Verbum

sóllen* мадальны дзеяслоў

1) быць паві́нным [абавя́заным];

er soll géhen ён паві́нен ісці́;

man soll трэ́ба;

man soll nicht не́льга

2) указвае на верагоднасць;

er soll hier sein ка́жуць, што ён тут;

er soll das mítgenommen háben ка́жуць, што ён узяў гэ́та з сабо́ю

3) указвае на згоду, пажаданне, загад, распараджэнне:

soll er kómmen! няха́й ён пры́йдзе!;

déine Bítte soll dir gewährt sein твая́ про́сьба бу́дзе вы́канана

héißen*

1. vt

1) называ́цца, клі́каць;

j-n willkómmen ~ віта́ць каго́-н.

2) зага́дваць

2. vi

1) называ́цца, мець імя́ [на́зву];

er heißt Paul яго́ заву́ць Паўль

2) зна́чыць;

das heißt гэ́та зна́чыць;

was soll das ~? што гэ́та зна́чыць?;

was heißt das auf Belarússisch? што гэ́та азнача́е па-белару́ску?;

das will schon (étwas) ~! гэ́та ўжо́ не́шта зна́чыць!

3.: vimp:

es heißt… як ка́жуць…;

hier heißt es entwéder – óder тут прыхо́дзіцца выбіра́ць

rücken

1. vt ру́хаць, перасо́ўваць;

etw. zur Séite ~ адсо́ўваць што-н. убо́к;

an die Wand ~ прысу́нуць да сцяны́;

etw. in ein ánderes Licht ~ пада́ць яку́ю-н. спра́ву ў і́ншым святле́

2. vi (s) ру́хацца; пасо́ўвацца;

rücke ein wénig! пасу́нься кры́ху!;

ins Feld ~ выступа́ць у пахо́д (тс. перан.);

darán ist nicht zu ~ тут нічо́га не зме́ніш;

j-m auf den Leib [Pelz] ~, j-m zu Léibe ~ насе́сці на каго́-н., прыстава́ць да каго́-н.

toll a

1) шалёны (тс. перан.);

~ wérden ашале́ць

2) вар’я́цкі;

er gebärdet sich wie ~ ён паво́дзіць сябе́ як вар’я́т

3) шалёны; дзіва́цкі, дзі́кі;

ein ~er Éinfall шалёная [дзіва́цкая] ду́мка;

~es Zeug лухта́, глу́пства, недарэ́чнасць;

das ist doch zu ~! гэ́та ўжо́ зана́дта!;

das ist éine ~e Wírtschaft тут страшэ́нны беспара́дак; гэ́та жу́дасныя спра́вы

4) мо́цны, шалёны, надзвыча́йны;

~e Fréude вялі́кая [надзвыча́йная] ра́дасць;

er ist ~ auf… (A) ён тра́ціць ро́зум па…;

◊

er ist ~ und voll ён п’я́ны да непрыто́мнасці

sein* I

1. vi (s)

1) быць, існава́ць;

es sind ёсць, быва́юць;

das kann doch nicht ~ гэ́та немагчы́ма, гэ́тага не мо́жа быць;

kann ~ !, mag ~! мо́жа бы́ць!, магчы́ма!;

das braucht nicht sofórt zu ~ гэ́та не да спе́ху;

etw. ~ lássen* пакі́нуць які́-н. наме́р;

lass das ~! пакі́нь гэ́та, разм. кінь гэ́та!;

kéiner will's gewésen ~ ніхто́ не хо́ча прызна́цца (у тым, што ён зрабіў);

wie dem auch sei як бы там ні было́;

ihm ist es nur ums Geld яго́ ціка́вяць то́лькі гро́шы;

es ist an ihm (etw. zu tun) цяпе́р яго́ ча́рга (што́сьці зрабі́ць);

ihr gewésener Mann яе́ былы́ муж

2) быць, знахо́дзіцца;

er ist da ён тут;

er ist nicht da яго́ тут няма́;

in Betríeb ~ быць у эксплуата́цыі

3) пахо́дзіць, быць ро́дам (адкуль-н.)

4) быць, з’яўля́цца (у функцыі звязкі);

es war kalt было́ хо́ладна;

sie ist krank яна́ хво́рая

5) з inf + zu указвае на павіннасць або магчымасць:

díeses Buch ist zu káufen [zu háben] гэ́тую кні́жку магчы́ма [мо́жна] купі́ць;

die Áufgabe ist zu lösen зада́нне неабхо́дна [трэ́ба] вы́канаць

2. дапаможны дзеяслоў, які ўжываецца для ўтварэння перфекта і плюсквамперфекта

Fuß I m -es, Füße

1) нага́ (ступня);

mit blóßem ~e басано́ж;

zu ~ géhen* ісці́ пе́шшу [пехато́ю];

auf éinem ~e hínken кульга́ць на адну́ нагу́;

mit j-m auf gútem ~ stéhen* быць у до́брых адно́сінах (um) з кім-н.;

stéhenden ~es тут жа, за́раз жа;

auf fréien ~ sétzen выпуска́ць каго́-н. на свабо́ду;

j-m auf dem ~e fólgen прасле́даваць каго́-н. [ісці́ за кім-н.] па пя́тах;

◊

láufen, was éinen die Füße hálten können бе́гчы з усі́х ног

2) но́жка (стала)

3) падно́жжа (гары)

4) матэм. асно́ва

verlíeren*

1.

1) стра́ціць, згубі́ць; пазба́віцца (чаго-н.);

die Nérven ~ гарачы́цца, нервава́цца;

den Kopf ~ губля́ць галаву́;

sich selbst ~ тра́ціць ве́ру ў само́га сябе́;

wir háben nichts zu ~ нам няма́ чаго́ губля́ць [тра́ціць];

was hast du hier verlóren? што табе́ тут патрэ́бна?

2) прайгра́ць, пацярпе́ць стра́ты;

mit 2 zu 3 ~ спарт. прайгра́ць з лікам 2:3;

am Geschäft ~ прайгра́ць у здзе́лцы

2. ~, sich

1) губля́цца, згубі́цца;

der Gerúch verlíert sich пах прапада́е;

die Klänge verlóren sich гу́кі змо́ўклі

2) забы́цца;

in Gedánken verlóren заду́маўшыся;

sich in Entzücken [Bewúnderung] ~ захапля́цца, дзіві́цца;

sich in Träumen ~ аддава́цца ма́рам, паглыбля́цца ў ма́ры