need2 [ni:d] v.
1. мець, адчува́ць патрэ́бу (у чым-н.);
He needs help. Яму патрэбна дапамога.
2. быць патрэ́бным, патрабава́цца;
Your shoes need a good clean. Твае туфлі трэба добра пачысціць.
3. (выражае неабходнасць у пыт. і адм. сказах);
You need not be afraid of me. Вам няма чаго мяне баяцца;
You needn’t have gone for the key. The door was open. Дарэмна ты хадзіў па ключ. Дзверы былі адамкнёныя;
Need we go there after all? А нам абавязкова (трэба) туды ісці?
♦
need one’s head examined infml ≅ клёпкі ў галаве́ не хапа́е; але́ю ў галаве́ ма́ла
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
now [naʊ] adv.
1. за́раз, цяпе́р
2. тады́, у той час/мо́мант (у апавяданні);
just now за́раз; то́лькі што;
from now on ад/з гэ́тага ча́су; надале́й, у дале́йшым;
up to now да гэ́тай пары́;
He was here just now. Ён толькі што быў тут.
3. : Now, you’ve broken it! Ну вось, ты і зламаў яго!
♦
(every) now and again/then ча́сам, час ад ча́су;
(it’s) now or never за́раз ці ніко́лі;
Now she’s cheerful, now she’s sad. Яна то вясёлая, то сумная;
Now then, what’s the matter? Ну, дык у чым справа?;
Now, now that’ll do. Ну, ну хопіць.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
powodować
powod|ować
незак.
1. co выклікаць што; быць прычынай чаго; цягнуць за сабой;
niedbalstwo ~uje wypadki — нядбайнасць выклікае (цягне за сабою) няшчасныя здарэнні; нядбайнасць прыводзіць да няшчасных выпадкаў;
2. kim/czym уст. кіраваць кім/чым, уплываць на каго/што;
zawiść nim ~uje — ім кіруе зайздрасць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ofiara
ofiar|a
ж.
1. ахвяра;
~a pożaru — ахвяра пажару;
paść ~ą intrygi — стаць (аказацца) ахвярай інтрыгі;
2. ахвяра; ахвярапрынашэнне;
nieść ~y bogom — прыносіць ахвяры багам;
3. ахвяраванне;
~a na pomnik — ахвяраванне на помнік;
składać (złożyć) co w ofierze — прыносіць (прынесці) што ў ахвяру; ахвяраваць чым
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
звярну́цца сов.
1. (сдвинуться в сторону от удара) сверну́ться, наклони́ться;
2. (совершить путь туда и обратно) оберну́ться;
3. (да каго, чаго з чым) обрати́ться (к кому, чему с чем); (представить для решения) войти́ (с чем);
з. з пыта́ннем да студэ́нтаў — обрати́ться с вопро́сом к студе́нтам;
з. з про́сьбай — обрати́ться с про́сьбой;
з. з хада́йніцтвам у міністэ́рства — обрати́ться (войти́) с ходата́йством в министе́рство;
4. (да чаго) прибе́гнуть (к чему), обрати́ться (к чему);
з. да рашу́чых мер — прибе́гнуть к реши́тельным ме́рам;
з. да вывучэ́ння першакрыні́ц — обрати́ться к изуче́нию первоисто́чников
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
во́дгук, ‑у, м.
1. Адбіццё гуку; водгулле, рэха. Затрашчала галлё — панёсся водгук. Гартны. // Слабы гук, які даносіцца здалёку. З ветрам, што кідаўся зверху,.. даносіліся водгукі нейкіх слоў, крыку. Лынькоў.
2. перан. Спачувальныя адносіны, салідарнасць з чым‑н. Шырокі водгук. □ Я веру, песень маіх кліч бунтарскі Знаходзіць водгук будзе ў сэрцах братніх. Купала. Водгук на чужое гора жыў у.. сэрцы [Ядвісі]. Колас.
3. перан. Тое, што з’яўляецца вынікам чаго‑н., адказам на якія‑н. падзеі, з’явы. Рэвалюцыйныя падзеі знайшлі магутны водгук у дакастрычніцкай беларускай літаратуры. Пшыркоў. Творы [Лынькова, Чорнага, Труса] з явіліся гарачым водгукам на хвалюючыя пытанні свайго часу. Казека.
4. Разм. Тое, што і водзыў (у 1 знач.). Кніга водгукаў. □ Вялікую цікавасць мелі.. [Купалавы] водгукі аб.. паэзіі Адама Міцкевіча. «Полымя».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
геро́й, ‑я, м.
1. Чалавек, які зрабіў подзвіг, робіць подзвігі. Герой грамадзянскай вайны. Слава героям. □ Народ таго заве героем, хто б’е фашыстаў смертным боем. З нар.
2. Галоўная дзеючая асоба літаратурна-мастацкага твора. Героі рамана. Героі апавяданняў Коласа. Герой кінааповесці.
3. чаго. Чалавек, які з’яўляецца тыповым прадстаўніком пэўнай эпохі, асяроддзя. Герой нашага часу.
4. чаго. Пра таго, хто чым‑н. вылучыўся, звярнуў на сябе ўвагу. Герой дня. Героі пяцігодкі. □ Героя працы — бацьку, машыніста Насіла моладзь на руках. А. Александровіч.
5. Легендарны правадыр, асілак старажытнагрэчаскай міфалогіі.
•••
Герой Савецкага Саюза — ганаровае званне, якое прысвойваецца ў СССР за выключную доблесць і гераізм.
Герой Сацыялістычнай Працы — ганаровае званне, якое прысвойваецца ў СССР за выдатныя дасягненні ў галіне народнай гаспадаркі і культуры.
[Грэч. hērōs.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жыві́ць, жыўлю́, жы́віш, жы́віць; незак., каго-што.
1. Забяспечваць чым‑н. неабходным для нармальнай дзейнасці, развіцця. Жывілі падкормкай усходы, палолі палеткі не раз. Машара. // Быць для чаго‑н. крыніцай нармальнай дзейнасці, развіцця. Снег даўно сышоў, цёплыя дні жывілі зямлю. Чорны. // перан. Быць апорай, асновай для чаго‑н.; падтрымліваць што‑н. Жывіць душу зноў надзея, Сэрца цешаць песні рання... Колас. Рэвалюцыйны энтузіязм эпохі жывіў творчасць і творы пісьменнікаў. Адамовіч.
2. і без дап. Ажыўляць, бадзёрыць. З паходных кубкаў у сыноў Напіся ты вады. Яна жывіць. Броўка. // Мець лекавыя якасці; гаіць. — А жывакост, дзеткі, гэта значыць: жывіць косці, ажыўляе іх, — схамянуўшыся, дадае [бабка Аксіння]. Чарнышэвіч.
3. (у спалучэнні са словамі «стрэльба», «ружжо»). Не забіваць напавал, толькі раніць. Стрэльба жывіць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
загада́ць 1, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., каму.
1. з інф. Аддаць загад. Прыйшоўшы ў роту, лейтэнант загадаў збірацца да выступлення. Мележ. // Распарадзіцца, наказаць. Чалавек загадаў брыгадзе зараз жа адчапіць паравоз і пускаць яго на бліжэйшы мосцік. Паслядовіч. Настаўніца загадала вывучыць на памяць верш. Шахавец.
2. Разм. Апавясціць (аб сходзе). Загадаць на сход.
загада́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., што.
1. Прапанаваць загадку або пытанне для разгадка адказу. Загадаць загадку. Загадаць рэбус.
2. і без дап. Задумаўшы што‑н., імкнуцца знайсці адказ, угадаць вынік па картах, па якіх‑н. прыметах. [Бабка Параска] загадала: калі азірнецца [Лабановіч], дык з ім нічога благога не здарыцца ў дарозе, і ён шчасліва вернецца назад. Колас. // Разм. У думках спыніцца на чым‑н., выбраць што‑н. Загадаць лік.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
закаці́цца, ‑качуся, ‑коцішся, ‑коціцца; зак.
1. Коцячыся, апынуцца дзе‑н., за чым‑н. Шпулька нітак закацілася ў куток. Кола закацілася за вугал. □ Дзмітрый нагнуўся, адкінуў гарачую гільзу, якая нейкім чынам закацілася пад тармазны педаль. Беразняк. // перан. Імкліва ўвайсці, убегчы куды‑н. Раптам дзверы расчыніліся і ў хату з гоманам, піхаючы адзін аднаго, закацілася пяцёра хлапчукоў. Дубоўка.
2. Зайсці, схавацца за гарызонт (пра нябесныя свяцілы). Сонца закацілася за лес, і адразу стала цямнець. Галавач. Месяц яшчэ свяціў усё такі ж вялізны і медна-чырвоны, але вісеў нізка, вось-вось збіраўся закаціцца. Дамашэвіч. // перан. Скончыцца. Яго слава хутка закацілася.
3. Разм. Пачаць закаціста смяяцца, рагатаць і пад. Хлопцы закаціліся дружным рогатам. Зарэцкі. — Ха-ха-ха! — зноў закаціўся смехам Дэвіс. Васілевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)