ПЛАСТЫ́ЧНАСЦІ ТЭО́РЫЯ,

раздзел механікі, які вывучае пластычнае дэфармаванне (пластычнасць) цел. Займаецца пабудовай матэм. мадэляў пластычных цел, метадамі вызначэння напружанняў механічных і дэфармацый у пластычна дэфармаваных целах пад уздзеяннем нагрузак, т-р і інш. Выкарыстоўваецца пры разліку канструкцый, збудаванняў, машын, тэхнал. працэсаў апрацоўкі металаў ціскам (коўкі, штампоўкі і інш.), шэрагу прыродных працэсаў (напр., гораўтварэння, дрэйфу кантынентаў).

П.т. разглядае целы, якія не падпарадкоўваюцца законам пругкасці (гл. Пругкасці тэорыя) з пачатку прыкладання знешніх уздзеянняў (пластычнае цела) або з некаторай стадыі нагружэння (пругка-пластычнае цела). Зыходныя даныя атрымліваюць эксперыментальна пры выпрабаваннях узораў на расцяжэнне-сцісканне. Найб. развітыя тэорыі: пластычнага цячэння (устанаўлівае сувязь паміж тэнзарам напружанняў і тэнзарам прырашчэнняў пластычнай дэфармацыі), ідэальнай пластычнасці, пругкапластычных працэсаў, дэфармацыйныя тэорыі пластычнасці.

Літ.:

Соколовский В.В. Теория пластичности. 3 изд. М., 1969;

Ивлев Д.Д., Быковцев Г.И. Теория упрочняющегося пластического тела. М., 1971;

Ильюшин А.А. Пластичность: Основы общей мат. теории. М., 1963;

Малинин Н.Н. Прикладная теория пластичности и ползучести. 2 изд. М., 1975.

І.​І.​Леановіч.

т. 12, с. 411

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

аўтамарфі́зм

(ад аўта- + -марфізм)

мат. ізамарфізм 2 мноства з самім сабой.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

сі́мплекс

(лац. simplex = просты)

мат. найпрасцейшы выпуклы шматграннік дадзенай колькасці вымярэнняў.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

трапецо́эдр

(ад трапецыя + -эдр)

мат. мнагаграннік, грані якога маюць выгляд транецый.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

экстрэма́ль

(ад лац. extremus = крайні)

мат. інтэгральная крывая дыферэнцыяльнага ўраўнення Эйлера.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

sinus, ~u/~a

м. мат. сінус

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

trójmian, ~u

м. мат. трохчлен, трыном

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

wieloboczny

1. шматбаковы;

2. мат. многастаронні

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

wielostronny

1. шматбаковы;

2. мат. мнагастаронні

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

начерта́тельный / начерта́тельная геоме́трия мат. начарта́льная геаме́трыя;

начерта́тельное письмо́ лингв. начарта́льнае пісьмо́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)