МІЗІ́ ДЫ (Mysidacea),
атрад ракападобных жывёл тыпу членістаногіх. 4 падатр. , 765 відаў. Вядомы з карбону (каля 350 млн. гадоў назад). Пашыраны ва ўсіх акіянах да глыб. 8,7 км ; трапляюцца ў прэсных водах, вадаёмах пячор. Марскія віды могуць канцэнтравацца ў вял. колькасці. Жывуць у тоўшчы вады і на дне. На Беларусі (азёры Воласа, Дрысвяты, Браслаўскі р-н ) — прэснаводная М. рэліктавая (M. relicta) занесена ў Чырв. кнігу.
Даўж. звычайна да 2,5 см (прэснаводнай да 2,2 см ), глыбакаводных — да 37 см . Знешне нагадваюць маленькіх паўпразрыстых крэветак. Галавагрудны шчыток зрослы з 3 груднымі сегментамі. Вочы сцябліністыя, вялікія. Адна пара нагасківіц. Грудныя ногі (8 пар) двухгалінкавыя, брушныя часткова рэдукаваныя, хваставыя добра развітыя, у многіх нясуць орган раўнавагі — статацыст. Кормяцца сестонам, водарасцямі, дэтрытам, ёсць драпежнікі. Яйцы выношваюць у вывадкавай сумцы. Развіццё прамое (без лічынкі). Ядомыя. Корм для рыб.
Л.Л.Нагорская .
Мізіда прэснаводная.
т. 10, с. 349
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
avert
[əˈvɜ:rt]
v.t.
1) адхіля́ ць, прадухіля́ ць
He averted an accident — Ён прадухілі́ ў катастро́ фу
2) адво́ дзіць; адваро́ чваць
to avert one’s glance — адве́ сьці во́ чы
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
дым , -у, мн. ы́ , -о́ ў, м.
Лятучыя прадукты гарэння з дробнымі часцінкамі вугалю, што ўзнімаюцца ў паветра ў выглядзе цёмных клубоў.
Не бывае дыму без агню (з нар. ).
◊
Пайсці з дымам (разм. ) — марна прапасці.
Пускаць дым у вочы (разм. ) — ствараць ілжывае ўражанне аб чым-н.
У дым (разм. ) — вельмі моцна, да крайнасці напіцца, быць п’яным.
|| памянш. дымо́ к , -мку́ , м.
|| прым. дымавы́ , -а́ я, -о́ е.
Дымавая заслона.
Дымавая шашка.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
злы , -а́ я, -о́ е.
1. Які тоіць у сабе зло.
З. намер.
Злая доля (няшчасная).
2. Поўны злосці, варожасці.
З. чалавек.
Злыя вочы .
3. на каго-што . Сярдзіты, поўны злосці на каго-, што-н.
Ён з. на ўсіх.
4. Куслівы, злосны (пра жывёл).
З. сабака.
5. перан. Ужыв. для абазначэння вышэйшай ступені якой-н. якасці, дзеяння, стану і пад. , выражанага назоўнікам (разм. ).
З. мароз.
Злыя вятры.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
свяці́ ць ¹, свячу́ , све́ ціш, све́ ціць; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв. ). Выпраменьваць святло.
Цэлы дзень свеціць сонца.
Свеціць, ды не грэе (загадка).
2. Накіроўваць святло так, каб каму-н. было ўсё відаць.
С. ліхтарыкам.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), перан. Быць азораным радасцю, шчасцем і пад. (разм. ).
Вочы свяцілі радасцю.
|| зак. пасвяці́ ць , -свячу́ , -све́ ціш, -све́ ціць (да 1 і 2 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
напаўзці́ , -паўзу́ , -паўзе́ ш, -паўзе́ ; -паўзём, -паўзяце́ , -паўзу́ ць; напо́ ўз, -паўзла́ , -паўзло́ ; -паўзі́ ; зак.
1. на каго-што . Паўзучы, наткнуцца на што-н.
Н. на камень.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Прыпаўзці, запаўзці куды-н. у вялікай колькасці.
Напаўзло мурашак у хату.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Насунуцца, засланяючы сабой што-н.
Напаўзлі хмары з поўначы.
Шапка напаўзла на вочы .
|| незак. напаўза́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
упа́ рты , -ая, -ае.
1. Вельмі ўстойлівы, паслядоўны ў ажыццяўленні чаго-н. , які ажыццяўляецца цвёрда і паслядоўна.
У. чалавек.
Упартая барацьба.
Аказваць упартае супраціўленне.
2. Незгаворлівы, які імкнецца рабіць толькі па-свойму, наперакор каму-н.
У. як асёл.
Факты — упартая рэч (супраць фактаў спрачацца бескарысна).
3. Які выражае ўпартасць, рашучасць.
Упартыя вочы .
4. перан.
Упартыя баі.
|| наз. упа́ ртасць , -і, ж. знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
проболе́ ть II сов. (о какой-л. части тела, органе)е́ ць;
глаза́ заболе́ ли и проболе́ ли це́ лый ме́ сяц во́ чы забале́ лі і прабале́ лі цэ́ лы ме́ сяц.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вида́ ть I несов. (видеть) разг. а́ чыць;
он вида́ л мно́ гое ён ба́ чыў мно́ гае (шмат чаго́ );
◊
глаза́ б не вида́ ли во́ чы б не ба́ чылі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
мо́ крый мо́ кры;
◊
мо́ края ку́ рица мо́ края ку́ рыца;
то́ лько мо́ крое ме́ сто оста́ нется то́ лькі мо́ крае ме́ сца застане́ цца;
глаза́ на мо́ кром ме́ сте во́ чы на мо́ крым ме́ сцы.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
