праты́сты

назоўнік, агульны, адушаўлёны, неасабовы, множны лік, множналікавы

мн.
Н. праты́сты
Р. праты́стаў
Д. праты́стам
В. праты́стаў
Т. праты́стамі
М. праты́стах

Крыніцы: krapivabr2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

праты́сты мн., зоол. проти́сты

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ПРАТЫ́СТЫ (ад грэч. prōtistos самы першы),

сукупнасць аднаклетачных ядзерных арганізмаў. Вывучае пратысталогія. Тэрмін увёў Э.Гекель (1866), які прапанаваў вылучаць П. ў асобнае царства, што ўключала таксама бактэрый. Некат. вучоныя лічаць, што да П. неабходна адносіць толькі жывёльныя аднаклетачныя арганізмы. Аднак на клетачным узроўні немагчыма правесці пэўную мяжу паміж раслінамі і жывёламі. Напр., некат. расл. жгуціканосцы здольныя мяняць тып жыўлення ў залежнасці ад умоў асяроддзя: на святле ажыццяўляюць фотасінтэз (жывяцца як аўтатрофы), у цемры здольны жывіцца гатовымі арган. рэчывамі (як гетэратрофы). Гэта сведчыць пра адзінства паходжання раслін і жывёл і дазваляе інш. вучоным аб’яднаць у групу П. ўсе аднаклетачныя ядзерныя арганізмы.

А.​С.​Шалапёнак.

т. 13, с. 26

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

праты́сты

(гр. protistos = найпершы)

аднаклетачныя арганізмы.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

проти́сты мн., зоол. праты́сты, -таў.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

праты́ст

назоўнік, агульны, адушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне

адз. мн.
Н. праты́ст праты́сты
Р. праты́ста праты́стаў
Д. праты́сту праты́стам
В. праты́ста праты́стаў
Т. праты́стам праты́стамі
М. праты́сце праты́стах

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ПРАТЫСТАЛО́ГІЯ (ад пратысты + ...логія),

галіна біялогіі, якая вывучае аднаклетачныя ядзерныя арганізмы — пратысты. Тэрмін «П.» часам выкарыстоўваецца як сінонім тэрміна «протазаалогія». На Беларусі даследаванні ў галіне П. пачаты ў 1930-я г. В.​Л.​Якімавым. Пераважнае развіццё атрымалі вет. і мед. П. Праводзяцца ў Бел. НДІ эксперым. ветэрынарыі, віцебскіх Акадэміі вет. медыцыны і ун-це, у БДУ і інш. Значны ўклад зрабілі вучоныя Г.​Г.​Вінберг, У.​Р.​Гобзем, В.​Ф.​Гусеў, М.​І.​Дылько, П.​С.​Іванова, С.​П.​Сузько і інш.

А.​С.​Шалапёнак.

т. 13, с. 26

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

пратыстало́гія

(ад пратысты + -логія)

раздзел заалогіі, які вывучае пратазоа.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)