Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
пашко́джанне, -я, н.
1.гл. пашкодзіць.
2.мн. -і, -яў. Пашкоджанае месца, паломка.
Ліквідаваць п.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пашко́джаннеср.
1. поврежде́ние;
п. ка́белю — поврежде́ние ка́беля;
2. пораже́ние;
п. зро́кавага не́рва — пораже́ние зри́тельного не́рва;
1, 2 см. пашко́дзіць 2, 3;
3. поврежде́ние; поло́мка ж.;
ліквідава́ць п. — ликвиди́ровать поврежде́ние (поло́мку);
○ цяле́сныя ~нні — офиц. теле́сные поврежде́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пашко́джанне, ‑я, н.
1.Дзеяннепаводлезнач.дзеясл. пашкодзіць.
2. Тое, што пашкоджана; пашкоджанае месца. Больш як месяц Віташкевіч працаваў са станком адзін, сам ліквідоўваў непаладкі, пашкоджанні.Кавалёў.З такім пашкоджаннем машына не магла ісці ў рэйс.Васілёнак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пашко́джаннен. Beschädigung f -, -en; (траўма) Verlétzung f -, -en
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
пашко́дзіць, -джу, -дзіш, -дзіць; -джаны; зак.
1.гл. шкодзіць.
2.што. Сапсаваць (паламаць, параніць і пад.).
П. кабель.
П. руку.
|| незак.пашко́джваць, -аю, -аеш, -ае (да 2 знач.).
|| наз.пашко́джанне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
РАДЫЯЦЫ́ЙНАЕ ПАШКО́ДЖАННЕ біялагічных аб’ектаў, парушэнне нармальнай жыццядзейнасці арганізма пры ўздзеянні на яго іанізавальнага выпрамянення. Закранае ўсе ўзроўні біял. структур, ад субклетачных да арганізма ў цэлым. На малекулярным узроўні адбываецца Р.п. субклетачных структур, найперш рыбануклеінавых і дэзоксірыбануклеінавай к-т (разрыў малекул, парушэнне сувязей нуклеінавых к-т з бялком і інш.), разбурэнне мембран клетачнага ядра, мітахондрый і інш. можа стаць прычынай узнікнення мутацый, пераважна з адмоўным эфектам. Характар уздзеяння іанізавальнага выпрамянення на біял. аб’ект вызначаецца з дапамогай мішэні тэорыі. Вылучаюць 3 этапы Р.п.: ажыццяўленне падзей пападання квантаў выпрамянення ў мішэні (субклетачныя структуры), у выніку якіх фарміруюцца першасныя патэнцыяльныя Р.п.; рэалізацыя патэнцыяльных пашкоджанняў; узнікненне другасных парушэнняў нармальнага працякання ўнутрыклетачных працэсаў у выніку пашкоджанняў. Ступень гэтых парушэнняў і пашкоджанняў залежыць пераважна ад дозы апрамянення арганізма і радыеадчувальнасці клеткі ці яе асобных кампанентаў. Страта клеткай здольнасці да праліферацыі ў выніку Р.п. вядзе да яе гібелі. Гл. таксама Біялагічнае дзеянне іанізавальных выпрамяненняў, Прамянёвае паражэнне, Прамянёвыя пашкоджанні.
Літ.:
Комар В.Е., Хансон К.П. Информационные макромолекулы при лучевом поражении клеток. 2 изд. М., 1980;
Ярмоненко С.П. Радиобиология человека и животных. 3 изд. М., 1988;
Животный мир в зоне аварии Чернобыльской АЭС. Мн., 1995.