утварэнне арган. злучэнняў жывымі арганізмамі. У шырокім сэнсе біягенез — эмпірычнае абагульненне, якое сцвярджае, што ўсё жывое ўзнікае толькі ад жывога ў арган. эвалюцыі Зямлі. У аснове біягенезу проціпастаўленне жывога нежывому і адхіленая навукай ідэя вечнасці жыцця. У 18—19 ст. тэорыя біягенезу проціпастаўлялася поглядам аб самазараджэнні арганізмаў (працы франц. вучонага Л.Пастэра па мікрабіялогіі). Прыхільнікі біягенезу (ням. вучоны Г.Рыхтэр, 1865, швед. С.Арэніус, 1895) меркавалі, што зародкі жывых істот у стане анабіёзу былі занесены на Зямлю з іншых, больш стараж. нябесных целаў (гіпотэза пансперміі). Лічыцца, што верагодных доказаў магчымасці касм. пераносу формаў пераджыцця няма. Самаст. ўзнікненне жыцця на Зямлі больш верагоднае, што пацверджана эксперыментальна абіягенным сінтэзам бялковападобных і інш. злучэнняў, якія аднаўляюць умовы першабытнай Зямлі. Гл. таксама Абіягенез, Паходжанне жыцця.
4) сродак, паратунак, выйсце (напр.няма рады, не даць рады).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
no2[nəʊ]adj.
1. нія́кі, ні адзі́н; няма́; зусі́м не;
It’s of no importance. Гэта не мае ніякага значэння;
He is no philosopher. Які з яго філосаф;
There is no telephone in our house. У нашым доме няма тэлефона.
2. не (азначае забарону);
No smoking! Не курыць!;
No parking! Стаянка забаронена!
3.infml не (азначае немагчымасць);
there is no saying/telling немагчы́ма сказа́ць;
There is no knowing what may happen. Хто ведае, што можа здарыцца.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Вэ́длік ’сноп’ (Сцяшк. МГ). Слова не зусім яснае па паходжанню. У іншых крыніцах яго няма, няма і ў суседніх мовах (рус., укр., польск.). Можна толькі прывесці некаторыя меркаванні наконт магчымасці этымалагізавання. У бел. мове ёсць слова мэ́длік (з шматлікімі фанетычнымі і марфалагічнымі варыянтамі; гл. ДАБМ, 874–877, № 286), якое азначае ’малая ўкладка снапоў у полі’. Можна думаць, што вэ́длік узнікла дысіміляцыяй з мэ́длік (м — л > в — л), а значэнне ’сноп’ (калі сапраўды такое ёсць) развілося з ’малой укладкі снапоў’ (’малая ўкладка снапоў > сноп’).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гру́ца ’ячныя крупы, крупнік, каша’ (БРС. Нас., Шатал.). Запазычанне з польск.gruca ’тс’ (а гэта з ням.Grütze ’тс’). Запазычанне адносна новага часу (няма ў Булыкі, Запазыч.). Параўн. Слаўскі, 1, 363.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Рэ́гты адз. л. няма ’гучны смех’ (Янк.). Славацк.rehot ’рогат; іржанне’, польск.rechot ’кваканне; рогат’, чэш.řeht ’тс’. Параўн. яшчэ укр. выраз реготы беруть ’вельмі смешна’. Бязафікснае ўтварэнне ад рэхтаць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
hold out
а) ахвяро́ўваць; ва́біць
to hold out hopes — ва́біць надзе́яй
б) вы́ставіць, вы́сунуць напе́рад
Hold out your hand — Вы́стаў руку́
в) праця́гваць
No strength to hold out flight — Няма́ сі́лы праця́гваць палёт
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
спорм. спрэ́чка, -кі ж.;
вступи́ть в спор уступі́ць у спрэ́чку, пача́ць спрача́цца;
◊
спо́ру нет бясспрэ́чна, гаво́ркі няма́;
вне спо́ра бясспрэ́чна;
на спор у закла́д.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рату́нак, -нку м.
1. спасе́ние ср.; избавле́ние ср.;
2. по́мощь ж., вы́ручка ж.;
◊ прасі́ць ~нку — проси́ть (взыва́ть) о по́мощи;
~нку няма́ — спасе́ния нет;
я́кар ~нку — я́корь спасе́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
таі́цьнесов.
1. (держа в тайне, скрывать) таи́ть, ута́ивать;
2. (заключать в себе) таи́ть;
◊ няма́ чаго́ грахі́ т. — не́чего греха́ таи́ть;
т. у сабе́ — таи́ть в себе́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)