крой , ‑ю, м.
1. Дзеянне паводле знач. дзеясл. кроіць (у 1–3 знач.); кройка.
2. Спец. Фасон, пакрой. Апрануты .. [Жан] быў у новенькі, адпрасаваны, моднага крою карычневы касцюм. Новікаў .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сангі́ на , ‑ы, ж.
1. Мяккі чырвона-карычневы мінеральны карандаш, які ўжываецца ў мастацтве. Партрэт напісаны сангінай. □ Улюбёныя графічныя матэрыялы Сергіевіча — аловак, сангіна. Шматаў .
2. Малюнак, выкананы такім карандашом.
[Фр. sanguine.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шакала́ д , -у, М м.
1. Кандытарскі выраб, які атрымліваюць шляхам перапрацоўкі зерня какавы з цукрам.
Плітка шакаладу.
2. Салодкі напітак на малацэ з парашку гэтага вырабу.
Выпіць кубак шакаладу.
|| прым. шакала́ дны , -ая, -ае.
Ш. колер (карычневы ). Шакаладнае дрэва (вечназялёнае паўднёвае дрэва, з насення якога атрымліваюць какаву).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Руды́ ’ружова-карычневы ’ (ТСБМ ), ’карычневы ’ (докш. , Янк. Мат. ), рудава́ ты ’трохі руды, не зусім руды’ (ТСБМ ), рудова́ ты ’карычневы , рыжаваты’ (ТС ), руды́ ’рыжы’ (мазырск., З нар. сл. ), руды́ й ’нябелены’ (Сл. Брэс. ), ’колер нябеленага палатна, загарэлага цела, светла-русы колер валасоў, поўсці’ (Клім. ). Укр. руди́ й ’руды’, рус. дыял. ру́ дый ’крывава-чырвоны’, польск. rudy ’рыжы’, в.-луж. rudy ’буры’, чэш. rudý ’чырвоны, рыжы’, славен. rûd ’чырвоны, карычневы ’, серб.-харв. ру̂д ’рыжаваты’, балг. , макед. руд ’буры’. Прасл. *rudъ(jь) ’рыжы; чырвоны’ роднаснае да літ. raudónas ’чырвоны’, raũdas ’чырвоны, буланы’, rùdas ’буры’, лат. raũds ’чырвоны, рыжаваты, карычневы ’, гоцк. rauþs ’чырвоны, рыжы’, ст.- в.-ням. rōt (сучаснае ням. rot ), ст.-інд. rṓhitas ’чырвоны, рыжаваты’, лац. rūfus ’чырвоны’, ruber ’тс’, грэч. ἐρυθρός ’чырвоны’, якія выводзяць з і.-е. *roudh‑o‑s ’чырвоны’ (Фасмер , 3, 513; Глухак , 532).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
АНТАФІЛІ́ Т (ад грэч. anthos колер + phyllon ліст),
мінерал з групы рамбічных амфіболаў (Mg, Fe)7 [Si4 O11 ]2 (OH)2 . Крышталі слупкаватыя, агрэгаты валакністыя. Колер шэры, зялёны, карычневы . Бляск шкляны. Цв. 5,5—6. Шчыльн. 2,85—3,2 г /см³ . Трапляецца ў крышталічных сланцах, серпенцінітах. Багатая жалезам валакністая разнавіднасць выкарыстоўваецца як гатунак азбесту.
т. 1, с. 385
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Braun I n
1) кары́ чневы ко́ лер
2) сму́ гласць, смугля́ васць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Муровасты , муровастый ’чорна-карычневы , чорна-чырвоны (аб адзенні, поўсці жывёл)’ (Клім. ). Да мурава́ ты (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ру́ сы ’светла-карычневы з шараватым ці жаўтаватым адценнем (пра валасы)’ (ТСБМ ). Укр. ру́ сий ’русы’, рус. ру́ сый ’тс’, польск. rusy , чэш. rusý ’светлавалосы, цялеснага колеру’, славац. rusý ’тс’, славен. rȗs ’чырвоны, жоўты’, серб.-харв. ру̏с ’тс’, балг. , макед. рус ’светлавалосы’. З прасл. *rusъ , *rudsъ , роднаснага да руда , руды , рыжы (гл.). Індаеўрапейскія паралелі — літ. raũsvas ’чырванаваты’, rùsvas ’цёмна-карычневы ’, rusė́ ti ’тлець’, ruslės ’прысак’, лат. rusls ’карычневы ’, rûsa ’іржа’, лац. russus ’чырвоны, рыжы’ і інш. (Фасмер , 3, 521–522; Бязлай , 3, 208; ESJSt , 13, 781).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ВАНАДЫНІ́ Т ,
мінерал класа ванадатаў , хлорванадат свінцу, Pb5 [Cl/(VO4 )3 ]. Прымесі кальцыю, фосфару, мыш’яку. Крышталізуецца ў гексаганальнай сінганіі. Крышталі прызматычныя, пупышкападобныя і зямлістыя масы. Колер чырвоны, карычневы , жоўты. Бляск смалісты да паўалмазнага. Цв. 2,75—3. Шчыльн. 6,9 г /см³ . Трапляецца ў зонах акіслення свінцовых радовішчаў. У вял. скопішчах — ванадыевая руда (радовішча Берг-Аўкас, Намібія).
Ванадыніт .
т. 3, с. 500
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГЕЛЬВІ́ Н (ад лац. helvus бурштынава-жоўты),
мінерал, берыласілікат падкласа каркасных сілікатаў 3Mn[BeSiO4 ]∙MnS. Пастаянныя прымесі жалеза і цынку. Крышталізуецца ў кубічнай сінганіі. Крышталі, зярністыя агрэгаты. Колер жоўты, жоўта-зялёны, карычневы і інш. Бляск шкляны да смалістага. Цв. 5,5—6,5. Крохкі. Шчыльн. 3,2—3,5 г /см³ . Трапляецца ў грэйзенах, скарнах, пегматытах, палевашпатавых метасаматытах. Руда берылію .
Гельвін .
т. 5, с. 143
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
