Verbum

Maul n -(e)s, Mäuler мы́са, зя́па, па́шча, пы́са;

~ hálten! маўча́ць!;

ein süßes ~ máchen надава́ць тва́ру ліслі́вы [падлі́злівы] вы́раз;

ein (schíefes) ~ máchen скрыві́ць кі́слую мі́ну;

ein gróßes ~ sein быць гру́бым;

j-m das ~ verbíeten* прыму́сіць каго́-н. замо́ўкнуць;

j-n in der Léute Mäuler bríngen* распаўсю́джваць дрэ́нныя чу́ткі пра каго́-н.;

◊

dem geschénkten Gaul sieht [schaut] man nicht ins ~ до́ранаму каню́ ў зу́бы не глядзя́ць;

sich (D) das ~ wíschen ≅ заста́цца з но́сам [ні з чым];

j-m Hónig ums ~ schmíeren ≅ ліслі́віць каму́-н., лаго́дзіць каму́-н.

sícher

1. a

1) бяспе́чны;

er ist séines Lébens nicht ~ яго́ жыццю́ пагража́е

2) надзе́йны; пэўны, дакла́дны; вераго́дны;

éiner Sáche ~ sein быць упэўненым у чым-н., у кім-н.;

j-n ~ máchen усяля́ць упэўненасць каму́-н.;

~ ist ~ ! асцяро́жнасць найпе́рш за ўсё!

2. adv

1) напэўна, абавязко́ва

2) цвёрда, упэўнена; упэўна, вядо́ма (ж);

ganz ~ géhen* ісці́ упэўнена [цвёрдым кро́кам]; камерц. не рызыкава́ць;

~ wírkend надзе́йны, які́ дзе́йнічае напэўна;

er weiß es ~ ён гэта ве́дае цвёрда;

~ áuftréten* дзе́йнічаць упэўнена;

~stéllen забяспе́чваць

3. adv кане́шне, зразуме́ла;

~! кане́шне!

Sórge f -, -n кло́пат, турбо́та, непако́й, хвалява́нне (um A, für A – аб кім-н., чым-н.);

vóller ~n sein (um A) быць заклапо́чаным (чым-н.);

wégen (G) in ~n sein хвалява́цца [непако́іцца] з-за чаго́-н.;

sich (D) ~ en máchen (um, für A) хвалява́цца, непако́іцца (аб кім-н., чым-н.);

das ist méine geríngste ~ гэ́та менш за ўсё мяне́ турбу́е [хвалю́е];

das lass méine ~ sein! гэ́та мац спра́ва!, аб гэ́тым я паклапачу́ся!;

ich wérde ~n trágen, dass… я паклапачу́ся аб тым, каб…

verságen

1. vt

1) адмаўля́ць (у чым-н.);

j-m den Wunsch ~ адмо́віцца вы́канаць чыё-н. жада́нне

2) пазбаўля́ць, не дава́ць (чаго-н.);

j-m die Gelégenheit ~ пазба́віць каго́-н. магчы́масці;

das bleibt ihm verságt гэ́та яму́ не да́дзена

3) абяца́ць (танец, руку і г.д.);

ich bin für mórgen schon verságt мяне́ на за́ўтра ўжо́ запрасі́лі

2. vi

1) адмаўля́ць, адмаўля́цца служы́ць (пра сілы і г.д.);

der Mótor verságte мато́р адказа́ў

2) быць няздо́льным, не спраўля́цца;

vor der Áufgabe ~ не спра́віцца з зада́чай

géhen*

1. vi (s)

1) ісці́, хадзі́ць, прахо́дзіць;

vor sich ~ адбыва́цца;

j-n ~ lássen* адпуска́ць каго́-н.;

sícher ~ дзе́йнічаць упэўнена;

auf ein Kílo ~ 20 Stück на кілагра́м ідзе́ 20 штук

2) е́хаць, ад’язджа́ць;

auf Réisen ~ выпраўля́цца ў падаро́жжа;

aufs Land ~ е́хаць у вёску (за горад)

3) выхо́дзіць (напр., на поўнач);

das Fénster geht nach Nórden акно́ выхо́дзіць на по́ўнач

4) пайсці́, паступі́ць;

auf die Universität ~ паступі́ць ва універсітэ́т

5) функцыянава́ць, працава́ць; дзе́йнічаць;

an die Árbeit ~ узя́цца за рабо́ту;

das Geschäft geht gut спра́ва (камерцыйная) ідзе́ до́бра

6) ісці́, прахо́дзіць (пра час);

die Zeit geht lángsam час ця́гнецца до́ўга [мару́дна]

7) камерц. ісці́, карыста́цца по́пытам;

◊

~ lássen* пакіда́ць у спако́і;

sich ~ lássen* быць нядба́йным, быць няўва́жлівым, дава́ць во́лю сваі́м захапле́нням, распуска́цца

2. vimp:

wie geht es dir? як - ма́ешся?, што ў цябе́ но́вага?;

es geht! нічо́га (сабе́)!;

es geht nichts darüber няма́ нічо́га ле́пей [лепш];

es geht nicht nach mir гэ́та не па-мо́йму;

es geht um álles на ка́рту паста́ўлена ўсё;

das geht zu weit гэ́та зана́дта;

es geht nicht так немагчы́ма [не́льга]

Fuß I m -es, Füße

1) нага́ (ступня);

mit blóßem ~e басано́ж;

zu ~ géhen* ісці́ пе́шшу [пехато́ю];

auf éinem ~e hínken кульга́ць на адну́ нагу́;

mit j-m auf gútem ~ stéhen* быць у до́брых адно́сінах (um) з кім-н.;

stéhenden ~es тут жа, за́раз жа;

auf fréien ~ sétzen выпуска́ць каго́-н. на свабо́ду;

j-m auf dem ~e fólgen прасле́даваць каго́-н. [ісці́ за кім-н.] па пя́тах;

◊

láufen, was éinen die Füße hálten können бе́гчы з усі́х ног

2) но́жка (стала)

3) падно́жжа (гары)

4) матэм. асно́ва

stóßen*

1. vt

1) штурха́ць, пхаць;

j-n von sich (D) ~ адпіхну́ць каго́-н. ад сябе́

2) уда́рыць, нане́сці ўдар

3) басці́

4) таўчы́

5) тэх. таўчы́

2. vi

1) басці́ся, бада́цца

2) трэ́сці (пра машыну)

3) уда́рыць;

in die Flánke ~ уда́рыць з фла́нга

4) (s) (an A) сту́кнуцца (аб што-н.), наткну́цца (на што-н.);

ans Land ~ прыча́ліць;

vom Lánde ~ адча́ліць ад бе́рага

5):

ins Horn ~ трубі́ць у рог

3. ~, sich

1) штурха́цца

2) (an D) вы́цяцца, уда́рыцца (аб што-н.)

3) быць шакі́раваным (чым-н.)

Vórteil m -(e)s, -e

1) кары́сць, вы́гада; прыбы́так;

von ~е вы́гадны;

~ aus [von] etw. D) zíehen* атры́мліваць кары́сць [вы́гаду] з чаго́-н.;

éinen ~ aus etw. (D) schlágen* [heráusholen] атры́мліваць [здабыва́ць] вы́гаду [кары́сць] з чаго́-н., вы́гадаць на чым-н.;

auf séinen ~ séhen* [bedácht sein] клапаці́цца аб ула́сным даста́тку [дабрабы́це];

sich auf séinen ~ verstéhen* уме́ць атрыма́ць вы́гаду з усяго́;

im ~ sein быць у вы́йгрышы;

j-m zum ~ geréichen пайсці́ на кары́сць каму́-н.

2) перава́га;

éinen ~ bíeten* дава́ць перава́гу, дарава́ць прывіле́ю;

die Vórund Náchteile перава́гі і недахо́пы;

◊

kein ~ óhne Náchteil няма́ лі́ха без дабра́

weg adv прэ́ч; далёка;

geh ~! ідзі́ прэч!;

Hände ~! ру́кі прэч!;

~ damít дало́ў (гэ́та)!;

weit ~ von der Stadt далёка ад го́рада;

~ da! прэч [дало́ў] з даро́гі;

er ist von der Héimat ~ ён пакі́нуў радзі́му;

vor der Náse ~ з-пад но́са;

(ganz) ~ vor Fréude sein разм. не по́мніць сябе́ ад ра́дасці;

(ganz) ~ von j-m sein разм. быць у захапле́нні ад каго́-н.;

über etw. (A) ~ sein перайсці́ [перавалі́ць] це́раз што-н.; адо́лець [асі́ліць] што-н.;

◊

das hat er ~ разм. ён гэ́та ўмее; ≅ ён на гэ́тым саба́ку з’еў;

in éinem ~ бесперапы́нна