерашэнка
«За Савецкую Беларусь»
студз. — 6.7.1944		 Валожынскі р-н Баранавіцкай, Радашковіцкі р-н Вілейскай абл. Камандзір Я.​Дз.​Васюцін, камісар С.​М.​Плахін, нач. штаба А.​С.​Раманаў
«За Савецкую Беларусь»
кастр. 1943—2.7.1944		 Куранецкі р-н Вілейскай вобл. камандзір А.​Л.​Валынец, камісар В.​Ф.​Цалуйка, нач. штаба І.​І.​Лятушкін
«За Савецкую Беларусь»
кастр. 1942—2.7.1944		 Мінскі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры І.​І.​Уласаў, С.​Ц.​Конанаў, А.​М.​Базылевіч; камісары А.​Е.​Лук’яненка, М.​Ф.​Варанцоў, В.​П.​Каралёў, Базылевіч, Р.​А.​Моўчан; нач. штаба Е.​А.​Іваноў, А.​С.​Грыгор’еў, А.​М.​Пракоф’еў
«Звязда»
жн. 1942 — чэрв. 1943		 Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры М.​І.​Іўлеў, Дз.​Ф.​Вайстроў (в.а.); камісар П.​Н.​Савінаў; нач. штаба Д.​І.​Тамашэўскі
Імя Аляксандра Неўскага
ліст. 1943—13.7.1944		 Гродзенскі, Скідзельскі р-ны Беластоцкай вобл. Камандзір К.​М.​Ешчанка, камісар П.​П.​Дайнека, нач. штаба В.​Г.​Жалязноў
Імя Аляксандра Неўскага
крас. — 7.7.1944		 Іўеўскі, Юрацішкаўскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір А.​Г.​Байкоў, камісар М.​М.​Гаўрылаў, нач. штаба Ф.​У.​Шачанкоў
Імя С.​М.​Будзённага
8.12.1943—2.7.1944		 Куранецкі, Маладзечанскі, Мядзельскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір В.​А.​Чаркасаў, камісар Ц.​Дз.​Харын, нач. штаба М.​Дз.​Немаў
Імя С.​М.​Будзённага
сак. 1943—14.7.1944		 Ленінскі р-н Пінскай вобл. Камандзіры У.​М.​Антановіч, Ф.​І.​Шырын; камісары Р.​М.​Ігнаценка, Р.​С.​Карасёў; нач. штаба В.​А.​Стаюхін
Імя К.​Я.​Варашылава (да студз. 1944 наз. «Мсцівец»)
снеж. 1942—1.7.1944		 Пліскі р-н Вілейскай, Ветрынскі, Ушацкі р-ны Віцебскай абл. Камандзір Дз.​В.​Цябут; камісар У.​А.​Лемза; нач. штаба Я.​С.​Шапавал, А.​А.​Кухта
Імя К.​Я.​Варашылава
ліст. 1943—15.7.1944		 Дзятлаўскі, Жалудоцкі, Казлоўшчынскі, Лідскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір П.​К.​Макараў; камісары В.​Я.​Сашнёў (загінуў), М.​М.​Белякоў; нач. штаба С.​П.​Дабравольскі
Імя К.​Я.​Варашылава
ліст. 1942—4.7.1944		 Астравецкі, Глыбоцкі, Дунілавіцкі, Крывіцкі, Куранецкі, Мядзельскі, Пастаўскі, Свірскі, Смаргонскі р-ны Вілейскай вобл.; Швенчонскі р-н (Літва) Камандзіры Ф.​Р.​Маркаў, Ф.​С.​Шляхтуноў, І.​Н.​Крысаў; камісары Маркаў, І.​М.​Яўмененка, А.​І.​Шаўчэнка; нач. штаба У.​У.​Саўлевіч, Крысаў, Л.​І.​Карабанаў
Імя К.​Я.​Варашылава
май — снеж. 1942		 Грэскі, Дзяржынскі, Капыльскі, Слуцкі, Уздзенскі, Чырвонаслабодскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры П.​П.​Капуста, камісар І.​К.​Жыжык, нач. штаба П.​З.​Ігнашчанка
Імя ВЛКСМ
ліст. 1943—2.7.1944		 Ушацкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір І.​А.​Куксёнак, камісар Ф.​І.​Зайцаў, нач. штаба М.​П.​Шчурын
Імя газеты «Правда»
кастр. 1943—3.7.1944		 Чэрвеньскі р-н Мінскай вобл. Камандзір С.​Т.​Кузняцоў, камісары С.​Е.​Данільчык, П.​І.​Багамолаў; нач. штаба Багамолаў, Р.Я́.Герцовіч
Імя М Ф.​Гастэлы
вер. 1943—8.7.1944		 Астравецкі, Ашмянскі, Пастаўскі, Смаргонскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір В.​А.​Манохін; камісары В.​Ф.​Папок, У.​І.​Тубеліс; нач. штаба С.​П.​Краеў, Дз.​А.​Ануфрыеў
Імя Л.​М.​Даватара
снеж. 1942—2.7.1944		 Докшыцкі, Куранецкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры Ф.​С.​Шляхтуноў, І.​А.​Іваноў; камісары Д.​Я.​Кадоўба, П.​А.​Паўленка, В.​Ф.​Папок; нач. штаба С.​А.​Вашчыла, Б.​В.​Дудкоўскі
Імя А.​Ф.​Данукалава (да мая 1944 наз. «Аляксея») Пліскі р-н Вілейскай, Аршанскі, Багушэўскі, Бешанковіцкі, Віцебскі, Лёзненскі, Суражскі, Ушацкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай абл.; Касплянскі р-н Смаленскай вобл. (Расія) Камандзіры А.​Ф.​Данукалаў (загінуў), В.​А.​Блахін; камісары Т.​В.​Паўлоўскі (загінуў), А.​Ц.​Шчарбакоў, І.​І.​Старавойтаў; нач. штаба А.​С.​Гайдукоў, Я.​М.​Антоненка, Ф.​І.​Пласкуноў, І.​П.​Піменаў
Імя Ф.​Э.​Дзяржынскага
снеж. 1943—12.7.1944		 Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай, Целяханскі р-н Пінскай абл. Камандзір В.​М.​Манахаў; камісар П.​Р.​Кавалёў; нач. штаба Ф.​М.​Баранаў, А.​Р.​Жураўлёў
Імя Ф.​Э.​Дзяржынскага
кастр. 1943—11.7.1944		 Любчанскі р-н Баранавіцкай вобл. Камандзір К.​Ф.​Шашкін; камісар Я.​П.​Ляхаў; нач. штаба А.​Х.​Бляшаў
Імя Г.​К.​Жукава
ліп. 1943—2.7.1944		 Браслаўскі, Дзісенскі, Міёрскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір П.​Я.​Сырамаха; камісары Сырамаха, П.П Булойчык (загінуў), А.​П.​Запарожац, М.​А.​Кароўкін; нач. штаба Запарожац, В.​С.​Чаромін
Імя Г.​К.​Жукава
сак. 1943—10.7.1944		 Мірскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры С.​С.​Ключко, М.​Ц.​Маскалёў, Р.​Л.​Васілевіч; камісары В.​С.​Самусевіч, У.​З.​Царук, А.​З.​Гайсараў, нач. штаба К.​А.​Афанасевіч, І.​І.​Пракоф’еў, В.​Я.​Шахроў, Я.​І.​Кайдалаў, В.​І.​Бажэнка
Імя М.​І.​Калініна
12.4—2.7.1944		 Міёрскі р-н Вілейскай вобл. Камандзір Ф.​Н.​Гаўрыленка, камісар М.​А.​Клімянок, нач. штаба М.​М.​Чупрак
Імя М.​І.​Калініна
сак. — 28.6.1944		 Плешчаніцкі р-н Мінскай вобл. Камандзір З.​І.​Нянахаў; камісар І.​І.​Ясіновіч; нач. штаба У.​С.​Міхайлоўскі, Ю.​М.​Мякішаў
Імя М.​І.​Калініна
снеж. 1943 — сак. 1944		 Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Л.​І.​Сарока, камісар П.​А.​Сачок, нач. штаба А.​Ф.​Дубінін
Імя С.​М.​Кароткіна (да лют. 1943 Сіроцінская, да чэрв. 1943 імя Ф.​Э.​Дзяржынскага
чэрв. 1942—2.7.1944		 Міёрскі, Пліскі р-ны Вілейскай, Полацкі, Расонскі, Сіроцінскі, Ушацкі. р-ны Віцебскай абл. Камандзіры С.​М.​Кароткін (загінуў), П.​А.​Хомчанка, У.​М.​Талаквадзе; камісары В.​М.​Фралоў, А.​Б.​Эрдман; нач. штаба У.​Р.​Аляксандраў, Хомчанка, М.​Ф.​Мацвеенка
Імя Кастуся Каліноўскага
ліст. 1943—18.8.1944		 Беластоцкі, Граеўскі, Гродзенскі, Кнышынскі, Крынкаўскі, Саколкаўскі р-ны Беластоцкай вобл. Камандзір М.​К.​Вайцяхоўскі, камісар Я.​Г.​Осіпаў, нач. штаба С.​В.​Чудзінаў
Імя С.​М.​Кірава
кастр. 1943—29.6.1944		 Барысаўскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір М.​І.​Карашкоў, камісар Г.​М.​Папшаў, нач. штаба Р.​М.​Дзедаў
Імя С.​М.​Кірава
чэрв. 1943—7.7.1944		 Воранаўскі, Іўеўскі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры Ф.​М.​Сінічкін, С.​П.​Васільеў; камісар С.​М.​Кандакоў, нач. штаба П.​І.​Смірноў, Васільеў, М.​А.​Пракаповіч
Імя С.​М.​Кірава
ліп. 1943—8.7.1944		 Ленінскі, Лунінецкі р-ны Пінскай вобл. Камандзіры А.​П.​Савіцкі, Ф.​І.​Лісовіч; камісары Лісовіч, Р.​П.​Швец; нач. штаба А.​І.​Кубасаў
Імя С.​М.​Кірава
снеж. 1942—28.6.1944		 Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Ф.​Ц.​Пуставіт; камісары І.​І.​Панкевіч, М.​А.​Пасекаў; нач. штаба П.​Р.​Сівакоў (в.а), В.​А.​Шаркоў, А.​М.​Гамеза
Імя В.​У.​Куйбышава
ліст. 1943—10.7.1944		 Лагішынскі, Целяханскі р-ны Пінскай вобл. Камандзір У.​М.​Антановіч, камісар Ф.​С.​Міхалковіч, нач. штаба З.​У.​Сысоеў
Імя М.​І.​Кутузава
вер. 1942—4.11.1943		 Гарадоцкі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір С.​Т.​Воранаў, камісар П.​Я.​Рыбакоў, нач. штаба М.​І.​Гапеенка
Імя М.​І.​Кутузава
жн. 1943—1.7.1944		 Крывіцкі р-н Вілейскай вобл. Камандзір Д.​Л.​Місуноў; камісары П.​Ф.​Рудаў, В.​І.​Бурачэўскі; нач. штаба Ц.​М.​Бондараў, М.​Х.​Красненкаў (загінуў), Я.​Е.​Малюшкін
Імя У.​І.​Леніна
крас. 1943—7.7.1944		 Ганцавіцкі, Целяханскі р-ны Пінскай вобл. Камандзір В.​А.​Васільеў, камісар І.​В.​Зібараў, нач. штаба М.​Дз.​Кісцюнін
Імя У.​І.​Леніна
крас. — 20.7.1944		 Дамачаўскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры В.​У.​Каткоў, В.​М.​Грабянёў, нач. штаба Л.​С.​Гуляеў
Імя У.​І.​Леніна
сак. 1943—2.7.1944		 Дзісенскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай, Бешанковіцкі, Гарадоцкі, Расонскі, Сіроцінскі, Ушацкі р-ны Віцебскай абл. Камандзір М.​А.​Сакмаркін, камісар А.​У.​Сіпко; нач. штаба Т.​К.​Раеўскі, А.​К.​Ізафатаў (загінуў), У.​Р.​Аляксандраў (загінуў), І.​І.​Конюхаў
Імя Ленінскага камсамола
вер. 1943—11.7.1944		 Васілішкаўскі, Радунскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры А.​В.​Станкевіч (загінуў), А.​А.​Патапаў; камісары Патапаў, Б.​І.​Гардзейчык; нач. штаба Д.​Ц.​Іёнка, Н.​Л.​Нагорны, І.​П.​Анапрыенка
Імя В.​М.​Молатава
крас. 1943—30.3.1944		 Антопальскі р-н Брэсцкай, Драгічынскі, Жабчыцкі, Іванаўскі, Лагішынскі, Пінскі, Столінскі р-ны Пінскай абл.; Камень-Кашырскі, Любяшоўскі р-ны Валынскай вобл. (Украіна) Камандзір М.​І.​Герасімаў; камісар Ф.​С.​Кунькоў; нач. штаба М.​Л.​Праходскі, Дз.​К.​Удовікаў
Імя П.​К.​Панамарэнкі
чэрв. 1943—11.7.1944		 Слонімскі р-н Баранавіцкай, Бярозаўскі, Косаўскі, Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай абл. Камандзіры І.​П.​Урбановіч, М.​У.​Сенькін; камісары С.​П.​Пацяруха, К.​Дз.​Талочка (загінуў), М.​Е.​Крыштафовіч; нач. штаба Р.​К.​Дарафееў, Ц.​С.​Коваль
Імя П.​К.​Панамарэнкі
вер. — 21.11.1943		 Жлобінскі, Рэчыцкі, Стрэшынскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай абл. Камандзір І.​І.​Бандарэнка, камісар Я.​Р.​Садавой, нач. штаба К.​В.​Ніжнікаў
Імя П.​К.​Панамарэнкі
ліст. 1943—13.7.1944		 Косаўскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Пухавіцкі, Старадарожскі р-ны Мінскай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзір С.​М.​Іваноў, камісар Р.​Д.​Юркевіч, нач. штаба І.​Н.​Цішчанка
Імя П.​К.​Панамарэнкі
снеж. 1943—6.7.1944		 Івянецкі р-н Баранавіцкай, Дзяржынскі, Мінскі р-ны Мінскай абл. Камандзір С.​Р.​Ганзенка, камісар Г.​В.​Будай, нач. штаба У.​М.​Зыкаў
Імя П.​К.​Панамарэнкі
студз. — 1.7.1944		 Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Ф.​С.​Харланаў, камісар І.​Ф.​Ісачанка, нач. штаба І.​С.​Баранаў
Імя К.​К.​Ракасоўскага (да сак. 1943 наз. «За Савецкую Беларусь»)
ліп. 1942—3.7.1944		 Глыбоцкі, Докшыцкі, Дунілавіцкі, Міёрскі, Мядзельскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Асвейскі, Дрысенскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай абл.; Ідрыцкі, Невельскі, Себежскі р-ны Калінінскай вобл. (Расія) Камандзіры АІ.​Петрыкаў, У.​Н.​Дорменеў (в.а.), А.​В.​Раманаў (в.а.), камісары Раманаў, Ш.​Н.​Нігамаеў (в.а.), П.​М.​Машэраў, нач. штаба Дорменеў, Г.​І.​Казарцаў (в.а.), У.​П.​Шчуцкі
Імя К.​К.​Ракасоўскага
студз. — 10.7.1944		 Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Я.​А.​Прыданнікаў, камісар Р.​Ц.​Вараб’ёў, нач. штаба М.​П.​Каралёў
Імя Я.​М.​Свярдлова
ліст. 1943—16.7.1944		 Антопальскі, Бярозаўскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі, Драгічынскі, Іванаўскі р-ны Пінскай абл. Камандзір І.​П.​Марыняка, камісар Р.​А.​Дудко, нач. штаба А.​І.​Сямёнаў
Імя І.​В.​Сталіна
ліст. 1942—5.7.1944		 Валожынскі, Івянецкі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Мінскі р-ны Мінскай абл. Камандзір П.​І.​Гулевіч, камісар А.​Г.​Мурашоў, нач. штаба І.​К.​Карпаў
Імя І.​В.​Сталіна
ліп. 1943—22.3.1944		 Брэсцкі, Дзівінскі, Жабінкаўскі, Кобрынскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры Л.​П.​Зяленін (загінуў), С.​Х.​Арзуманян; камісар К.​А.​Шкаварада; нач. штаба С.​М.​Кіцьян
Імя А.​В.​Суворава
сак. — 6.7.1944		 Гарадзішчанскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры І.​С.​Кірын, В.​Н.​Галоўчанка; камісар Р.​Л.​Марахоўскі; нач. штаба В.​Я.​Шахроў
Імя М.​В.​Фрунзе
студз. 1943—1.7.1944		 Ільянскі, Радашковіцкі р-ны Вілейскай, Лагойскі р-н Мінскай абл. Камандзіры М.​М.​Багатыроў, А.​М.​Захараў (загінуў), Э.​Л.​Смаленскі; камісары І.​І.​Міроненка, П.​М.​Шалкоўскі, М.​В.​Чарапанаў; нач. штаба А.​Д.​Коўбій
Імя ЦК КП(б)Б
сак. 1943—6.7.1944		 Астравецкі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Пліскі р-ны Вілейскай, Ушацкі р-н Віцебскай абл. Камандзіры А.​Д.​Мядзведзеў, М.​Р.​Пучкароў (в.а.), М.​І.​Фёдараў; камісары Ц.​М.​Бондараў, Ф.​Я.​Воранаў, Пучкароў, У.​П.​Шчуцкі; нач. штаба І.​А.​Цяста
Імя В.​І.​Чапаева
вер. — 23.11.1943		 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Рэчыцкі, Стрэшынскі р-ны Гомельскай, Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай абл. Камандзір М.​Дз.​Сцефановіч, камісар С.​І.​Касьянаў, нач. штаба І.​Ю.​Даўгала
Імя В.​І.​Чапаева
студз. — 19.7.1944		 Антопальскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры К.​С.​Гапасюк, Ф.​М.​Баранаў; камісары М.​П.​Леановіч, М.​С.​Карпічэнка; нач. штаба І.​П.​Курапаў, В.​В.​Сцёпкін
Імя В.​І.​Чапаева
снеж. 1943—6.7.1944		 Валожынскі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Р.​Л.​Кудрын, камісар П.​А.​Склемін, нач. штаба А.​В.​Саўцін
Імя В.​І.​Чапаева
29.6.1943—13.7.1944		 Ваўкавыскі, Заблудаўскі, Свіслацкі р-ны Беластоцкай, Поразаўскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай абл. Камандзір Х.​А.​Матэвасян; камісары А.​І.​Мурашка, А.​Г.​Шламанаў; нач. штаба Ф.​І.​Цвяткоў
Імя В.​І.​Чапаева
чэрв. 1942—1.7.1944		 Бешанковіцкі, Ветрынскі, Лепельскі, Полацкі, Сіроцінскі, Ушацкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір У.​В.​Мельнікаў; камісары М.​І.​Ястрабаў, І.​Ф.​Каранеўскі (загінуў); нач. штаба М.​В.​Уткін, М.​М.​Пучкоў, В.​М.​Нікалаеў (в.а., загінуў)
Імя В.​П.​Чкалава
ліст. 1942—5.7.1944		 Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Дзяржынскі, Заслаўскі, Мінскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры С.​П.​Смірноў, М.​І.​Грыбанаў; камісар І.​П.​Казак; нач. штаба Грыбанаў, Р.​М.​Панявін, І.​П.​Анішчанка
Імя Чырванасцяжнага Ленінскага камсамола
ліст. 1942—1.11.1943		 Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір Д.​Ф.​Райцаў; камісары В.​К.​Перуноў, І.​І.​Карнавухаў (в.а.), А.​Я.​Федарэнка (в.а.), В.​С.​Цыганкоў; нач. штаба Карнавухаў, Р.​Н.​Мельянцоў (в.а.), М.​Я.​Паддубны, Федарэнка
Імя М.​А.​Шчорса
кастр. 1942—2.7.1944		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай, Барысаўскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры М.​Л.​Дзербан, В.​К.​Дзяруга; камісар М.​П.​Прусак; нач. штаба В.​П.​Драздоўскі, А.​З.​Гаўрусёў, В.​І.​Бардзін
Імя М.​А.​Шчорса
ліст. 1943—4.7.1944		 Івянецкі р-н Баранавіцкай, Радашковіцкі р-н Вілейскай, Дзяржынскі, Заслаўскі, Мінскі р-ны Мінскай абл. Камандзір С.​С.​Ключнік, камісар І.​Б.​Леванкоў, нач. штаба А.​С.​Шрубко
Імя М.​А.​Шчорса
вер. — 23.11.1943		 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Рэчыцкі, Уваравіцкі р-ны Гомельскай вобл. Камандзір А.​П.​Байкоў, камісар В.​В.​Юдзін, нач. штаба Р.​А.​Кавалёў
«Камсамолец»
снеж. 1943—10.7.1944		 Карэліцкі, Мірскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры І.​К.​Кузняцоў, Р.​М.​Панявін; камісар А.​І.​Дзееў; нач. штаба М.​Ц.​Маскалёў
«Кастрычнік»
вер. 1943—4.7.1944		 Глыбоцкі, Дзісенскі, Міёрскі, Пліскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры Ф.​К.​Юрчанка, І.​І.​Юкша (в.а.); камісар Юкша; нач. штаба Г.​Т.​Цяльноў (загінуў)
А.​М.​Крыўскага
кастр. 1943—3.1.1944		 Полацкі р-н Віцебскай вобл.; Латвія Камандзір А.​М.​Крыўскі, камісар М.​І.​Панамароў, нач. штаба А.​С.​Меркуль
Лагойская «Бальшавік»
люты — 30.6.1944		 Лагойскі р-н Мінскай вобл. Камандзір Л.​Л.​Марозаў, камісар М.​М.​Андрэеў, нач. штаба В.​М.​Мягчылаў
Лельчыцкая
вер. 1943—15.1.1944		 Лельчыцкі р-н Палескай вобл. Камандзір К.​М.​Дамбоўскі, камісар Р.​Л.​Лін, нач. штаба П.​Р.​Ганчароў
Ленінская
снеж. 1942—15.7.1944		 Васілішкаўскі, Дзятлаўскі, Жалудоцкі, Зэльвенскі, Казлоўшчынскі, Мастоўскі, Шчучынскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры Ф.​М.​Сінічкін, Б.​А.​Булат, Г.​А.​Шубін; камісар Р.​В.​Макараў; нач. штаба Булат, М.​М.​Пацалуеў, Шубін
Лепельская імя І.​В.​Сталіна
1.7.1943—29.6.1944		 Лепельскі, Ушацкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзіры У.​Е.​Лабанок, Дз.​Ц.​Караленка (загінуў), А.​В.​Ярмаш; камісары Ярмаш, У.​Л.​Качан; нач. штаба Караленка, М.​Е.​Атрашкевіч
Лёзненская
май 1943—28.6.1944		 Ільянскі р-н Вілейскай, Багушэўскі, Бешанковіцкі, Лепельскі, Лёзненскі, Сенненскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай абл. Камандзір П.​І.​Кірылаў; камісары А.​Ц.​Шчарбакоў, Ц.​П.​Шакінка, М.​В.​Комлеў (в.а.), К.​М.​Кірылаў (загінуў); нач. штаба І.​Дз.​Крупін
Лоеўская «За Радзіму»
ліп. — 24.11.1943		 Лоеўскі, Рэчыцкі р-ны Гомельскай, Брагінскі, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай абл. Камандзір Р.​І.​Сінякоў, камісар С.​А.​Гардзееў, нач. штаба В.​Н.​Камандзін
Мазырская імя Аляксандра Неўскага
28.9.1943—8.1.1944		 Ельскі, Мазырскі, Петрыкаўскі р-ны Палескай вобл. Камандзір А.​Л.​Жыльскі; камісары М.​К.​Ільінкоўскі, М.​С.​Кірушкін; нач. штаба М.​А.​Забораў
«Мсцівец»
вер. — 26.11.1943		 Рэчыцкі р-н Гомельскай вобл. Камандзір І.​Р.​Баруноў, камісар Ш.​А.​Ягудкін, нач. штаба У.​Р.​Зімчук
«Народныя мсціўцы» імя В.​Т.​Варанянскага (да 1.6.1943 наз. «Дзядзькі Васі»)
вер. 1942—1.7.1944		 Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры В.​Т.​Варанянскі (загінуў), В.​В.​Сямёнаў, Г.​Ф.​Пакроўскі; камісары Л.​С.​Лапін, М.​Х.​Краснёнкаў (в.а.), Сямёнаў, Ф.​С.​Кузняцоў, М.​І.​Перапечка; нач. штаба П.​А.​Сярогін, Дз.​І.​Копанеў, В.​І.​Яськоў
М.​М.​Нікіціна
ліп. — ліст. 1942		 Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Ушацкі р-н Віцебскай, Бягомльскі, Дзяржынскі, Рудзенскі, Уздзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзір М.​М.​Нікіцін, камісар А.​М.​Гвоздзеў, нач. штаба Васільеў, Н.​С.​Панкратаў
«Няўлоўныя», спецбрыгада НКДБ СССР
1.3.1942—12.7.1944		 Валожынскі, Іўеўскі, Лідскі, Навагрудскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай, Браслаўскі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Куранецкі, Маладзечанскі, Міёрскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай, Мінскі р-н Мінскай абл. Камандзіры М.​С.​Пруднікаў, А.​Р.​Марозаў
«Перамога»
снеж. 1943—13.7.1944		 Дзятлаўскі, Зэльвенскі, Казлоўшчынскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір П.​І.​Булак; камісары Р.​Г.​Іўліеў (загінуў), С.​П.​Смірноў; нач. штаба М.​Н.​Бурцаў, М.​С.​Крываў
Першамайская
май 1943—10.7.1944		 Гарадзішчанскі, Карэліцкі, Мірскі, Навагрудскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Н.​Г.​Кавалёў; камісары А.​Л.​Дзееў, М.​І.​Ільініч; нач. штаба Б.​А.​Мічурын, П.​М.​Пярсідскі
Пінская
жн. 1943—30.3.1944		 Жабчыцкі, Іванаўскі, Пінскі р-ны Пінскай вобл.; Любяшоўскі р-н Валынскай вобл. (Украіна) Камандзір І.​Г.​Шубітыдзе, камісар А.​З.​Пратасеня, нач. штаба Г.​А.​Дораш
«Полымя»
чэрв. 1943—2.7.1944		 Пухавіцкі р-н Мінскай вобл. Камандзір Я.​Ф.​Філіпскіх, камісар І.​П.​Шаршнёў, нач. штаба М.​П.​Тарыкаў
«Разгром»
кастр. 1942—2.7.1944		 Барысаўскі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры П.​Ц.​Клявакін, М.​Х.​Балан; камісары С.​І.​Лашук, С.​А.​Собалеў, А.​В.​Зямскоў, І.​В.​Лакціёнаў; нач. штаба К.​С.​Сасункевіч, А.​Ц.​Кароткі, В.​В.​Дручкоў
Расонская імя І.​В.​Сталіна
жн. 1942—3.11.1943		 Асвейскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай вобл.; Ідрыцкі, Невельскі р-ны Калінінскай вобл. (Расія) Камандзір Р.​А.​Ахоцін; камісары В.​Я.​Лапенка (загінуў), Я.​П.​Васілевіч; нач. штаба П.​Я.​Рубіс, Г.​П.​Мезенцаў, Л.​Ф.​Рабінін
Рэчыцкая імя К.​Я.​Варашылава
чэрв. — 17.11.1943		 Рэчыцкі р-н Гомельскай, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай абл. Камандзір М.​П.​Аніпка, камісар В.​П.​Палавінка
«Савецкая Беларусь» Давыд-Гарадоцкі, Столінскі р-ны Пінскай вобл. Камандзіры П.​П.​Тамілаў, І.​А.​Сматроў; камісар Сматроў; нач. штаба Ю.​М.​Героеў, І.​С.​Каяфюк
«Савецкая Беларусь»
жн. 1943—17.7.1944		 Бярозаўскі, Гайнаўскі, Камянецкі, Косаўскі, Поразаўскі, Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Драгічынскі р-н Пінскай абл. Камандзір М.​У.​Бабкоў, камісар П.​І.​Масалоў, нач. штаба Р.​К.​Дарафееў
Сенненская
кастр. 1942—26.6.1944		 Лепельскі, Сенненскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір В.​С.​Лявонаў; камісары П.​В.​Сырцоў, М.​Ц.​Любімцаў; нач штаба В.​Дз.​Сыценка, І.​К.​Пашчанка, Я.​З.​Шарахоўскі
«Смерць фашызму»
ліп. 1943—2.7.1944		 Барысаўскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Смалявіцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір В.​Ф.​Таруноў, камісар І.​П.​Дзядзюля, нач. штаба А.​А.​Кіслякоў
«Спартак»
ліп. 1943—4.7.1944		 Відзскі, Шаркаўшчынскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір А.​М.​Панамароў; камісар М.​К.​Ігнацьеў, нач. штаба І.​Н.​Крысаў, Ф.​А.​Салаўёў
«Стары»
жн. 1942 — май 1943		 Барысаўскі р-н Мінскай вобл. Камандзіры В.​С.​Пыжыкаў, І.​З.​Рабышаў (в.а.); камісары Б.​Р.​Бывалы, Я.​Я.​Ліхтэр; нач. штаба Рабышаў (в.а.), М.​А.​Курачкін (в.а.), Я.​У.​Чумакоў
«У імя Радзімы»
кастр. 1943—1.8.1944		 Бельскі, Бранскі, Лапскі, Свіслацкі р-ны Беластоцкай, Гайнаўскі р-н Брэсцкай абл. Камандзір М.​Р.​Янкоўскі, камісар М.​І.​Чуркін, нач. штаба У.​П.​Трыгубаў
«Уперад»
ліст. 1942—6.7.1944		 Іўеўскі, Юрацішкаўскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры Б.​А.​Булат, Ф.​Г.​Камароў (в.а.); камісар М.​В.​Пронькін; нач. штаба М.​У.​Сабіла
«Уперад», спецбрыгада НКДБ СССР
21.4.1942—1.10.1943		 Добрушскі, Кармянскі, Рагачоўскі, Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Хоцімскі, Чавускі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай абл.; Арлоўская вобл. Камандзіры П.​Р.​Шамякін, П.​Г.​Малюгін; камісар Малюгін; нач. штаба М.​А.​Шульгін
Чашніцкая «Дубава»
28.2.1942—28.6.1944		 Бешанковіцкі, Лепельскі, Ушацкі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Бягомльскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай абл. Камандзір Ф.​Ф.​Дуброўскі; камісары У.​Е.​Лабанок, М.​В.​Старынскі, С.​Я.​Барадаўкін; нач. штаба Барадаўкін, П.​К.​Шарко
«Чырвоны сцяг»
жн. 1943—30.6.1944		 Асіповіцкі, Бярэзінскі р-ны Магілёўскай, Барысаўскі, Пухавіцкі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзір І.​З.​Кузняцоў, камісар В.​П.​Каралёў, нач. штаба К.​І.​Івашкевіч
«Чэкіст»
май 1942 — жн. 1943		 Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл./td> Камандзір Г.​А.​Кірпіч; камісары Ф.​М.​Сядлецкі, Ф.​І.​Букштынаў; нач. штаба І.​Дз.​Буланаў, Р.​М.​Севасцьянаў/td>
«Штурмавая»
снеж. 1942—2.7.1944		 Заслаўскі, Лагойскі, Мінскі, Радашковіцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры Б.​М.​Лунін, І.​Л.​Фогель (в.а.), І.​А.​Гламаздзін (в.а.); камісар І.​М.​Фёдараў; нач. штаба Фогель, А.​Ф.​Кандыбкін
Асобнадзейныя партызанскія атрады на Беларусі
Назва, дата дзейнасці Раёны дзейнасці Кіраўнікі: камандзір, камісар, нач. штаба
1 2 3
1-ы
сак. 1942—29.6.1944		 Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры Г.​А.​Кірпіч, Р.​С.​Іваноў; камісары П.​І.​Счаслаўскі (загінуў), М.​М.​Данілаў; нач. штаба А.​І.​Шамарын, Дз.​Ф.​Папоў
2-і
вер. 1942—29.9.1943		 Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры Ф.​І.​Чабыкін, Я.​П.​Кірылаў; камісары Кірылаў, С.​З.​Праскурын
2-і Хоцімскі
кастр. 1941—1.10.1943		 Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры Л.​У.​Казакоў (загінуў), Б.​М.​Уткін; камісар А.​Г.​Макагонаў
3-і
вер. 1942—2.10.1943		 Чачэрскі р-н Гомельскай, Горацкі, Дрыбінскі, Крычаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір І.​В.​Кананыхін, камісар Я.​І.​Мартыненка, нач. штаба І.​І.​Ценішчаў
5-ы
чэрв. 1942—29.6.1944		 Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір А.​Ф.​Сімдзянкін; камісары І.​Я.​Кунгурцаў, С.​М.​Елькановіч (загінуў), Ф.​І.​Букштынаў, С.​А.​Крэнеў, С.​П.​Саўчанка; нач. штаба Д.​Я.​Пракапец
8-ы
май 1942—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Круглянскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры Дз.​А.​Кулікаў, І.​Г.​Ільін, М.​А.​Сакалоў; камісары К.​І.​Мацеж, Ц.​М.​Кавецкі, М.​Ф.​Навоеў (загінуў), Ф.​С.​Старавойтаў; нач. штаба Мацеж, А.​М.​Пратасевіч
10-ы
крас. 1942—29.6.1944		 Аршанскі, Лепельскі. Талачынскі р-ны Віцебскай. Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры І.​Дз.​Буланаў, А.​С.​Дзянісаў, П.​І.​Маркаў (загінуў), М.​С.​Дзякаў, І.​М.​Крымцаў (загінуў), А.​А.​Белабрагін; камісары Д.​Я.​Пракапец, Ф.​А.​Грышанаў; нач. штаба С.​М.​Красоўскі, М.​А.​Праказаў
11-ы
чэрв. 1942—30.6.1944		 Магілёўская і Смаленская вобл. Камандзір С.​Д.​Іваноў; камісары І.​М.​Шалаеў, АЛ.​Палякоў; нач. штаба У.​М.​Курышаў, І.​Е.​Сасноўскі
12-ы
чэрв. 1943—30.6.1944		 Магілёўская і Смаленская вобл. Камандзіры І.​А.​Макарэнка, М.​В.​Зайцаў, Я.​Л.​Дулькін; камісары А.​І.​Палякоў, В.​М.​Герасімаў, І.​Я.​Абаротаў; нач. штаба Гулідаў, В.​С.​Пуставойт
13-ы
12.8.1942—29.6.1944		 Віцебская, Магілёўская, Смаленская вобл. Камандзіры Дз.​К.​Рыбакоў, К.​І.​Новікаў; камісары Новікаў, І.​А.​Яцына, А.​Я.​Драздоў, І.​М.​Рэкрут; нач. штаба С.​З.​Кандрацьеў, А.​Т.​Ланцаў
15-ы
жн. — 2.10.1943		 Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір І.​Н.​Валчкоў, камісар Я.​А.​Касмачоў, нач. штаба А.​А.​Афанасьеў
19-ы
жн. — снеж. 1943		 Быхаўскі, Прапойскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Ц.​Я.​Сакалоўскі, камісар В.​В.​Уласаў, нач. штаба А.​І.​Катулько
20-ы
май 1942—29.6.1944		 Аршанскі, Лепельскі р-ны Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры Б.​М.​Клюшнікаў (загінуў), С.​М.​Якімаў; камісары М.​І.​Масюраў (загінуў), Ф.​Ц.​Сіялка, Г.​І.​Ігнаценка; нач. штаба А.​І.​Мацюшэўскі
24-ы
май 1942—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Круглянскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры Г.​С.​Міснік, В.​У.​Кадышаў, П.​В.​Зямкоў; камісары Ф.​С.​Старавойтаў, М.​С.​Садоф’еў (загінуў), М.​К.​Сушкоў, Ц.​М.​Лупека, І.​А.​Прыстромаў, К.​Ф.​Канавалаў; нач. штаба Лупека, А.​М.​Гарбуноў
25-ы
снеж. 1942—28.6.1944		 Быхаўскі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры А.​І.​Сафронаў, У.​Г.​Семянішын; камісары А.​М.​Латышаў, В.​П.​Корабаў, П.​М.​Сідарэнка; нач. штаба А.​Дз.​Красноў, П.​А.​Кушнер
25-ы
крас. 1943—29.6.1944		 Шклоўскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір І.​А.​Якушка; камісары М.​Ф.​Левін, М П.​Пічугін; нач. штаба Я.​Я.​Макееў, Я.​Ц.​Цімашэнка
28-ы
жн. 1942—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Круглянскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры А.​А.​Цярноўскі, І.​П.​Аляксандраў (загінуў), А.​А.​Інякін, камісары Ф.​С.​Старавойтаў, Дз.​А.​Кулікаў; нач. штаба А.​М.​Якаўлеў, П.​В.​Зямкоў, В.​У.​Кадышаў
30-ы
май 1942—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Круглянскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры М.​У.​Дудкевіч, А.​І.​Машчыцкі; камісары М.​К.​Сушкоў, А.​А.​Гурскі; нач. штаба Г.​М.​Каўрыга, Дудкевіч, М.​М.​Травін, Р.​А.​Стрыжэўскі, Дз.​П.​Поснікаў
31-ы
кастр. 1943—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір Г.​А.​Назараў; камісар І.​Ц.​Маляўка; нач. штаба Р.​Я.​Карпышэнка, С.​Г.​Качаноўскі
35-ы
кастр. 1943—8.2.1944		 Бялыніцкі, Горацкі, Дрыбінскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Г.​Р.​Ленчыкаў, камісар І.​І.​Лагімахаў
41-ы
чэрв. 1942—1.10.1943		 Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры С.​М.​Карзюкоў, В.​Н.​Калпаносаў (в.а); камісары А.​І.​Ушаў, М.​Ц.​Кузняцоў, П.​М.​Марчанка; нач. штаба Б.​А.​Бурцаў, Г.​А.​Тычынскі
42-і
чэрв. 1942—1.10.1943		 Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры М.​М.​Нікіцін, Г.​А.​Каралёў; камісар В.​Я.​Гапееў; нач. штаба І.​М.​Гаўрылаў
43-і
сак. — 1.10.1943		 Прапойскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры М.​П.​Хаблоў, М.​В.​Навуменка; камісар С.​Ф.​Саўчанка: нач. штаба М.​В.​Кліменка, Ф.​С.​Скальзаеў
44-ы
вер. 1942—1.10.1943		 Касцюковіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір В.​І.​Сырамятнікаў; камісар М.​Р.​Папоў; нач. штаба М.​Літвінаў, М.​І.​Кузняцоў
45-ы «За Радзіму»
ліст. 1942—30.9.1943		 Клімавіцкі, Краснапольскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір У.​І.​Маркаў; камісары І.​С.​Салдаценка, Ф.​Ф.​Сігаеў; нач. штаба Б.​П.​Нігіевіч, А.​Ф.​Канонік
47-ы «Перамога»
ліп. 1942—1.10.1943		 Чачэрскі р-н Гомельскай, Краснапольскі р-н Магілёўскай абл. Камандзіры М.​Ц.​Перапечкін, Ф.​П.​Ліпкін, камісары В.​К.​Арлоўскі, Х.​Калімулін; нач. штаба А.​У.​Гаркавенка, А.​М.​Лосеў
48-ы Крычаўскі
чэрв. — 25.11.1943		 Быхаўскі, Крычаўскі, Прапойскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір А.​Л.​Гаўрыленка, камісар С.​С.​Давыдзенка, нач. штаба Дз.​Я.​Грыгор’еў
48-ы Прапойскі
май — 7.12.1943		 Журавіцкі р-н Гомельскай, Крычаўскі, Прапойскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір В.​Л.​Шырко, нач. штаба В.​Г.​Ясючэня
60-ы імя Ф.​М.​Сядлецкага
вер. 1943—29.6.1944		 Талачынскі р-н Віцебскай, Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры Ф.​М.​Сядлецкі (загінуў), С.​А.​Крэнеў; камісар П.​І.​Букштынаў; нач. штаба М.​К.​Хадорык (загінуў), І.​І.​Жамейка (загінуў), М.​М.​Травін
61-ы
22.5.1942 — ліп. 1943		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Кіраўскі, Клічаўскі, Магілёўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Р.​К.​Паўлаў; камісары Ф.​Ц.​Кальчук, А.​А.​Хачатран, П.​Я.​Гаро; нач. штаба Г.​А.​Цывін, В.​П.​Белабародаў
64-ы
жн. 1941 — студз. 1942		 Бярэзінскі, Круглянскі р-ны Магілёўскай, Смалявіцкі р-н Мінскай абл. Камандзір М.​А.​Радзін, камісар Баранаў, нач. штаба Вараб’ёў
85-ы
30.6. — вер. 1941		 Бярэзінскі, Мсціслаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай, Заслаўскі р-н Мінскай абл. Камандзір Б.​Малышаў, нач. штаба С.​Ф.​Харцый
100-ы
чэрв. 1942—27.6.1944		 Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры Ф.​С.​Міхайлаў, А.​В.​Казлоўскі (в.а.); камісары І.​І.​Дамброўскі, А.​І.​Бычкоў; нач. штаба Казлоўскі, Р.​М.​Драгун (в.а.)
106-ы
май 1943—9.7.1944		 Навагрудскі р-н Баранавіцкай, Дзяржынскі р-н Мінскай абл.
108-ы імя Р.​І.​Катоўскага
сак. — 23.11.1943		 Буда-Кашалёўскі, Жлобінскі, Журавіцкі р-ны Гомельскай вобл. Камандзір М.​А.​Трусноў; камісары С.​П.​Каспрук, Ф.​В.​Сполахаў; нач. штаба Р.​І.​Караткоў
110-ы
вер. — 13.12.1941		 Клімавіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір В.​А.​Хлебцаў
112-ы Горацкі
вер. 1943—26.6.1944		 Аршанскі, Дубровенскі р-ны Віцебскай, Горацкі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір В.​Д.​Шароў; камісары У.​З.​Бурлаеў, П.​С.​Равякаў (загінуў); нач. штаба С.​Ц.​Кучмій
113-ы
май — 31.10.1942		 Быценскі р-н Баранавіцкай, Чырвонаслабодскі р-н Мінскай, Целяханскі р-н Пінскай абл. Камандзіры І.​Кулікоў (загінуў), А.​Шмакаў, І.​С.​Качамараў; камісары Шмакаў, Ф.​Ф.​Светкін
113-ы
кастр. 1942 — чэрв. 1943		 Быценскі р-н Баранавіцкай, Косаўскі р-н Брэсцкай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзір М.​Р.​Арцёменка, камісары Г.​І.​Качарын, нач. штаба І.​М.​Церашэнкаў.
113-ы
сак. 1941 — студз. 1944		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір К.​М.​Белавусаў; камісары З.​П.​Гапонаў, К.​Ф.​Канавалаў; нач. штаба В.​Ц.​Някрасаў, Д.​І.​Фядотаў, І.​Ф.​Хазаў
115-ы
вер. 1942—28.6.1944		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры А.​П.​Доўгі, І.​Ф.​Рудаў, І.​Я.​Вайтусёнак; камісары П.​М.​Вікторчык, А.​Я.​Шчыслёнак; нач. штаба Дз.​П.​Скрыпка
120-ы Бялыніцкі
ліп. 1942 — жн. 1943		 Бярэзінскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. (Расія) Камандзіры Г.​М.​Архіпец, К.​А.​Баранаў; камісары І.​П.​Сакалоўскі, М.​М.​Барысёнак; нач. штаба Баранаў, В.​Я.​Буры
124-ы Касцюковіцкі
жн. 1941—28.9.1943		 Касцюковіцкі р-н Магілёўскай вобл.; Клятнянскі р-н Арлоўскай вобл. (Расія) Камандзір М.​А.​Нарчук; камісары С.​П.​Казлоў (загінуў), П.​Я.​Чарнагузаў; нач. штаба К.​Я.​Баброў
130-ы «Помста»
ліп. 1942 — кастр. 1943		 Бялыніцкі, Бярэзінскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры В.​В.​Беражной, В.​В.​Лазараў; камісары С.​Ц.​Крыварот, М.​С.​Фралоў, П.​А.​Рыняк; нач. штаба Фралоў
200-ы
снеж. 1943—12.7.1944		 Ганцавіцкі, Лунінецкі, Целяханскі р-ны Пінскай вобл. Камандзір В.​П.​Дрожнікаў, камісар П.​Я.​Гаро, нач. штаба М.​В.​Белакураў
210-ы імя І.​В.​Сталіна
29.3.1942—2.7.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры М.​П.​Каралёў, С.​С.​Сумчанка (в.а.), В.​В.​Глотаў, Дз.​Б.​Шрэйн; камісары А.​В.​Шыянок, Глотаў, Р.​Х.​Голант; нач. штаба Сумчанка, А.​І.​Лукашэнка (загінуў), Глотаў, П.​А.​Маркоўскі, М.​М.​Барадулін (в.а.)
211-ы імя
К.​К.​Ракасоўскага студз. 1943—30.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры Р.​Н.​Баразна, Р.​Я.​Чарапко (в.а); камісары Чарапко, А.​В.​Шыянок; нач. штаба І.​І.​Патапейка
212-ы імя С.​С.​Сумчанкі
студз. 1943—28.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры В.​М.​Семкін, І.​Б.​Гнядзько, П.​А.​Маркоўскі; камісар Р.​Ф.​Сатоўскі; нач. штаба С.​П.​Ляшковіч, Маркоўскі, М.​М.​Барадулін
213-ы «За Савецкую Беларусь»
студз. 1943—30.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. і сумежныя раёны Камандзіры У.​М.​Волкаў, Ф.​К.​Шычко; камісары Ф.​У.​Карунчыкаў, Э.​Ф.​Паўлюць; нач. штаба В.​Е.​Мельнікаў, Волкаў
214-ы імя М.​І.​Калініна
ліп. 1943—1.7.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір Дз.​А.​Падгайны; камісар М.​С.​Пінчук; нач. штаба М.​Р.​Бакун, І.​А.​Раманчук
215-ы імя У.​І.​Леніна
ліп. 1943—3.7.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір Р.​В.​Пыжоў, камісар М.​В.​Баранаў, нач. штаба М.​К.​Галоўчанка
216-ы імя П.​К.​Панамарэнкі
жн. 1943—28.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір М.​Ц.​Свердлікаў; камісары С.​М.​Альхавец, Ф.​М.​Дубінчык; нач. штаба Дубінчык, В.​В.​Грыбкоў
225-ы
4.7.1943—24.2.1944		 Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір М.​Г.​Кісялёў, камісар М.​Р.​Ермаліцкі, нач. штаба А.​А.​Шканурка
252-і
крас. 1943—28.6.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Клічаўскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзір І.​М.​Парываеў; камісары І.​Ц.​Зуевіч, П.​М.​Рэйдзер, А.​К.​Іванюк; нач. штаба В.​І.​Шаўчэнка (загінуў), Л.​Ц.​Казлоўскі
257-ы
люты 1943—27.6.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Быхаўскі, Бярэзінскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры А.​С.​Язерскі, Я.​А.​Сяськоў; камісары В.​У.​Паўлаў, М.​Ф.​Кавалёў; нач. штаба М.​К.​Шавялёў
258-ы
сак. 1943—28.6.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Клічаўскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры У.​М.​Кароткі, А.​Я.​Галашчапаў; камісар А.​К.​Мальцаў; нач. штаба І.​Л.​Шыцікаў, М.​Ц.​Мядзведзеў, П.​Дз.​Лукашоў
259-ы
сак. 1943—28.6.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Клічаўскі р-н Магілёўскай, Крупскі р-н Мінскай абл. Камандзіры Ц.​Т.​Ціхаміраў, М.​П.​Андрыянаў; камісар Ціхаміраў
278-ы
9.6.1942—28.6.1944		 Быхаўскі, Бялыніцкі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры М.​І.​Кніга, В.​М.​Ананіч; камісары А.​М.​Латышаў, Я.​І.​Заяц, А.​Ц.​Курсакоў; нач. штаба П.​А.​Кушнер, І.​Ф.​Рудаў
309-ы імя С.​М.​Кірава
студз. 1943—28.6.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір М.​П.​Самсонік, камісар С.​П.​Багроў, нач. штаба М.​І.​Крэўчык
340-ы
сак. 1943—2.7.1944		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры С.​Ц.​Крыварот, М.​П.​Каржавін; камісар А.​Ц.​Патупчык; нач. штаба І.​М.​Несцяровіч, В.​Ф.​Шык, У.​Ц.​Крыварот
345-ы
май 1942—12.7.1944		 Бярозаўскі р-н Брэсцкай, Быхаўскі, Бялыніцкі, Бярэзінскі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры С.​А.​Яроцкі, В.​М.​Буры; камісары К.​А.​Баранаў, В.​М.​Яроцкі; нач. штаба Ф.​І.​Казаноўскі, І.​М.​Казюкін
346-ы
кастр. 1943—2.7.1944		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры С.​Ц.​Крыварот, М.​І.​Крукаў; камісар Р.​Р.​Паддубскі; нач. штаба Крукаў, А.​К.​Сідаровіч
347-ы
май — 12.7.1944		 Бярозаўскі р-н Брэсцкай вобл. Камандзір А.​Дз.​Арбузаў, камісар А.​Я.​Царычаў, нач. штаба П.​Х.​Пімоненка
435-ы
ліп. 1943—24.2.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір У.​С.​Дзянісаў; камісары І.​С.​Зычкоў, К.​Н.​Шыбанаў; нач. штаба М.​Я.​Белаглазаў
538-ы
сак. 1943—27.6.1944		 Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір В.​П.​Швяцоў, камісар П.​П.​Анікін, нач. штаба П.​Дз.​Каранкевіч
540-ы
вер. 1943—27.6.1944		 Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір І.​І.​Дамброўскі, камісар Дз.​І.​Бычкоў, нач. штаба М.​Ц.​Суслаў
550-ы
жн. 1943—18.7.1944		 Крынкаўскі р-н Беластоцкай, Бярозаўскі р-н Брэсцкай, Целяханскі р-н Пінскай абл. Камандзір Р.​А.​Дзякаў; камісары Ц.​В.​Ясючэня (загінуў), П.​А.​Сяўко; нач. штаба А.​А.​Смірноў
620-ы імя В.​І.​Чапаева
снеж. 1941—4.7.1944		 Клецкі р-н Баранавіцкай, Быхаўскі, Бярэзінскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзіры В.​М.​Сырцоў (загінуў), М.​С.​Міхалап (загінуў), А.​А.​Хачатран; камісары М.​І.​Александровіч, М.​Ф.​Мірановіч (в.а.), Г.​А.​Храмовіч, П.​А.​Рыняк, Хачатран, М.​Г.​Буракоўскі; нач. штаба Ф.​С.​Тарасевіч, І.​П.​Міхалап, Ф.​К.​Сцерлеў
720-ы
кастр. 1942—1.10.1943		 Касцюковіцкі, Клічаўскі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Чавускі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры Ф.​С.​Тарасевіч, Г.​А.​Храмовіч, П.​У.​Жмуроўскі; камісары Храмовіч, М.​П.​Фёдараў; нач. штаба Фёдараў, А.​М.​Віктарэнка, В.​П.​Тапілін
721-ы
май — 1.10.1943		 Чэрыкаўскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір А.​М.​Гарбаты, камісар А.​В.​Львоў, нач. штаба В.​С.​Сільчанка
760-ы імя М.​Беразоўскага
люты 1942 — вер. 1943		 Бялыніцкі, Клічаўскі, Шклоўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзіры М.​Беразоўскі (загінуў), Г.​М.​Колбнеў, Р.​І.​Перасценка; камісар В.​М.​Міхайлаў; нач. штаба І.​Я.​Лантухоў, М.​А.​Баранаў, К.​І.​Ражаў
820-ы
ліп. 1943—24.2.1944		 Быхаўскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзіры І.​І.​Вараб’ёў, камісар В.​Ц.​Гадунцаў, нач. штаба А.​М.​Сядзяеў
830-ы
жн. 1943—24.2.1944		 Рагачоўскі р-н Гомельскай, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір А.​Х.​Бархозаў, камісар І.​Д.​Стральцоў, нач. штаба С.​А.​Савіл
Агітацыйны імя А.​М.​Горкага
студз. — 4.7.1944		 Вілейская вобл. Камандзіры У.​І.​Ціханаў, Ф.​Р.​Ягадзінскі; камісар А.​С.​Нікалаеў; нач. штаба Ягадзінскі, М.​Г.​Гняздзілаў
«Алеся»
чэрв. — 29.9.1942		 Клімавіцкі, Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір А.​Л.​Кастроўскі (загінуў), камісар І.​М.​Пяроўскі
«Алімп», спецатрад НКДБ БССР
11.2.1943—13.2.1945		 Віцебская, Гомельская, Магілёўская вобл.; Украіна, Польшча, Чэхаславакія Камандзір В.​А.​Карасёў
П.​А.​Алыбіна
сак. — 5.7.1944		 Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір П.​А.​Алыбін; камісар Л.​А.​Устабашыдзе; нач. штаба П.​Дз.​Максімаў, А.​Н.​Рыжкоў
Ананава
жн. 1941		 Клімавіцкі, Крычаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Ананаў (загінуў), камісар Кузьмін
«Анатоля»
жн. 1941—22.2.1942		 Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір А.​Грышын (загінуў)
«Артур», спецатрад НКДБ СССР
лета 1943—2.7.1944		 Аршанскі, Лепельскі, Талачынскі р-ны Віцебскай вобл., Мінск і Мінскі р-н Камандзіры І.​Ф.​Залатар, Ф.​Ф.​Азміцель, Б.​Л.​Галушкін
Асташонка
сак. — крас. 1942		 Лагойскі, Плешчаніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Асташонак, камісар П.​Бінуш (загінуў)
Багушэўскі
жн. 1941 — люты 1942		 Багушэўскі р-н Віцебскай вобл.; Смаленская вобл. (Расія) Камандзіры А.​К.​Стэльмах, П.​С.​Гапонцаў; камісар У.​Л.​Агейчык
«Баец»
ліп. 1943—27.6.1944		 Ільянскі р-н Вілейскай, Халопеніцкі р-н Мінскай абл. Камандзір Д.​К.​Бацяноўскі; камісар В.​І.​Верабей; нач. штаба М.​М.​Івакін, М.​В.​Смолін, М.​Ф.​Зорын
«Бальшавік»
чэрв. 1942—26.9.1943		 Хоцімскі р-н Магілёўскай вобл.; Клятнянскі, Мглінскі р-ны Арлоўскай вобл. (Расія) Камандзіры П.​С.​Антоненка (загінуў), М.​М.​Аўчыннікаў; камісары Аўчыннікаў, С.​Д.​Сянцюраў (загінуў), Дз.​І.​Іваноў; нач. штаба В.​К.​Новікаў, А.​Д.​Ахрэмчык
«Баявы», спецатрад НКДБ БССР
кастр. 1941—20.7.1944		 Ашмянскі, Докшыцкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай, Асвейскі, Дрысенскі, Полацкі, Расонскі р-ны Віцебскай абл. Камандзіры А.​С.​Гарачаў, В.​Л.​Няклюдаў
«Баявы» імя Дунаева
кастр. 1942—11.7.1944		 Васілішкаўскі, Дзятлаўскі р-ны Баранавіцкай, Скідзельскі р-н Беластоцкай, Дзяржынскі, Капыльскі, Уздзенскі р-ны Мінскай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзіры Б.​В.​Жаўрыд (загінуў); Я.​П.​Грыцаневіч; камісар П.​А.​Жылко; нач. штаба Грыцаневіч, В.​М.​Ёлкін, С.​Ф.​Крыжаноўскі, А.​П.​Цыбульскі, Дз.​Р.​Зайцаў, П.​А.​Рудзін.
І.​Ф.​Бяляева
ліп. — канец 1941		 Багушэўскі р-н Віцебскай вобл. Камандзір І.​Ф.​Бяляеў
«Валянціна Маёрава» ліп. — 29.9.1942 Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір П.​І.​Шмонін, камісар Я.​Д.​Траянаў
Васілевіцкі
жн. — канец вер. 1941		 Васілевіцкі р-н Палескай вобл. Камандзіры А.​А.​Казлоў, А.​З.​Духанін; камісар У.​К.​Філончык
А.​Я.​Васілеўскага
чэрв. — 29.6.1941		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай, Барысаўскі, Крупскі р-ны Мінскай абл. Камандзір А.​Я.​Васілеўскі (загінуў)
«Васільева»
ліп. — кастр. 1941		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір С.​В.​Юрын
«Вест», спецатрад НКДБ СССР
май 1943—14.7.1944		 Ваўкавыскі, Гродзенскі р-ны Беластоцкай, Поразаўскі, Ружанскі і інш. р-ны Брэсцкай абл. Камандзіры А.​Т.​Міронаў, Л.​А.​Агабекаў
Ганцавіцкі
ліп. — жн 1941		 Ганцавіцкі р-н Пінскай вобл. Камандзір Чуміла
Гарушкіна
ліп. 1941 — вясна 1942		 Кіраўскі, Клічаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Гарушкін (загінуў)
«Гвардыя», спецатрад НКУС БССР
15.3—14.7.1944		 Баранавіцкая, Брэсцкая, Вілейская вобл. Камандзір У.​М.​Воранаў
Глускі
ліп. — восень 1941		 Глускі р-н Палескай вобл. Камандзір М.​С.​Марціновіч, камісар А.​М.​Канаваленка
«Гром», спецатрад НКДБ СССР
20.5.1943—2.7.1944		 Мінская вобл. Камандзір Ф.​Ф.​Азміцель
«Громава»
крас. — снеж. 1942		 Карэліцкі, Лідскі, Навагрудскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір У.​Угрумаў (загінуў)
І.​С.​Губіна
жн. 1941—3.7.1944		 Асіповіцкі р-н Магілёўскай, Акцябрскі, Капаткевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай абл. Камандзіры І.​С.​Губін (загінуў), Ц.​Ц.​Ульяшоў, А.​Р.​Волкаў; камісары У.​М.​Кавалёў (загінуў), І.​Н.​Кулей, І.​М.​Жукаў; нач. штаба А.​С.​Селіванаў, С.​Д.​Цемпякоўскі, Р.​І.​Валошын (в.а.)
Давыд-Гарадоцкі
ліп. — вер. 1941		 Тураўскі р-н Палескай, Давыд-Гарадоцкі р-н Пінскай абл. Камандзір М.​А.​Скорабагацька, камісар М.​К.​Даўгулевіч
«Дапамога», спецатрад НКДБ СССР
11.6.1943—2.7.1944		 Барысаўскі, Бягомльскі, Смалявіцкі, Халопеніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Б.​Л.​Галушкін
Я.​М.​Дзюрбы
жн. 1941—21.1.1942		 Гарадоцкі, Мехаўскі р-ны Віцебскай вобл.; Куньінскі, Невельскі р-ны Калінінскай, Ільінскі, Усвяцкі р-ны Смаленскай абл. (Расія) Камандзір Я.​М.​Дзюрба, камісар І.​В.​Пратасаў (загінуў)
Добрушскі
вясна 1942—1943		 Добрушскі, Кармянскі, Чачэрскі р-ны Гомельскай вобл.; Клятнянскі р-н Арлоўскай вобл. (Расія) Камандзіры М.​М.​Ігнатовіч, Ф.​І.​Краўчанка
«Другія», спецатрад НКДБ БССР
30.4.1942 — ліст. 1943		 Кармянскі, Рагачоўскі, Рэчыцкі р-ны Гомельскай, Быхаўскі, Бялыніцкі, Касцюковіцкі, Краснапольскі, Крычаўскі, Прапойскі, Хоцімскі р-ны Магілёўскай, Брагінскі, Васілевіцкі, Калінкавіцкі, Хойніцкі р-ны Палескай абл. Камандзіры П.​П.​Качуеўскі (загінуў), М.​В.​Зябніцкі
П.​А.​Дудаля
снеж. 1943 — ліп. 1944		 Бабруйскі р-н Магілёўскай, Старобінскі р-н Мінскай, Акцябрскі, Жыткавіцкі р-ны Палескай абл. Камандзір П.​А.​Дудаль
Ц.​Я.​Ермаковіча
жн. — кастр. 1941		 Чашніцкі р-н Віцебскай вобл. Камандзір Ц.​Я.​Ермаковіч
М.​І.​Жукоўскага
ліп. — ліст. 1941		 Чырвонаслабодскі р-н Мінскай вобл. Камандзір М.​І.​Жукоўскі (загінуў)
Д.​А.​Журбы
жн. — вер. 1941		 Мсціслаўскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір Д.​А.​Журба, камісар Мяснікоў
«За Радзіму»
май — 28.7.1944		 Высокаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір П.​І.​Бародкін, камісар Дз.​М.​Маркаў, нач. штаба Г.​Я.​Бадокія
«За Радзіму»
май 1943—31.1.1944		 Тураўскі р-н Палескай вобл. Камандзір В.​І.​Прасолаў, камісар П.​І.​Тарасюк, нач. штаба І.​М.​Дваракоўскі
Іванаўскі
ліп. — кастр. 1941		 Іванаўскі р-н Пінскай вобл. Камандзір Ражноў, камісар Міроненка
Іванова Я.Р.—Нароенкі
жн. — кастр. 1941		 Гарадоцкі, Мехаўскі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір Іваноў, камісар Я.​Р.​Нароенка
Імя Багдана Хмяльніцкага
кастр. 1943—17.7.1944		 Бельскі, Бранскі, Цехановецкі р-ны Беластоцкай вобл. Камандзір М.​У.​Пальчэўскі, камісар К.​А.​Кульціясаў. нач. штаба В.​Р.​Казлякоўскі
Імя С.​М.​Будзённага
кастр. 1941—1.8.1944		 Антопальскі, Бярозаўскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры А.​Р.​Жураўлёў, К.​Е.​Мерзлякоў; камісары П.​Р.​Кавалёў, І.​Я.​Адаменка, П.​К.​Каламейцаў; нач. штаба Мерзлякоў, Г.​В.​Шацкоў
Імя С.​М.​Будзённага
жн. 1943—22.8.1944		 Слонімскі р-н Баранавіцкай, Снядоўскі р-н Беластоцкай, Поразаўскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай абл. Камандзіры М.​М.​Ізюмскі, А.​Л.​Куніцын, А.​Ф.​Барычаў; камісары І.​Е.​Сідаровіч, Ф.​Л.​Крайнік (в.а.), А.​Е.​Сарнычаў; нач. штаба Барычаў, А.​У.​Астрэйка
Імя П.​Л.​Валькова
3.10.1943—12.7.1944		 Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір М.​І.​Чацверыкоў, камісар В.​П.​Асташонак, нач. штаба К.​А.​Шлыкоўскі
Імя К.​Я.​Варашылава
май —22.9.1943		 Камарынскі р-н Палескай вобл. Камандзір С.​І.​Філіпенка, камісар І.​А.​Шэйн, нач. штаба А.​А.​Петрусевіч
Імя К.​Я.​Варашылава
май — ліст. 1942		 Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір І.​С.​Зайкоў, камісар Х.​Муштарыеў
Імя К.​Я.​Варашылава
крас. — жн. 1942		 Дзівінскі, Маларыцкі р-ны Брэсцкай вобл.; Ратнаўскі, Шацкі р-ны Валынскай вобл. (Украіна) Камандзір Б.​М.​Міхайлоўскі; камісар С.​А.​Шкаварада; нач. штаба М.​І.​Варановіч, М.​В.​Глазінаў
Імя Ф.​Э.​Дзяржынскага («Хадакі»), спецатрад НКУС СССР
31.3.1942—12.7.1944		 Брэсцкая, Гомельская, Палеская вобл.; Валынская, Жытомірская, Сумская, Чарнігаўская вобл. (Украіна) Камандзір Я.​І.​Міркоўскі
Імя Ф.​Э.​Дзяржынскага
ліст. 1943—12.7.1944		 Ломжынскі р-н Беластоцкай, Поразаўскі р-н Брэсцкай, Чырвонаслабодскі р-н Мінскай, Целяханскі р-н Пінскай абл. Камандзіры І.​А.​Шушкоў, Г.​С.​Міснік; камісар Я.​У.​Нартыш-Блук; нач. штаба І.​І.​Манін, Шушкоў
Імя А.​А.​Жданава
кастр. 1943—4.7.1944		 Нясвіжскі, Стаўбцоўскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір А.​С.​Самойленка, камісар Ф.​А.​Усошын (загінуў), нач. штаба А.​К.​Федзіёў
Імя Г.​К.​Жукава
жн. 1943—19.7.1944		 Аўгустоўскі р-н Беластоцкай вобл. Камандзіры С.​І.​Талмачоў, П.​Я.​Пясоцкі; камісар М.​З.​Рагазінскі; нач штаба І.​М.​Когут
Імя М.​І.​Калініна
сак. 1943—29.6.1944		 Дзяржынскі, Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай вобл. Камандзіры Л.​І.​Сарока, А.​М.​Алейнік; камісар П.​А.​Сачок; нач. штаба А.​Ф.​Дубінін, І.​Ф.​Мілюцін
Імя М.​І.​Калініна
сак. — 14.7.1944		 Казлоўшчынскі, Мастоўскі р-ны Баранавіцкай, Ваўкавыскі р-н Беластоцкай абл. Камандзір Л.​І.​Сарока (загінуў), камісар А.​Д.​Ламаноўскі, нач. штаба В.​М.​Пак
Імя М.​І.​Калініна
ліп. 1943—16.7.1944		 Слонімскі р-н Баранавіцкай, Ваўкавыскі, Свіслацкі р-ны Беластоцкай, Ружанскі р-н Брэсцкай абл. Камандзіры С.​І.​Сцяпанаў, С.​Ф.​Крыжаноўскі; камісары Р.​С.​Лук’янаў, І.​Е.​Сідаровіч, Е.​Л.​Петухоў; нач. штаба Б.​С.​Кірычэнка
Імя М.​І.​Калініна
кастр. 1943—2.7.1944		 Смалявіцкі р-н Мінскай вобл. Камандзір І.​В.​Луферчык; камісар М.​Р.​Карпіновіч; нач. штаба І.​В.​Шымановіч, І.​В.​Буйко
Імя М.​І.​Калініна
май —7.7.1944		 Навагрудскі р-н Баранавіцкай вобл. Камісар І.​В.​Шаметавец, нач. штаба Л.​А.​Мольбін
Імя Р.​І.​Катоўскага (1-га складу)
крас. 1943—31.3.1944		 Антопальскі, Бярозаўскі, Дзівінскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры Ф.​К.​Ляпічаў, А.​В.​Ляшчоў; камісары Ляшчоў, А.​І.​Марозаў; нач. штаба І.​С.​Хаменка
Імя Р.​І.​Катоўскага (2-га складу)
май — ліп. 1944		 Антопальскі, Дзівінскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір І.​І.​Пазнякоў, камісар К.​М.​Касымаў, нач. штаба А.​Ф.​Бураў
Імя Р.​І.​Катоўскага
жн. 1942—24.11.1943		 Брагінскі, Камарынскі, Хойніцкі р-ны Палескай вобл. Камандзіры С.​І.​Філіпенка, А.​Я.​Міхневіч; камісары Ф.​І.​Філіпенка (загінуў), П.​Р.​Зяновіч; нач. штаба Міхневіч, Ц.​А.​Крываносаў. І.​Н.​Мельнікаў
Імя Р.​І.​Катоўскага
зіма 1941 — вер. 1942		 Жлобінскі, Рагачоўскі р-ны Гомельскай, Быхаўскі р-н Магілёўскай абл. Камандзір Каленчанка; нач. штаба Рвачоў
Імя Р.​І.​Катоўскага
ліст. 1943—28.6.1944		 Ільянскі, Маладзечанскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір М.​С.​Рудэнка; камісар Ю.​А.​Дзамашвілі; нач. штаба У.​І.​Паушкін, А.​І.​Марычаў
Імя С.​М.​Кірава
чэрв. 1943—12.7.1944		 Антопальскі р-н Брэсцкай вобл. Камандзіры П.​Н.​Паплаўскі (загінуў), С.​Ц.​Шыш; камісар Р.​Я.​Рэва; нач. штаба Шыш, Р.​Д.​Алендар
Імя С.​М.​Кірава
чэрв. 1942 — ліп. 1943		 Лунінецкі р-н Пінскай вобл. Камандзір А.​П.​Савіцкі, камісар Ф.​І.​Лісовіч, нач. штаба А.​А.​Машыц
Імя С.​М.​Кірава
жн. 1943 — ліп. 1944		 Клецкі, Ляхавіцкі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір М.​І.​Сабаеў, нач. штаба М.​П.​Тараховіч
Імя С.​М.​Кірава
май — 23.11.1943		 Рэчыцкі р-н Гомельскай, Васілевіцкі р-н Палескай вобл. Камандзір В.​Я.​Шытман; камісары В.​М.​Палянічка, Ф.​Дз.​Трыфанаў; нач. штаба І.​С.​Фралоў
Імя М.​І.​Кутузава
крас. 1943—5.7.1944		 Івянецкі, Любчанскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзіры Р.​П.​Журэнка, І.​Дз.​Сёмін; камісар П.​Ф.​Харытонаў; нач. штаба П.​М.​Чатухін
Імя М.​І.​Кутузава
ліст. 1943—11.7.1944		 Высокаўскі, Кляшчэльскі, Косаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір В.​Р.​Машын, камісар Т.​А.​Шунько, нач. штаба Л.​І.​Паленаў
Імя П.​К.​Панамарэнкі
жн. 1943—4.7.1944		 Глыбоцкі, Дунілавіцкі р-ны Вілейскай вобл. Камандзіры М.​І.​Гачакоў, К.​І.​Мішын; камісар А.​М.​Мерсон; нач. штаба П.​С.​Вашчанка, М.​А.​Кузьменка, М.​І.​Паноў
Імя І.​В.​Сталіна
студз. — вер. 1942		 Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір Ф.​П.​Гарланаў, камісар П.​І.​Масалоў, нач. штаба Р.​К.​Дарафееў
Імя І.​В.​Сталіна
чэрв. 1942—2.7.1944		 Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі р-ны Мінскай вобл. Камандзір У.​П.​Адамовіч, камісар С.​К.​Доўнар, нач. штаба М.​В.​Шкутко
Імя І.​В.​Сталіна
крас. — ліст. 1943		 Браслаўскі, Пастаўскі р-ны Вілейскай вобл. Камандзір Г.​С.​Громаў (загінуў); камісары І.​М.​Драздоў (загінуў), Г.​М.​Папоў; нач. штаба М.​А.​Кузьменка
Імя А.​В.​Суворава
вер. 1943—27.6.1944		 Барысаўскі р-н Мінскай вобл. Камандзіры П.​Р.​Півавараў, А.​М.​Аліеў; камісар П.​У.​Лаўрыновіч; нач. штаба Л.​У.​Афонін
Імя А.​В.​Суворава
сак. — 20.11.1943		 Хойніцкі р-н Палескай вобл. Камандзір К.​Т.​Сацура, камісар М.​Ф.​Снягір, нач. штаба А.​В.​Ломаў
Імя Э.​Тэльмана
кастр. 1941 — ліп. 1942		 Высокаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір М.​І.​Каваленка
Імя Э.​Тэльмана
кастр. 1941 — восень 1943		 Бельскі р-н Беластоцкай, Гайнаўскі, Поразаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай абл. Камандзіры В.​Т.​Канцандалаў (загінуў), І.​І.​Крылоў (загінуў), В.​Кулікоў (загінуў)
Імя В.​І.​Чапаева
студз. — вер. 1942		 Быценскі р-н Баранавіцкай, Косаўскі р-н Брэсцкай абл. Камандзір М.​С.​Фядотаў, камісар Я.​Ф.​Гусеў, нач. штаба Г.​М.​Мулаянаў
Імя В.​І.​Чапаева
сак. —25.11.1943		 Хойніцкі р-н Палескай вобл. Камандзіры В.​Р.​Карась (загінуў), М.​А.​Жукаў; камісар Ф.​Р.​Рудчанка; нач. штаба Б.​А.​Арлоў
Імя В.​П.​Чкалава
ліп. — ліст. 1941		 Расонскі р-н Віцебскай вобл.; Невельскі р-н Калінінскай вобл. (Расія) Камандзір С.​Дз.​Пенкін, камісар В.​А.​Паўтаў, нач. штаба І.​І.​Сяргунін
Імя І.​І.​Чуклая
вер. 1943—8.7.1944		 Ленінскі р-н Пінскай вобл. Камандзір П.​Р.​Катовіч; камісар І.​У.​Доваль; нач. штаба Ф.​Дз.​Грынь, І.​А.​Очкусь
Імя М.​А.​Шчорса
май 1942—27.4.1944		 Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Дзівінскі, Косаўскі, Пружанскі, Ружанскі р-ны Брэсцкай, Старадарожскі р-н Мінскай, Ганцавіцкі, Драгічынскі, Ленінскі р-ны Пінскай абл. Камандзіры П.​В.​Пранягін, М.​П.​Канавалаў, В.​Ф.​Гужэўскі; камісары Р.​А.​Дудко, П.​Р.​Кавалёў, А.​С.​Авецісян (в.а.), С.​С.​Жарыкаў, С.​Я.​Ягораў, Р.​Я.​Рэва, В.​А.​Несцярэнка; нач. штаба К.​Е.​Мерзлякоў, Гужэўскі, Дз.​Я.​Зуеў
П.​Е.​Казанакава
май — 30.9.1942		 Дрыбінскі, Мсціслаўскі р-ны Магілёўскай вобл.; Манастыршчынскі, Хіславіцкі р-ны Смаленскай вобл. (Расія) Камандзір П.​Е.​Казанакаў, камісар М.​Л.​Язычэнка, нач. штаба А.​В.​Няфёдаў
С.​І.​Казлова
сак. — 3.7.1942		 Гайнаўскі, Кляшчэльскі, Шарашоўскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір С.​І.​Казлоў
Калінкавіцкі
жн. — кастр. 1941		 Калінкавіцкі р-н Палескай вобл. Камандзіры І.​С.​Баброў (загінуў), Вергіенка; камісар Б.​С.​Катцэн
М.​П.​Канстанцінава
ліп. 1941 — кастр. 1942		 Грэскі, Любанскі р-ны Мінскай, Акцябрскі, Жыткавіцкі р-ны Палескай абл. Камандзіры М.​М.​Лібянкоў, М.​П.​Канстанцінаў, П.​М.​Канавалаў, Д.​А.​Скляр; камісар У.​І.​Заяц
І.​П.​Каротчыкава
вер. — ліст. 1942		 Буда-Кашалёўскі р-н Гомельскай вобл. Камандзір І.​П.​Каротчыкаў, нач. штаба М.​К.​Стош
Качышчанскі
жн. — ліст. 1941		 Ельскі р-н Палескай вобл. Камандзір Ф.​М.​Руцкі, камісар А.​С.​Мішчанка
Кірылы Іванавіча
май 1942		 Гайнаўскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай вобл.
М.​Дз.​Кохава
жн. — 2.11.1942		 Дрыбінскі р-н Магілёўскай вобл. Камандзір М.​Дз.​Кохаў
І.​М.​Кузіна
студз. — 16.8.1942		 Бягомльскі р-н Мінскай вобл. Камандзір І.​М.​Кузін
Лельчыцкі
ліп. — вер. 1941		 Лельчыцкі р-н Палескай вобл. Камандзір П.​Ц.​Лішафаеў; камісар Я.​Ш.​Эрлах
Лунінецкі
ліп. — вер. 1941		 Старобінскі р-н Мінскай, Лунінецкі р-н Пінскай абл. Камандзір У.​І.​Анісімаў (загінуў)
Мазырскі
жн. — кастр. 1941		 Мазырскі р-н Палескай вобл Камандзір М.​І.​Макаранка, камісар П.​І.​Счаслаўскі
«Макара»
ліп. — жн 1941		 Бялыніцкі, Клічаўскі, Магілёўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір палк. «Макар» (прозвішча не ўстаноўлена)
Махнавіцкі
жн. — кастр. 1941		 Ельскі р-н Палескай вобл. Камандзір Я.​Ф.​Ганчарэнка, камісар Я.​Д.​Перлаў
«Меч»
чэрв. — кастр. 1942		 Віцебская вобл. Камандзір К.​А.​Сінякоў, камісар Е.​Я.​Стрыжакоў, нач. штаба В.​М.​Бутрамееў
«Мсцівец»
ліст. 1942—3.7.1944		 Маладзечанскі р-н Вілейскай, Барысаўскі, Дзяржынскі, Мінскі, Пухавіцкі, Рудзенскі, Старадарожскі р-ны Мінскай абл. Камандзіры К.​В.​Сідзякін, М.​М.​Дзягілеў; камісары Дзягілеў, М.​С.​Абрамаў; нач. штаба Ф.​Г.​Шыхаўцоў, Абрамаў, В.​В.​Мусорын
«Мясцовыя», спецатрад НКДБ СССР
20.3.1942—2.7.1944		 Бярэзінскі р-н Магілёўскай, Барысаўскі, Лагойскі, Мінскі, Рудзенскі, Слуцкі, Смалявіцкі, Уздзенскі, Чэрвеньскі р-ны Мінскай абл. Камандзір С.​А.​Ваўпшасаў
«Наватары», спецатрад НКДБ БССР
12.9.1943—12.7.1944		 Баранавіцкая, Гродзенская вобл. Камандзір У.​М.​Літвінскі
Нараўлянскі
жн. — ліст. 1941		 Нараўлянскі р-н Палескай вобл. Камандзір Іўчанка, камісар Г.​Р.​Чарняўскі
«Паддубнага»
вер. 1941		 Поразаўскі р-н Брэсцкай вобл. Камандзір В.​В.​Янушка
В.​Папова
восень 1941—15.4.1942		 Барысаўскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір В.​Папоў
Парыцкі імя С.​М.​Кірава
крас. — 18.11.1943		 Васілевіцкі, Парыцкі р-ны Палескай вобл. Камандзір М.​М.​Какоўка, камісар К.​А.​Дудко, нач. штаба П.​У.​Пішчык
«Першыя», спецатрад НКДБ БССР, да 15.5.1942 назва «Смерць фашызму»
26.9.1941—6.9.1942		 Гарадоцкі р-н Віцебскай вобл.; Невельскі і сумежныя з ім раёны Калінінскай вобл. (Расія) Камандзіры Х.​Д.​Кусаў (загінуў), Я.​І.​Шпілявы
Петрыкаўскі
ліп. — кастр. 1941		 Петрыкаўскі р-н Палескай вобл. Камандзір В.​І.​Гардзіенка, камісар С.​І.​Сакалоўскі, нач. штаба Яворскі
А.​С.​Пятрова
жн. — 7.10.1943		 Лёзненскі, Суражскі р-ны Віцебскай вобл. Камандзір А.​С.​Пятроў, камісар М.​П.​Сенакосаў (загінуў), нач. штаба Г.​І.​Шадрын
А.​Ф.​Сарафанава
ліст. 1942—3.7.1944		 Акцябрскі, Васілевіцкі, Даманавіцкі, Капаткевіцкі р-ны Палескай вобл. Камандзіры А.​Ф.​Сарафанаў, Дз.​Я.​Карнілаў (в.а.), В.​М.​Васільеў; камісары А.​І.​Рудэнка, К.​У.​Шарыкалаў; нач. штаба М.​В.​Бушуеў, Шарыкалаў, Карнілаў
А. Свентаржыцкага
ліп. — снеж. 1942		 Валожынскі, Івянецкі р-ны Баранавіцкай, Радашковіцкі р-н Вілейскай, Заслаўскі р-н Мінскай абл. Камандзір А.​Свентаржыцкі
Свяцілавіцкі
люты — вер. 1942		 Свяцілавіцкі, Чачэрскі р-ны Гомельскай вобл.; Клятнянскі р-н Арлоўскай вобл. (Расія) Камандзір І.​М.​Філіпаў, камісар В.​А.​Абушэнка, нач. штаба Дз.​М.​Загорскі
Дз.​І.​Семянцова
май — снеж. 1942		 Карэліцкі, Мірскі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай вобл. Камандзір Дз.​І.​Семянцоў (загінуў)
Скараднянскі
жн. 1941 — люты 1942		 Ельскі р-н Палескай вобл. Камандзір П.​М.​Рагозенка (загінуў), камісар В.​М.​Цык
«Слаўны», спецатрад НКДБ БССР
12.2.1942—7.7.1944		 Баранавіцкая, Гомельская, Магілёўская, Мінская вобл.; Арлоўская, Смаленская вобл. (Расія) Камандзіры А.​П.​Шастакоў (загінуў), К.​А.​Мадэй
Слуцкі
ліп. — снеж. 1941		 Капыльскі, Слуцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір Ф.​А.​Пашун
«Сокалы», спецатрад НКДБ СССР
26.10.1942—5.7.1944		 Быценскі, Клецкі, Ляхавіцкі, Навамышскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Кобрынскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі, Драгічынскі р-ны Пінскай абл. Камандзіры К.​П.​Арлоўскі, С.А Нікольскі
«Старшыны»
чэрв. 1942		 Сямяціцкі р-н Брэсцкай вобл.
І.​А.​Стафаненкі май — ліп. 1942 Кармянскі р-н Гомельскай, Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай абл. Камандзір І.​А.​Стафаненка, камісар Г.​П.​Баснін
Столінскі
ліп. — кастр. 1941		 Тураўскі р-н Палескай, Давыд-Гарадоцкі, Столінскі р-ны Пінскай абл. Камандзіры В.​Е.​Ключанкоў (загінуў), І.​Л.​Масленікаў (загінуў)
С.​Р.​Суслава
снеж. 1942—4.7.1944		 Свірскі р-н Вілейскай, Бягомльскі р-н Мінскай абл. Камандзіры П.​Р.​Півавараў, У.​П.​Каўцюх, С.​Р.​Суслаў; камісары І.​П.​Кліманскі, Ф.​І.​Ларыёнаў, Д.​І.​Мартыненка; нач. штаба А.​В.​Склярэнка, Карнееў, Ф.​Ц.​Хахлоў
«Сцяг»
май — 10.7.1944		 Бярозаўскі, Гайнаўскі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзіры А.​Ф.​Петракоў, В.​Л.​Ларыёнаў (в.а.); камісары А.​У.​Шаўлякоў, нач. штаба А.​В.​Навіцкі
«Сямёнава», спецатрад НКДБ БССР
21.7.1943—30.6.1944		 Асіповіцкі, Бабруйскі, Быхаўскі, Кіраўскі р-ны Магілёўскай, Глускі, Парыцкі р-ны Палескай абл. Камандзір Х.​С.​Прыбыль
І.​П.​Топкіна
вер. 1942 — ліп. 1944		 Быценскі, Слонімскі р-ны Баранавіцкай, Бярозаўскі, Косаўскі р-ны Брэсцкай, Ганцавіцкі р-н Пінскай абл. Камандзіры І.​П.​Топкін, В.​В.​Алісейчык; камісары Алісейчык, В.​А.​Цвяткоў
«Трэція» (у чэрв. 1943 — ліп. 1944 наз. імя Ф.​Э.​Дзяржынскага), спецатрад НКДБ БССР
24.4.1942—2.7.1944		 Глыбоцкі, Докшыцкі, Куранецкі, Мядзельскі р-ны Вілейскай, Аршанскі, Віцебскі, Дубровенскі, Расонскі, Сенненскі, Сіроцінскі, Талачынскі р-ны Віцебскай абл. і інш. раёны; Літва Камандзіры А.​А.​Плотнікаў, М.​Г.​Братушэнка, А.​С.​Бычак (загінуў), П.​С.​Савуляк
Тураўскі
ліп. — вер. 1941		 Тураўскі р-н Палескай вобл. Камандзір М.​І.​Голікаў; камісары В.​П.​Савін, М.​М.​Бяляўскі
Хойніцкі
жн. — вер. 1941		 Хойніцкі р-н Палескай вобл. Камандзір І.​М.​Цейкін, камісар П.​П.​Домнікаў (загінуў)
«Храбрацы», спецатрад НКДБ БССР
1.7.1942—12.7.1944		 Косаўскі р-н Брэсцкай, Жлобінскі, Рагачоўскі р-ны Гомельскай, Асіповіцкі, Бабруйскі р-ны Магілёўскай, Акцябрскі, Жыткавіцкі, Калінкавіцкі, Мазырскі, Петрыкаўскі р-ны Палескай, Лагішынскі, Лунінецкі, Пінскі р-ны Пінскай абл. Камандзір А.​М.​Рабцэвіч
Целяханскі
ліп.—вер. 1941		 Целяханскі р-н Пінскай вобл. Камандзір У.​І.​Квінто (загінуў)
«Чапай»
май—29.9.1942		 Клімавіцкі, Крычаўскі, Мсціслаўскі, Чавускі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір У.​Р.​Залатарэнка; камісары В.​П.​Катаеў, К.​А.​Рэуцкі; нач. штаба Ю.​Ц.​Якуноў
«Чэкіст»
жн. 1943—27.7.1944		 Высокаўскі, Кляшчэльскі, Сямяціцкі р-ны Брэсцкай вобл. Камандзір Р.​С.​Каравай, камісар І.​А.​Палякоў (загінуў), нач. штаба В.​Р.​Елісейкін
Чэрыкаўскі
жн. 1941 — вясна 1942		 Касцюковіцкі, Клімавіцкі, Краснапольскі, Прапойскі, Чэрыкаўскі р-ны Магілёўскай вобл. Камандзір Г.​А.​Храмовіч
Штабны
студз. 1943—27.6.1944		 Акцябрскі, Капаткевіцкі р-ны Палескай вобл. Камандзір Р.​І.​Бар’яш; камісары М.​І.​Лапо, Ф.​І.​Самбук, І.​С.​Сабецкі; нач. штаба А.​І.​Неўскі, А.​І.​Фасоль, А.​Р.​Волкаў, А.​Т.​Шумідуб
В.​В.​Шчарбіны
жн. 1941		 Валожынскі р-н Баранавіцкай, Лепельскі, Чашніцкі р-ны Віцебскай, Барысаўскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай абл. Камандзіры В.​В.​Шчарбіна (загінуў), Д.​І.​Кеймах (загінуў), М.​П.​Фёдараў (загінуў)
І.​А.​Яраша
ліп. 1941—26.2.1942		 Барысаўскі, Крупскі, Халопеніцкі р-ны Мінскай вобл. Камандзір І.​А.​Яраш (загінуў)

т. 12, с. 114

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)