гэ́ты, ‑ага,
1. Паказвае на асобу ці прадмет, які знаходзіцца непасрэдна перад вачамі;
2. Паказвае на прадмет ці асобу, што вылучаюцца з ліку іншых.
3. Паказвае на які‑н. прадмет, асобу, пра якіх гаварылася нядаўна.
4.
5. Паказвае на вядомыя ўжо асобу ці прадмет.
6. Выражае эмацыянальныя адносіны да якой‑н. асобы ці прадмета.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абысці́, абыду, абыдзеш, абыдзе;
1. Рухаючыся па крузе, прайсці вакол каго‑, чаго‑н.
2. У ваеннай справе — зайсці ворагу з тылу або з фланга, каб акружыць яго.
3. Прайсці бокам, мінуўшы каго‑, што‑н.; абагнуць каго‑, што‑н.
4. Прайсці па ўсёй прасторы чаго‑н., наведаць розныя месцы.
5. Падмануць, ашукаць.
6. Перамагчы, узяць верх; выперадзіць.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
з’е́сці, з’ем, з’ясі, з’есць; з’ядзім, з’ясце, з’ядуць;
1. і
2.
3. Сапсаваць, пашкодзіць, грызучы і пад. (пра насякомых, грызуноў).
4.
5.
6.
7. Сцерці, затупіць (зубы).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
му́зыка, ‑і,
1. Галіна мастацтва, якая адлюстроўвае рэчаіснасць у гукавых мастацкіх вобразах.
2. Выкананне твораў гэтага мастацтва на інструментах.
3.
4.
5.
•••
[Грэч. musikē.]
музы́ка, ‑і,
1. Музыкант.
2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
по́ўны, ‑ая, ‑ае; повен, поўна.
1. Напоўнены да самага верху, да самых берагоў.
2.
3. Які праяўляецца не часткова, а поўнасцю.
4. Які дасягнуў адпаведнай нормы.
5. Які дасягнуў найвышэйшага развіцця, граніцы.
6. У меру тоўсты, сыты.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трыва́лы, ‑ая, ‑ае.
1. Моцны, які з цяжкасцю паддаецца разбурэнню, псаванню.
2. Які не мяняецца, надзейны, устойлівы.
3.
4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
КАЛЯНДА́Р,
выданне ў выглядзе табліцы або кніжкі, у якім змешчаны пералік месяцаў года, дзён тыдня, святы, астранамічныя,
Найб.
Вытокі
У канцы 18—
У 1889—90 у Маскве пад
У 1910—13
А.Станкевіч) і на 1921 змясціў артыкулы пра
У Мінску першы К. на
З 1957
Літ.:
Мальдзіс А. Першыя календары Беларусі //
Яго ж. Календары, выдадзеныя ў Беларусі ў XVIII
Миловидов А.И. Русский календарь в Северо-Западном крае, его историческое значение. Вильна, 1908.
І.У.Саламевіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
für
1.
1) для, за, на;
das ist ~ Sie гэ́та для Вас
2) за (пры абазначэнні паслядоўнасці);
Schritt ~ Schritt крок за кро́кам;
Wort ~ Wort сло́ва за сло́вам
3) за, заме́ст;
~
4) на (пры абазначэнні часу);
~ zwei Táge на два дні
5) па (або перадаецца беларускім родным склонам);
Léhrbuch ~ Mathematík падру́чнік па матэма́тыцы [матэма́тыкі]
6) (пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова);
~
es ~ séine Pflicht hálten
was ~ ein [éine, ein]..? was ~..? што за..?, які́ [яка́я, яко́е], які́я..?;
(an und) ~ sich сам [сама́, само́] па сабе́;
jéder ~ sich ко́жны сам за сябе́, ко́жны сам па сабе́;
das ist éine Sáche ~ sich гэ́та асо́бная спра́ва;
ich ~ méine Persón што ты́чыцца мяне́
2.
~ und ~ ве́чна; бесперапы́нна, пастая́нна, ста́ла, заўсёды,
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Tag
gúten ~ ! до́бры дзень!;
álle ~e штодня́;
am [bei] ~e удзе́нь; днём;
éines ~es аднаго́ ра́зу, адно́йчы;
~ für ~ штодня́, дзень за днём, дзень пры дні;
in díesen ~en гэ́тымі дня́мі;
von ~ zu ~ дзень пры дні;
den ~ nachhér на другі́ дзень;
(héute) über acht ~en (ро́ўна) праз ты́дзень;
den gánzen ~
~ und Nacht дзень і ноч, су́ткі;
der ~ bricht an [neigt sich] дзень наступа́е [канча́ецца];
die ~e néhmen zu [néhmen ab] дні прыбыва́юць [ме́ншаюць, караце́юць];
an den ~ kómmen
über ~(e)
únter ~e
~ des Síeges дзень перамо́гі;
in bésten ~en у ро́сквіце сіл;
der Jüngste ~
álle ~e ist kein Sónntag не заўсягды́, як на дзяды́;
man soll den ~ nicht vor dem Ábend lóben
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Welt
1) свет;
die gróße ~ вялі́кі свет, вышэ́йшае грама́дства;
die Álte ~ Стары́ свет;
die Néue ~ Но́вы свет;
am Énde der ~ на краі́ све́ту;
durch die wéite ~ zíehen
sich in der Welt úmsehen
zur ~ kómmen
Kínder zur ~ bríngen
aus der ~ géhen
um álles in der ~! дзе́ля ўсяго́ свято́га!;
um nichts auf der ~! ні за што на све́це; ні ў я́кім вы́падку
2):
álle ~, die gánze ~
wie in áller ~? і як то́лькі?
3):
es wird die ~ nicht kósten! гэ́та не бу́дзе до́рага каштава́ць!;
das ist nicht álle ~ wie viel гэ́та не так ужо́ мно́га
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)