Verbum

Úhr f -, -en

1) гадзі́ннік;

die ~ mit Schlágwerk гадзі́ннік з бо́ем;

die ~ geht nach гадзі́ннік адстае́;

die ~ geht vor гадзі́ннік спяша́ецца;

die ~ ist ábgelaufen гадзі́ннік спыні́ўся;

die ~ auf Genáuigkeit überprǘfen праве́рыць гадзі́ннік

2) гадзі́на (пры вызначэнні часу);

wie viel ~ ist es?, was ist die ~? ко́лькі ча́су?; като́рая гадзі́на?;

Schlag éine ~ nachts ро́ўна адна́ гадзі́на [у адну́ гадзі́ну] но́чы;

Punkt fünf ~ ро́ўна (у) пяць гадзі́н

3) вымяра́льны прыбо́р з цыфербла́там

um

1. prp (a)

1) вако́л;

éine Réise ~ die Welt падаро́жжа вако́л све́ту;

~ den Tisch (herúm) вако́л стала́

2) у, каля́;

~ zwei Uhr у дзве гадзі́ны

3) на (пры абазначэнні колькасці, часта пры параўнанні);

~ drei Jáhre jünger на тры гады́ маладзе́йшы

4) за, праз (аб паслядоўнасці);

Wóche ~ Wóche ты́дзень за ты́днем

5) за, на (у абмен);

~ zwei Éuro káufen купі́ць за два е́ўра;

~ Geld spíelen гуля́ць на гро́шы;

~ nichts und wíeder nichts ні за што, ні пра што

6) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

wie steht es ~ ihn? як яго́ здаро́ўе?

7):

~ déinetwillen дзе́ля цябе́

2. adv:

rechts um! напра́ва! (каманда);

~ und ~ з усі́х бако́ў;

~ sein канча́цца, міна́ць (пра час)

3. cj:

um… (zu + inf) (дзе́ля таго́) каб;

er kommt, ~ es mítzuteilen ён ідзе́ сюды́, каб гэ́та паве́даміць;

◊

~ so bésser тым лепш;

~ so mehr тым больш [бо́лей]

für

1. prp (a)

1) для, за, на;

das ist ~ Sie гэ́та для Вас

2) за (пры абазначэнні паслядоўнасці);

Schritt ~ Schritt крок за кро́кам;

Wort ~ Wort сло́ва за сло́вам

3) за, заме́ст;

~ j-n etw. tun* рабі́ць што-н. для каго́-н.; рабі́ць што-н. за(ме́ст) каго́-н.

4) на (пры абазначэнні часу);

~ zwei Táge на два дні

5) па (або перадаецца беларускім родным склонам);

Léhrbuch ~ Mathematík падру́чнік па матэма́тыцы [матэма́тыкі]

6) (пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова);

~ j-n sórgen клапаці́цца аб кім-н.;

es ~ séine Pflicht hálten* лічы́ць гэ́та сваі́м абавя́зкам;

◊

was ~ ein [éine, ein]..? was ~..? што за..?, які́ [яка́я, яко́е], які́я..?;

(an und) ~ sich сам [сама́, само́] па сабе́;

jéder ~ sich ко́жны сам за сябе́, ко́жны сам па сабе́;

das ist éine Sáche ~ sich гэ́та асо́бная спра́ва;

ich ~ méine Persón што ты́чыцца мяне́

2. adv:

~ und ~ ве́чна; бесперапы́нна, пастая́нна, ста́ла, заўсёды, уве́сь час

Verstand m -(e)s ро́зум, разважа́нне, інтэле́кт;

mit ~ з ро́зумам, талко́ва;

den [all séinen] ~ zusámmennehmen* засяро́дзіцца;

ich hábe ihm mehr ~ zúgetraut я лічыў яго́ больш разу́мным;

da steht éinem der ~ still! я нічо́га не разуме́ю!;

an ~ zúnehmen* паразумне́ць, набра́цца ро́зуму;

vom ~ kómmen* звар’яце́ць;

zu ~(e)kómmen* абразу́міцца, прыйсці́ да ро́зуму;

j-n um den ~ bríngen* зве́сці каго́-н. з ро́зуму;

bei vóllem ~ und úngetrübtem Gedächtnis пры сваі́м ро́зуме і цвёрдай па́мяці

Geld n -es, -er гро́шы;

báres ~ гато́ўка;

zu ~ kómmen* разбагаце́ць, нажы́цца;

das kóstet viel ~ гэ́та кашту́е шмат гро́шай;

~er éinkassieren збіра́ць гро́шы [узно́сы, пада́ткі];

bei ~(e) sein разм. мець гро́шы, быць пры граша́х;

~ éinheimsen разм. заграба́ць гро́шы;

j-n um sein ~ bríngen* пазба́віць каго́-н. гро́шай;

~(er) unterschlágen* зрабі́ць растра́ту гро́шай;

schwéres ~ kósten до́рага абысці́ся [каштава́ць];

er hat ~ wie Heu у яго́ про́цьма [бе́зліч] гро́шай;

mit dem ~(e) um sich wérfen* [schméißen*] раскіда́цца грашы́ма

Tag m -(e)s, -e дзень;

gúten ~ ! до́бры дзень!;

álle ~e штодня́;

am [bei] ~e удзе́нь; днём;

éines ~es аднаго́ ра́зу, адно́йчы;

~ für ~ штодня́, дзень за днём, дзень пры дні;

in díesen ~en гэ́тымі дня́мі;

von ~ zu ~ дзень пры дні;

den ~ nachhér на другі́ дзень;

(héute) über acht ~en (ро́ўна) праз ты́дзень;

den gánzen ~ уве́сь дзень;

~ und Nacht дзень і ноч, су́ткі;

der ~ bricht an [neigt sich] дзень наступа́е [канча́ецца];

die ~e néhmen zu [néhmen ab] дні прыбыва́юць [ме́ншаюць, караце́юць];

etw. an den ~ bríngen* праяўля́ць, выяўля́ць што-н.;

an den ~ kómmen* выяўля́цца; выступа́ць, выхо́дзіць;

über ~(e) горн. на паве́рхні;

únter ~e горн. пад зямлёй;

~ des Síeges дзень перамо́гі;

◊

in bésten ~en у ро́сквіце сіл;

der Jüngste ~ рэл. дзень Стра́шнага суда́;

álle ~e ist kein Sónntag не заўсягды́, як на дзяды́;

man soll den ~ nicht vor dem Ábend lóben ≅ не хвалі́ся се́ўшы, а хвалі́ся з’е́ўшы; не лічы́ кве́тачкі ўве́сну, а лічы́ я́гадкі ўво́сень

Stímme f -, -n

1) го́лас;

mit sáchlicher ~ дзелавы́м то́нам

2) муз. го́лас;

die érste ~ пе́ршы го́лас, пры́ма

3) перан. го́лас (сумлення і г.д.)

4) го́лас (думка);

es gibt ~en, die ságen… раздаю́цца галасы́ аб тым, што…

5) го́лас, пра́ва го́ласу;

séine ~ ábgeben* адда́ць свой го́лас;

sich der ~ enthálten* устрыма́цца (пры галасаванні);

auf deíne ~ kommt es an твой го́лас выраша́е ўсё; усё зале́жыць ад твайго́ го́ласу;

◊

die ~ éines Prédigers in der Wüste ма́рны ля́мант у пусты́ні