Verbum

Sórge f -, -n кло́пат, турбо́та, непако́й, хвалява́нне (um A, für A – аб кім-н., чым-н.);

vóller ~n sein (um A) быць заклапо́чаным (чым-н.);

wégen (G) in ~n sein хвалява́цца [непако́іцца] з-за чаго́-н.;

sich (D) ~ en máchen (um, für A) хвалява́цца, непако́іцца (аб кім-н., чым-н.);

das ist méine geríngste ~ гэ́та менш за ўсё мяне́ турбу́е [хвалю́е];

das lass méine ~ sein! гэ́та мац спра́ва!, аб гэ́тым я паклапачу́ся!;

ich wérde ~n trágen, dass… я паклапачу́ся аб тым, каб…

verságen

1. vt

1) адмаўля́ць (у чым-н.);

j-m den Wunsch ~ адмо́віцца вы́канаць чыё-н. жада́нне

2) пазбаўля́ць, не дава́ць (чаго-н.);

j-m die Gelégenheit ~ пазба́віць каго́-н. магчы́масці;

das bleibt ihm verságt гэ́та яму́ не да́дзена

3) абяца́ць (танец, руку і г.д.);

ich bin für mórgen schon verságt мяне́ на за́ўтра ўжо́ запрасі́лі

2. vi

1) адмаўля́ць, адмаўля́цца служы́ць (пра сілы і г.д.);

der Mótor verságte мато́р адказа́ў

2) быць няздо́льным, не спраўля́цца;

vor der Áufgabe ~ не спра́віцца з зада́чай

Hals m -es, Hälse

1) шы́я;

j-m um den Hals fállen* кі́нуцца каму́-н. на шы́ю;

sich (D) etw. vom ~e scháffen адрабі́цца ад чаго́-н.;

sich (D) den ~ bréchen* скруці́ць [злама́ць] сабе́ галаву́ [ка́рак];

~ über Kopf стрымгало́ў

2) го́рла, гло́тка;

aus vóllem ~e на ўсё го́рла;

mir tut der ~ weh у мяне́ балі́ць го́рла;

den ~ nicht voll kríegen können* быць ненасы́тным [ненае́дным];

j-m den ~ stópfen заткну́ць каму́-н. го́рла, заста́віць каго́-н. замо́ўкнуць;

das hängt mir längst zum ~e heráus гэ́та мне даўно́ абры́дла

3) ры́льца (бутэлькі);

◊

éinen lángen ~ háben быць на́дта ціка́ўным

Rücken m -s, -

1) спі́на;

hínter dem ~ за спі́най; перан. тс. за во́чы;

j-m den ~ zéigen [zúwenden*] павярну́цца да каго́-н. спі́най; перан. тс. парва́ць з кім-н. адно́сіны;

es läuft mir kalt über den ~ у мяне́ маро́з па спі́не прабяга́е

2) вайск. тыл;

j-m in den ~ fállen* напа́сці на каго́-н. з ты́лу; нане́сці каму́-н. уда́р у спі́ну;

in den ~ géhen* захо́дзіць з ты́лу;

im ~ у бліжэ́йшым ты́ле;

im ~ fássen ахапі́ць з ты́лу;

sich (D) den ~ décken забяспе́чыць сабе́ адступле́нне

3) хрыбе́т (горны)

4) карашо́к (кнігі, квітка)

5) абу́х

weit

1. a

1) далёкі

2) прасто́рны, шыро́кі; вялі́кі;

éine ~e Stráße шыро́кая [вялі́кая] ву́ліца;

ein ~er Únterschied вялі́кая ро́зніца;

es wird mir ~ ums Herz у мяне́ душа́ ра́дуецца;

~ geréist які́ шмат аб’е́здзіў [шмат дзе пабыва́ў]

2. adv

1) далёка, удалечыні́;

von ~ her здалёку;

~ von hier далёка адсю́ль;

von ~em здалёк(у);

bei ~em nicht so зусі́м не так;

~ áusholen пача́ць здалёку (размову)

2) шыро́ка;

die Tür stand ~ óffen дзве́ры былі́ шыро́ка расчы́нены

3) намно́га, зна́чна;

~ größer намно́га [значна́] бо́льшы;

so ~ уво́гуле, нао́гул, у пэўнай ме́ры;

nicht ~ her sein разм. быць невысо́кай я́касці; быць недалёкім (пра чалавека)

über

1. prp

1) (А – на пытанне «куды?», D – на пытанне «дзе?») над, паве́рх, на;

die Hände ~ dem Kopf zusámmenschlagen* залама́ць ру́кі над галаво́й;

éinen Hándschuh ~ die Hand zíehen* нацягну́ць пальча́тку на руку́

2) (a) це́раз, праз, па;

~ den Hof géhen* ісці́ праз двор;

~ den Kopf stréichen* гла́дзіць па галаве́;

~ Berlín nach Léipzig fáhren* е́хаць це́раз Берлі́н у Ле́йпцыг

3) (a) праз (пэўны час);

héute ~ zwei Wóchen ро́ўна праз два ты́дні;

ein Buch ~ Sónntag lésen* прачыта́ць кні́гу за нядзе́лю;

~ kurz óder lang ра́на ці по́зна

4) (a) больш, бо́лей як, звыш;

er ist ~ zwánzig яму́ больш як два́ццаць (гадо́ў);

das geht ~ séine Kräfte гэ́та звыш яго́ сіл

5) (a) аб, аба, пра;

~ éinen Vórfall erzählen раска́зваць [апавяда́ць] пра здарэ́нне

6) (D) за, над;

sie sitzt ~ den Büchern яна́ сядзі́ць над кні́гамі

7) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

~ den Feind síegen перамагчы́ во́рага;

~ j-n hérfallen* напа́сці на каго́-н.

2. adv

1) на праця́гу;

die Nacht ~ на праця́гу усёй но́чы;

den Wínter ~ усю́ зіму́

2):

das Gewéhr ~! вайск. на плячо́! (каманда)

3):

das ist mir ~ гэ́та мне надаку́чыла [абры́дла];

j-m ~ sein перасяга́ць, перавыша́ць (каго-н.);

er ist mir ~ ён ве́дае больш за мяне́, ён мяне́ перасягну́ў [перагна́ў]