песо́к
1. (о почве) пясо́к, -ску́ м.;
2. мн. (пространства, покрытые песком) пяскі́, -ко́ў ед. нет;
3. (сахар) разг. пясо́к, -ску́ м.;
са́харный песо́к цу́кар-пясо́к;
◊
стро́ить на песке́ на лёдзе ха́ту будава́ць;
песо́к сы́плется парахня́ сы́плецца;
как песку́ морско́го як зо́рак на не́бе, як пяску́ марско́га.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
придо́нный прыдо́нны;
придо́нный песо́к прыдо́нны пясо́к.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
жаўця́к, -ку́ м., обл. жёлтый песо́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сыпу́чы сыпу́чий;
с. пясо́к — сыпу́чий песо́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пясо́к, -ску́ м., в разн. знач. песо́к;
жо́ўты п. — жёлтый песо́к;
п. у ны́рках — мед. песо́к в по́чках;
○ цу́кар-п. — са́харный песо́к;
◊ будава́ць на пя́ску — стро́ить на песке́;
п. сы́плецца — (з каго) песо́к сы́плется (из кого);
як пяску́ марско́га — как песку́ морско́го
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уле́жаны прич. улежа́вшийся, слежа́вшийся;
у. пясо́к — улежа́вшийся (слежа́вшийся) песо́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хрусце́ць несов. хрусте́ть;
пясо́к ~сце́ў на зуба́х — песо́к хрусте́л на зуба́х
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Пясо́к ’пясок, пясчаная глеба’ (ТСБМ, Яруш., Сл. ПЗБ, Бяльк.), ’пясчанае поле’ (ЛА, 2), песо́к ’тс’ (ТС); укр. пісо́к, рус. песо́к, польск. piasek, чэш. pések, славац. piesok, в.-луж., н.-луж. pěsk, серб.-харв. pijȅsak, славен. pẹ́sek, балг. пя́сък, макед. песок, ст.-слав. пѣсъкъ. Прасл. *pěsъkъ, памянш. да *pěsъ, параўн. пясы́ ’пяскі’ ў фальклоры: “Мяне лісіца нясець… за цёмныя лясы, за жоўтыя пясы” (докш., Януковіч, Слоўнік в. Заборцы, рук.). Суадносна з санскр. pāṃsuka‑ ’пясчаныя буры’, pāṃsu‑ ’пясок, пыл, які нясе вецер’, авест. pąsnu‑ ’тс’ (Фасмер, 3, 249–250; Бязлай, 3, 28; Банькоўскі, 2, 541; БЕР, 6, 132). Малапераканальна Путанец (Rasprave, 25, 302–303) выводзіць з і.-е. *bhes‑ ’церці’ (у выніку асіміляцыі bs > ps: *psēsǔ‑, *psēsǐkǔ > pēsъkъ). Крытычны разгляд версій гл. ESJSt, 11, 639–640.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
змы́ўны в разн. знач. смывно́й;
з. шланг — смывно́й шланг;
з. пясо́к — смывно́й песо́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ВАЛЕ́РА, Валера-і-Алькала Галіяна (Valera y Alcalá Galiano) Хуан (18.10.1824, г. Кабра, Іспанія — 18.4.1905), іспанскі пісьменнік, грамадскі дзеяч. Чл. Каралеўскай акадэміі (1858). Па адукацыі юрыст. Быў на дыпламат. службе. У 1840-я г. выступіў як паэт і літ. крытык. Яго эстэт. погляды склаліся пад уплывам антычнага і рэнесансавага неаплатанізму. У раманах «Пепіта Хіменес» (1874), «Камандор Мендоса» (1877), «Донна Лус» (1879) выкрываў рэліг.-аскетычныя догмы. У рамане «Хуаніта Доўгая» (1895) паказаў, як каханне пераадольвае класава-саслоўныя перагародкі. Сац.-філас. аналіз краху, які перажывае інтэлігент пры сутыкненні з рэчаіснасцю, дадзены ў рамане «Ілюзіі доктара Фаусціна» (1875). Раман «Марсамор» (1899) — філас. прытча пра марнасць чалавечых жаданняў. Проза Валера, адметная незвычайным фармальным майстэрствам, псіхааналізам і філас. глыбінёй, — адна з вяршынь ісп. рэалізму 19 ст. Аўтар кніг літ.-крытычных артыкулаў. Пераклаў на ісп. мову «Фауст» І.В.Гётэ і «Дафніс і Хлоя» Лонга.
Тв.:
Рус. пер. — Хуанита Длинная. М., 1961;
Иллюзии доктора Фаустино. Л., 1970;
У кн.: Аларкон П.А. де. Треугольная шляпа;
Валера Х. Пепита Хименес;
Перес Гальдос Б. Донья Перфекта;
Бласко Ибаньес В. Кровь и песок. М., 1976.
К.М.Міхееў.
т. 3, с. 480
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)