Verbum

БАЙРА́КІ (цюрк.),

сухія лагчыны і яры, укрытыя расліннасцю, пераважна лісцевым лесам (дуб, ясень, клён, ліпа, бяроза, ігруша і інш.), у стэпах і лесастэпах Рускай раўніны (Сярэднярускае і Прыволжскае ўзвышшы, Данбас і інш. тэрыторыі з узгоркавым рэльефам).

т. 2, с. 226

БАЛГА́РЫ,

нацыя, асн. насельніцтва Балгарыі (8,7 млн. чал.). Жывуць таксама ў паўд. раёнах Украіны, Малдовы, Расіі і інш. краінах (161 тыс. чал., 1979). Агульная колькасць 9,29 млн. чал. (1987). Гавораць на балгарскай мове. Вернікі пераважна праваслаўныя.

т. 2, с. 240

БЗЫ́БСКІ ХРЫБЕ́Т, Бзіпскі,

у Абхазіі, на паўд. схіле Вял. Каўказа. Выш. да 3033 м (г. Хімса). Даўж. каля 50 км. Складзены пераважна з вапнякоў. Развіты карст. Схілы ўкрыты шыракалістымі і хваёвымі лясамі, у верхняй ч. — горныя лугі.

т. 3, с. 138

ГРУЗІ́НЫ (саманазва картвелі),

нацыя, асн. насельніцтва Грузіі (3,4 млн. чал.). Агульная колькасць 4 млн. чал. (1987). Этнагр. групы: аджарцы, гурыйцы, імерэціны, картлійцы, кахеціны, хеўсуры, мегрэлы, сваны, джавахі, месхі і інш. Гавораць на грузінскай мове. Вернікі пераважна праваслаўныя.

т. 5, с. 456

КАЛІ́ЙНАЯ САЛЕ́ТРА, каліевая салетра,

тэхнічная назва калію нітрату, KNO₃. Падвойнае комплекснае ўгнаенне, мае калій (44% у пераліку на аксід K₂O) і азот (13%). Выкарыстоўваюць на розных глебах, пераважна пад культуры, адчувальныя да хлору (лён, бульбу, тытунь, вінаград).

т. 7, с. 465

КМБІНАВА́НЫ СТАНО́К у металаапрацоўцы,

станок для выканання такарных, фрэзерных, стругальных, даўбёжных, свідравальных, расточных, шліфавальных і заточных работ. Бываюць К.с. для выканання толькі некаторых з гэтых работ. Выкарыстоўваюцца пераважна ў перасоўных і стацыянарных рамонтных майстэрнях, на суднах.

т. 7, с. 506

КАСКАДЗЁР (франц. cascadeur),

1) у цырку выканаўца нумара пантамімічнага характару, заснаванага на камічных акрабатычных падзеннях — каскадах.

2) Дублёр кінаакцёра: выконвае складаныя трукі, што патрабуюць спец. падрыхтоўкі. У якасці К. выступаюць пераважна спартсмены, артысты цырка і інш.

т. 8, с. 143

КСІЛАЛІ́Т (ад ксіла... + lithos камень),

штучны буд. матэрыял з сумесі магнезіяльнага вяжучага рэчыва, пілавіння і драўнянай мукі з дабаўленнем тонкадысперсных мінер. рэчываў і пігментаў. Выкарыстоўваецца пераважна для пакрыццяў бясшвовых падлог і асноў пад падлогі з сінт. матэрыялаў.

т. 8, с. 544

ЛЯ́МЕЦ,

тоўсты, шчыльны тэкст. матэрыял, які атрымліваюць валяннем шарсцяных валокнаў. Акрамя шарсцянога і паўшарсцянога вырабляюць Л. мінеральны (з мінер. ваты на бітумным сувязным) і Л. з хім. валокнаў. Выкарыстоўваюць пераважна як пракладачны, цепла- і гукаізаляцыйны матэрыял.

т. 9, с. 423

МЕТЫЛТРАНСФЕРА́ЗЫ, трансметылазы,

ферменты класа трансфераз, якія каталізуюць абарачальны перанос метыльнай групы (CH₃-групы). Донар CH₃-групы — пераважна метыянін, які разам з вытворнымі вітаміну B₁₂ і фоліевай к-ты пры ўдзеле М. ўтварае сістэму пераметыліравання ў жывых арганізмах.

т. 10, с. 317