Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
грамм-а́том физ., хим. грам-а́там, -ма м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
грам-а́там м., хим., физ. грамм-а́том
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
МЕТАЛАФІ́ЗІКА,
раздзел фізікі цвёрдага цела, які вывучае структуру і ўласцівасці металаў і сплаваў; тэарэт. аснова металазнаўства. Вывучае механізм і кінетыку структурных і фазавых пераўтварэнняў пад уплывам мех., магн., тэрмічных, хім. і інш. уздзеянняў.
Асн. раздзелы М.: мікраскапічная тэорыя металаў (вывучае ўласцівасці на аснове асаблівасцей атамна-крышт. будовы); тэорыя дэфектаў і іх уплыў на ўласцівасці металаў (гл. Дэфекты металаў) тэорыя фаз (вывучае фазавую раўнавагу, пераўтварэнні, гетэрафазныя метал. матэрыялы — сплавы, цвёрдыя растворы; гл. Фаза ў тэрмадынаміцы). Задача М. — стварэнне матэрыялаў з зададзенымі фіз.-мех. ўласцівасцямі на аснове фундаментальных сувязей састаў — структура — уласцівасці метал. матэрыялаў.
На Беларусі даследаванні па праблемах М. праводзяцца з 1960-х г. у Фіз.-тэхн. ін-це, Ін-це фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў Нац. АН, БДУ, БПА.
Літ.:
Уманский Я.С., Скаков Ю.А. Физика металлов: Атом, строение металлов и сплавов. М., 1978;
Физическое металловедение. Т. 1—3. М., 1987.
А.Г.Анісовіч.
т. 10, с. 305
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
расшчапі́ць сов.
1. расщепи́ть, расколо́ть;
р. па́лку — расщепи́ть (расколо́ть) па́лку;
2. (раздробить) расщепи́ть;
р. вало́кны — расщепи́ть воло́кна;
3. хим. расщепи́ть;
р. а́там — расщепи́ть а́том;
р. эфі́р — расщепи́ть эфи́р;
4. разжа́ть, разъедини́ть, развести́, разня́ть;
р. зу́бы — разжа́ть зу́бы;
р. ру́кі — разня́ть ру́ки;
5. раздроби́ть, размозжи́ть;
р. галаву́ — размозжи́ть го́лову
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расшчапі́цца сов.
1. в разн. знач. расщепи́ться, расколо́ться;
до́шка ~пі́лася — доска́ расщепи́лась (расколо́лась);
2. (распасться, раздробиться) расщепи́ться;
валакно́ ~пі́лася — волокно́ расщепи́лось;
3. хим. расщепи́ться;
а́там ~пі́ўся — а́том расщепи́лся;
эфі́р ~пі́ўся — эфи́р расщепи́лся;
4. разжа́ться, разъедини́ться, разня́ться;
ру́кі ~пі́ліся — ру́ки разняли́сь;
5. раздроби́ться, размозжи́ться;
косць ~пі́лася — кость размозжи́лась;
6. рассе́сться (оседая, дать трещины);
скала́ р. — скала́ рассе́лась
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)