аго́нь, агню́, мн. агні́ і агнёў, м.
1. Гаручыя святлівыя газы высокай тэмпературы; полымя.
Згарэць у агні.
2. Святло ад асвятляльных прыбораў.
Запаліць а.
Агні горада.
3. Стральба (ружэйная, артылерыйская).
Адкрыць а.
Шквальны а.
Агонь! (каманда страляць).
4. перан. Палымянасць, жвавасць, душэўны ўздым.
З агнём у сэрцы.
○
Антонаў агонь — гангрэна, заражэнне крыві (уст.).
◊
Баяцца як агню — вельмі баяцца.
Днём з агнём не знойдзеш — нідзе не знойдзеш (разм.).
З агню ды ў полымя — з адной непрыемнасці ў другую, яшчэ большую (разм.).
Паміж двух агнёў — пра небяспеку з двух бакоў.
Прайсці (праз) агонь, ваду і медныя трубы — шмат зведаць у жыцці; з поспехам пераадолець цяжкасці.
У агонь і ў ваду пойдзе за каго-н. — гатовы на ўсё дзеля каго-н.
Гарэць (пячы) агнём — вельмі моцна балець.
Увесь у агні — у гарачцы.
Не жартаваць (не гуляць) з агнём — не рабіць таго, што можа пацягнуць за сабой непрыемныя вынікі.
Агнём і мячом — з бязлітаснай жорсткасцю.
Як агню ўхапіўшы — вельмі хутка.
На агеньчык зайсці да каго-н. — зайсці выпадкова, мімаходам, убачыўшы ў вокнах святло.
Працаваць з аганьком — з запалам, з захапленнем, праяўляючы ініцыятыву, выдумку.
|| памянш. аге́ньчык, -а і -у, мн. -і, -аў, м. і аганёк, -нька́, м. Гарыць а.
|| прым. агнявы́, -а́я, -о́е (да 1 і 3 знач.), агнёвы, -ая, -ае (да 1 знач.), агні́сты, -ая, -ае (да 1 знач.) і во́гненны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Агнявая сушка (на агні). Агнявы пункт (артылерыйскі, кулямётны). Агнявыя сродкі (снарады). Агнёвыя прамяні сонца.
Агністая чырвань на ўсходзе.
Вогненныя языкі.