Verbum

kómmen* vi (s)

1) прыхо́дзіць, прыязджа́ць, прыбыва́ць;

j-n ~ lássen* паклі́каць каго́-н., загада́ць каму́-н. прыйсці́;

geláufen ~ прыбе́гчы;

er kommt wie gerúfen ён прыйшо́ў якра́з дарэ́чы

2) дано́сіцца, далята́ць (пра гук)

3) адбыва́цца, здара́цца

4) набліжа́цца, надыхо́дзіць;

der Wínter kommt зіма́ надыхо́дзіць

5) ісці́ (па чарзе́);

zu Wórte ~ выка́звацца, браць сло́ва

6) (з zu + inf) аказа́цца;

nében j-m zu sítzen* ~ аказа́цца сядзе́ць по́бач з кім-н.;

auf j-n, etw. (A) zu spréchen ~ загавары́ць пра каго́-н., што-н.

7) каштава́ць, абысці́ся;

téuer zu stéhen ~ до́рага абысці́ся;

das kommt mir zu téuer гэ́та для мяне́ задо́рага

8) (auf A) прыхо́дзіцца (на долю каго-н.); (an A) дастава́цца (каму-н.);

es kommt auf jéden 100 Éuro на ко́жнага прыхо́дзіцца (па) сто е́ўра;

ein Únglück kam über ihn яго́ напатка́ла няшча́сце

9):

auf séine Kósten ~ акупі́ць свае́ выда́ткі; апраўда́ць свае́ спадзява́нні;

hínter ein Gehéimnis ~ разве́даць та́йну;

nicht auf den Námen ~ не быць у ста́не прыпо́мніць імя́;

jétzt kómme ich daráuf за́раз я прыпаміна́ю;

wie kómmen Sie daráuf? як Вам гэ́та прыйшло́ ў галаву́?

10)

(um A) стра́ціць (што-н.);

ums Geld ~ стра́ціць гро́шы;

ums Lében ~ загі́нуць

11)

áußer Fássung ~ вы́йсці з сябе́;

zur Spráche ~ абмярко́ўвацца;

das kommt nicht in Fráge пра гэ́та не мо́жа быць і гаво́ркі;

zu sich ~ апрыто́мнець;

an den Tag ~ вы́явіцца;

zum Áusdruck ~ знайсці́ вы́раз

Ohr n -(e)s, -en

1) ву́ха;

die ~en bráusen mir у мяне́ шумі́ць у вуша́х;

die ~en klíngen [géllen] ihm у яго́ ў вуша́х звіні́ць;

er hat ábstehende ~en ён аблаву́хі [лапаву́хі]

2) ву́ха, слых;

auf éinem ~ taub sein быць глухі́м на адно́ ву́ха;

die ~en spítzen навастры́ць [натапы́рыць] ву́шы, насцяро́жвацца;

ein féines ~ háben мець то́нкі слых;

mit hálbem ~ hören слу́хаць кра́ем ву́ха;

das geht zu dem éinen ~ hinéin, zu dem ánderen (wíeder) hináus гэ́та ў адно́ ву́ха ўвахо́дзіць, а з друго́га вылята́е;

er ist ganz ~ ён пі́льна слу́хае; ён ніво́днага сло́ва не прапуска́е мі́ма вушэ́й;

◊

er ist noch feucht hínter den ~en ≅ у яго́ яшчэ́ малако́ на губа́х не абсо́хла;

sich etw. hínter die ~en schréiben* ≅ намата́ць сабе́ на вус;

j-n übers ~ háuen* ашука́ць, абдуры́ць каго́-н.;

j-m das Fell über die ~en zíehen* спусці́ць шку́ру з каго́-н.;

bis über die ~en verlíebt sein закаха́цца па са́мыя ву́шы

Leib m -(e)s, -er

1) це́ла, ту́лава;

am gánzen ~ zíttern дрыжа́ць [трэ́сціся, калаці́цца] усі́м це́лам;

etw. am éigenen ~e verspüren зазна́ць [зве́даць] што-н. на сабе́ [на ўла́сным во́пыце, на ўла́снай шку́ры];

bei lebéndigem ~e за́жыва;

er ist mit ~ und Séele bei der Sáche ён адда́ны спра́ве душо́й і це́лам

2) жыво́т, чэ́рава; нутро́;

geségneten ~es sein паэт. быць у ста́не цяжа́рнасці, чака́ць дзіця́ці;

mir geht's im ~e herúm у мяне́ ўсё балі́ць;

◊

bleib mir (damít) vom ~e! адчапі́ся ты ад мяне́!;

sich (D) j-n vom ~e hálten* трыма́цца ад каго́-н. на адле́гласці, не падпуска́ць каго́-н. блі́зка да сябе́;

éiner Sáche (D) auf den ~ rücken энергі́чна ўзя́цца за што-н.;

es geht mir an den ~ гэ́та прыма́е для мяне́ дрэ́нны абаро́т;

ein ~ und éine Séele sein жыць душа́ ў душу́;

mit ~ und Séele усёй душо́й;

das ist ihm auf den ~ geschríeben ён бы́ццам ство́раны [нарадзі́ўся] для гэ́тага;

~ und Lében éinsetzen [wágen] паста́віць усё на ка́рту, рызыкава́ць усі́м

gut (comp bésser, superl best)

1. a до́бры, харо́шы, дабрая́касны, прыда́тны;

~en Ábend! до́бры ве́чар!;

~en Mórgen! до́брай ра́ніцы!;

~e Nacht! дабра́нач!;

~en Tag! до́бры дзень!;

~en Erfólg! жада́ю по́спеху!;

~e Réise! шчаслі́вай даро́гі!;

Séien Sie so ~! бу́дзьце так ласка́вы!;

der ~e Hírt(e) до́бры па́стыр, Хрысто́с;

éine ~e Haut und ~e Séele до́брая душа́, дабра́к;

◊

~e Míene zum bösen Spiel máchen рабі́ць до́брую мі́ну пры дрэ́ннай гульні́;

éiner ist so ~ wie der ándere ≅ або́е рабо́е

2. adv до́бра;

~! до́бра!;

kurz und ~ адны́м сло́вам;

schon ~! до́бра!, ну, до́бра!, у зго́дзе!;

möglichst ~ найле́пшым чы́нам;

so ~ wie ама́ль, ні́бы;

so ~ wie nichts ама́ль (што) нічо́га;

er hat es ~ яму́ жыве́цца до́бра;

du hast ~ réden табе́ до́бра гавары́ць;

~er Dínge sein быць у до́брым настро́і [гумо́ры];

j-m ~ sein любі́ць каго́-н., до́бра ста́віцца да каго́-н.;

~ zwei Dútzend по́ўныя два ту́зіны;

◊

wer ~ sitzt, rücke nicht ≅ ад дабра́ дабра́ не шука́юць

Welt f -, -en

1) свет;

die gróße ~ вялі́кі свет, вышэ́йшае грама́дства;

die Álte ~ Стары́ свет;

die Néue ~ Но́вы свет;

am Énde der ~ на краі́ све́ту;

durch die wéite ~ zíehen* вандрава́ць па бе́ламу све́ту;

sich in der Welt úmsehen* паглядзе́ць свет;

zur ~ kómmen*, das Licht der ~ erblícken з’яві́цца на свет, нарадзі́цца;

Kínder zur ~ bríngen*, Kínder in [auf] die ~ sétzen нараджа́ць [пуска́ць] дзяце́й на свет;

j-n, etw. aus der ~ scháffen пако́нчыць з кім-н., чым-н., ліквідава́ць, зні́шчыць каго́-н., што-н., адпра́віць каго́-н. на той свет;

aus der ~ géhen* паме́рці;

um álles in der ~! дзе́ля ўсяго́ свято́га!;

um nichts auf der ~! ні за што на све́це; ні ў я́кім вы́падку

2):

álle ~, die gánze ~ уве́сь свет, усе́ лю́дзі;

wie in áller ~? і як то́лькі?

3):

es wird die ~ nicht kósten! гэ́та не бу́дзе до́рага каштава́ць!;

das ist nicht álle ~ wie viel гэ́та не так ужо́ мно́га