валачы́цца, ‑лачуся, ‑лочышся, ‑лочыцца; незак.

1. Цягнуцца па зямлі, падлозе і пад. За трактарамі валачыліся прывязаныя да іх счэпы з плугоў, баран, культыватараў, сеялак. Хадкевіч. Крывая тонкая шабля паручніка валачылася па зямлі. Скрыган. // Хадзіць услед за кім‑н. Я быў на сёмым небе і пачаў валачыцца за ім след у след, як абнаджаны шчанюк. Лужанін.

2. Разм. Вандраваць, блукаць; бадзяцца. Курачка валачыўся па вёсках і хутарах пад выглядам шаўца. Чарнышэвіч. [Мікола:] — Валачыцца тут [Капейка] хутка год. А хто, адкуль — так і не дойдзеш да ладу. Брыль. [Бацька:] — Дзе ты ноч у ноч валочышся? Навуменка.

3. за кім. Разм. пагард. Заляцацца. А што за.. [Варай] валочыцца і пры кожнай сустрэчы чэпіцца да яе гэты белабрысы брыгадзір Даніла Анішчык, Вара і не вінавата. Дуброўскі.

4. Зал. да валачыць (у 4 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Тула́ч ‘бягляк, уцякач, які хаваецца’ (Нас.), ‘выгнаннік, бадзяга’ (смарг., Сл. рэг. лекс.), ст.-бел. тулачъ ‘туляга, бадзяга’ (ГСБМ). З польск. tułacz ‘тс’, сінанімічнага да tułak (з чэш., Басай-Сяткоўскі, Słownik, 401), якое з tułać się ‘бадзяцца, блукаць; вандраваць’, што да старой асновы tuł‑ ‘усоўваць, улазіць’ (Брукнер, 584). Паводле Махэка₂ (648), названы дзеяслоў разам з чэш. toulati se, славац. túlať sa ўзнік шляхам метатэзы пачатковых складоў з lutati ‘тс’, якое захавалася ў харв. lútati, серб. лу́тати, макед. лута, балг. лу́там се ‘тс’ < прасл. *lou‑tā‑ti > *lutati; першасны дзеяслоў можна звязаць са ст.-грэч. άλύω (з α‑пратэтычным) ‘бадзяюся’ (у Гамера), што наогул цяжка давесці. Лічыцца, што асновы на цвёрды і мяккі зычны маюць адно паходжанне (Борысь, 653). Параўн. туляч, туляць, гл.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

travel

[ˈtrævəl]

1.

v.i.

1) падаро́жнічаць, вандрава́ць

2) ру́хацца, разыхо́дзіцца

Light and sound travel in waves — Сьвятло́ й гук разыхо́дзяцца хва́лямі

3) прахо́дзіць, прабяга́ць

A deer travels many miles in a day — Казу́ля за дзень прабяга́е шмат мі́ляў

2.

n.

1) падаро́жжа n.

2) рух -у m., перамяшчэ́ньне n.

•

- travels

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

range​2 [reɪndʒ] v.

1. выстро́йваць у рад; ста́віць па пара́дку;

range books on the shelf according to size размяшча́ць на палі́цы кні́гі па фарма́це

2. (along) распасціра́цца, распаўсю́джвацца; цягну́цца ўздоўж (чаго-н.)

3. : be ranged against smb./smth. аб’ядна́цца су́праць каго́-н./чаго́-н.

4. вага́цца;

range from/between вага́цца ў пэ́ўных ме́жах;

ran ge in size/length/price вага́цца ў паме́ры/даўжыні́/цане́

5. вандрава́ць

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

gad

I [gæd]

1.

v.i., gadded, gadding

бадзя́цца, швэ́ндацца, сно́ўдацца; вандрава́ць

2.

n.

1) бадзя́ньне, туля́ньне n.

2) бадзя́га, валацу́га, туля́га -і m. & f.

II [gæd]

1.

n.

1) ражо́н -на́ m.

2) зубі́ла n., клін -а m. (для адбіва́ньня вугля́, руды́, ска́лаў)

2.

v.t.

1) паро́ць; кало́ць; по́ркаць (чым-н. во́стрым)

2) адко́лваць; адшчапля́ць

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

wander [ˈwɒndə] v.

1. (about, in, through) вандрава́ць; блука́ць;

wander about the world аб’е́здзіць уве́сь свет

2. (from/off) адхіля́цца (ад тэмы); заблы́твацца;

wander from the point адхіля́цца ад тэ́мы

3. быць няўва́жлівым;

I’m sorry, my mind was wandering. Прабачце, я задумаўся.

His wits are wandering. Ён загаворваецца.

4. выгіна́цца (пра рэчку, дарогу і да т.п.)

wander off [ˌwɒndərˈɒf] phr. v. заблудзі́ць; збі́цца з даро́гі;

wander off from one’s home пакі́нуць ро́дны кут

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

stréifen

1. vt

1) рабі́ць пало́сы

2) дакрана́цца (да чаго-н.); закрана́ць

3) зніма́ць, сця́гваць;

die Ärmel in die Höhe ~ закаса́ць рукавы́

2. vi (s, h) блука́ць, ры́скаць; вандрава́ць;

séine Beríchte stréiften ans Märchenhafte яго́ паведамле́нні нага́двалі вы́думку [вы́мысел]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

wándern vi (s) вандрава́ць (пяшком); займа́цца туры́змам; падаро́жнічаць; блука́ць; качава́ць;

die Wólken ~ во́блакі плыву́ць;

die Gedánken wánderten in die Férne ду́мкі не́сліся ўда́леч;

er ließ die Blícke von éinem zum ándern ~ ён пераво́дзіў по́зірк з аднаго́ на друго́га

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

herúmkommen* vi (s)

1) абхо́дзіць (um A – вакол чаго-н.);

weit und viel ~ мно́га вандрава́ць, мно́га (па)ба́чыць

2) разно́сіцца (пра чуткі)

3):

um etw. (A) nicht ~ не міну́ць, не пазбе́гнуць (чаго-н.);

um etw. (A) ~ адчапі́цца, [адкруці́цца, адкара́скацца] ад чаго́-н.

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Страда́ць, страда́тэ ‘перажываць’ (в.-дзв., люб., кам., Сл. ПЗБ), ‘гараваць, мучыцца’ (Некр., ТС), ‘пакутаваць’ (Ян.), стражда́ць ‘пакутаваць’ (Нар. Гом.), стражда́цца ‘вандраваць, ездзіць (па свеце)’ (Сцяшк. Сл.), стра́да ‘цяжкае жыццё, мука’ (ПСл), страда́, стра́да ‘пакута’ (Ян.), стра́днік, стра́дніца ‘гаротнік, пакутнік, гаротніца, пакутніца’ (Нас., Шымк. Собр.; гом., Нар. лекс.; Растарг., Ян., ТС), стра́дочка ‘гора, мука’ (ТС), стра́дны ‘гаротны, змучаны’ (там жа). Параўн. укр. страда́ти, стражда́ти ‘цярпець, пакутаваць’, рус. страда́ть ‘тс’, стараж.-рус. страдати ‘працаваць; цярпець, пакутаваць’, страждеть ‘мучыцца’, старое польск. stradać ‘траціць, пазбаўляцца чаго-небудзь’, чэш. strádati ‘цярпець, пакутаваць’, славац. stradať ‘тс’, в.-луж. tradać ‘бедаваць’, н.-луж. tšadaś ‘тс’, серб.-харв. стра́дати ‘пакутаваць’, славен. strádati ‘тс’, балг. стра́дам ‘тс’, макед. страда ‘тс’, ст.-слав. страдати ‘пакутаваць; напружвацца, змагацца’. Прасл. *stradati ‘бедаваць’ лічыцца аддалена роднасным лац. strēnuus ‘старанны, дзейны; дужы’, грэч. στρηνής, στρηνός ‘востры, жорсткі’, што бліжэй тлумачаць старацца (гл.); выводзіцца з і.-е. strō‑ з пашырэннем ‑dh‑, звязаным з *(s)ter‑ ‘быць нерухомым, аслупянелым’. Гл. Фасмер, 3, 770; ЕСУМ, 5, 431; Новое в рус. этим., 220. У сувязі з шырокім распаўсюджаннем у народнай мове малаверагодна новае запазычанне з рускай мовы (так Сл. ПЗБ, 4, 593).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)