зо́на

назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне

адз. мн.
Н. зо́на зо́ны
Р. зо́ны зо́н
Д. зо́не зо́нам
В. зо́ну зо́ны
Т. зо́най
зо́наю		 зо́намі
М. зо́не зо́нах

Крыніцы: krapivabr2012, nazounik2008, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

зо́на, -ы, мн. -ы, зон, ж.

Поле, паласа, прастора паміж якімі-н. межамі, дзвюма лініямі ці ўздоўж якой-н. лініі, а таксама наогул пэўная тэрыторыя, вобласць, што характарызуецца якой-н. агульнай прыметай.

Пагранічная з.

Прыгарадная з.

Бяз’ядзерная з.

З. тундры.

З. адпачынку.

|| прым. зо́нны, -я, -ае і зана́льны, -ая, -ае.

Зонны тарыф.

Занальная доследная станцыя.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

зо́на зо́на, -ны ж.;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зо́на ж. зо́на; полоса́;

з. ту́ндры — зо́на ту́ндры;

ру́дная з. — геол. ру́дная зо́на;

з. агню́ — воен. зо́на огня́;

○ без’я́дзерная з. — безъя́дерная зо́на;

з. адчужэ́ння — ж.-д. зо́на (полоса́) отчужде́ния;

дэмілітарызава́ная з. — демилитаризо́ванная зо́на;

мёртвая з. — мёртвая зо́на

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зо́на, ‑ы, ж.

Пэўная прастора, што характарызуецца якой‑н. агульнай прыметай; паласа, раён. Арктычная зона. Лясная зона. Пагранічная зона. Зона адпачынку.

•••

Бяз’ядзерная зона — зона, у якой не павінна вырабляцца, захоўвацца і выкарыстоўвацца ядзерная зброя.

Дэмілітарызаваная зона — вызначаная дагаворам паласа ўздоўж граніцы дзвюх дзяржаў, на якой забараняецца будаваць умацаванні і трымаць войскі.

Мёртвая зона — прастора вакол радыёстанцыі, у якой наглядаецца паслабленне або адсутнасць прыёму радыёсігналаў.

[Ад грэч. zōnē — пояс.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

зо́на ж. Zóne f -, -n; Región f -, -en; Raum m -(e)s, Räume, Gebíet n -(e)s, -e, Beréich m -(e)s, -e (галіна, сфера);

забаро́нная зо́на Spérrgebiet n;

паме́жная зо́на Grénzzone f, Grénzgebiet n;

зо́на акупа́цыі Besátzungszone f;

бяз’я́дзерная зо́на паліт. átómwaffenfreie [kérnwaffenfreie] Zóne;

дэмілітарызава́ная зо́на паліт. entmilitarisíerte Zóne;

зо́на адпачы́нку Erhólungsgebiet n;

кліматы́чная зо́на геагр. Klímazone f;

валю́тная зо́на эк. Währungsgebiet n;

зо́на свабо́днага прадпрыма́льніцтва камерц. Zóne des freíen Unternéhmertums;

зо́на свабо́днага га́ндлю камерц. Fréihandelszone f

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Зона (у музыцы) 4/594; 5/120; 10/391

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ЗО́НА (ад грэч. zōnē пояс),

паласа, прастора паміж якімі-н. межамі; тэрыторыя, што характарызуецца якой-н. агульнай прыкметай (напр., зона экалагічнай рызыкі).

т. 7, с. 105

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

зо́на

(лац. zona, ад гр. zone = пояс)

прастора, раён, тэрыторыя паміж якімі-н. граніцамі, характарызуецца агульнымі адзнакамі (напр. арктычная з., лясная з., бяз’ядзерная з.).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

ЗО́НА ў музыцы,

колькасная характарыстыка ступеневых якасцей музычных гукаў. Вызначае адносіны паміж элементамі муз. гуку як фіз. з’явы (частата, інтэнсіўнасць, склад гуку, працягласць) і яго муз. якасцямі (вышыня, гучнасць, тэмбр, працягласць) як адбіткамі ў свядомасці чалавека гэтых фіз. уласцівасцей гуку. Ступеневая якасць, напр., гуку а​1 не пераходзіць у суседнія якасці ў дастаткова шырокай зоне — прыкладна ад 430 да 450 герц; З. абсалютнага слыху прыблізна 80 цэнтаў; інтэрвальнага, адноснага слыху — каля 60—70 цэнтаў. Унутры З. музыканты адрозніваюць вял. колькасць інтанацыйных адценняў. Паняцце З. пашыраецца і на ўспрыняцце тэмпу і рытму, дынамічны і тэмбравы слых. Вучэнне пра З. (распрацавана муз. акустыкам М.Гарбузавым) адкрыла новыя магчымасці для вывучэння маст. інтэрпрэтацыі муз. твораў.

Літ.:

Н.А.Гарбузов — музыкант, исследователь, педагог. М., 1980. С. 11—48, 80—270.

т. 7, с. 105

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)