вулкані́зм
(ад лац. vulcanus = агонь, полымя)
сукупнасць працэсаў і з’яў, звязаных з утварэннем і дзейнасцю вулканаў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
пажыра́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; незак.
1. Незак. да пажэрці.
2. перан. Знішчаць, спальваючы (пра полымя, агонь). Полымя.. загуляе па саламяных хрыбтах будынкаў, нібы прагны бязлітасны звер, пажыраючы іх. Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вулканіза́цыя
(фр. vulcanisation, ад лац. vulcanus = агонь, полымя)
апрацоўка каўчуку серай пры павышанай тэмпературы для атрымання гумы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
płomień
płomie|ń
м. полымя; агонь;
miotacz ~ni вайск. агнямёт;
stanąć w ~niach — а) успалыхнуць; шугнуць, загарэцца;
перан. зарумяніцца, пачырванець;
morze ~ni — мора агню (полымя)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ліза́ць, ліжу́, лі́жаш, лі́жа; ліжы́; лі́заны; незак., каго-што.
1. Праводзіць языком па чым-н.
Л. талерку.
2. Падбіраючы языком есці, піць.
Кот лізаў разлітае на стале малако.
3. перан. Дакранацца, пакрываць, абдаваць сабой (пра хвалі, полымя і пад.).
Хвалі ліжуць пясок.
|| аднакр. лізну́ць, -ну́, -не́ш, -не́; -нём, -няце́, -ну́ць; -ні́.
|| наз. ліза́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
усхапі́цца, -хаплю́ся, -хо́пішся, -хо́піцца; зак.
1. Хуткім рухам падняцца з месца.
У. з крэсла.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Хутка і нечакана пачацца.
Пасля адлігі ўсхапіўся мароз.
Усхапілася полымя.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Нечакана ўтварыцца, з’явіцца (пра мазалі, прышчы і пад.).
Усхапіліся крывавыя мазалі.
|| незак. усхо́плівацца, -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
brightness
[ˈbraɪtnəs]
n.
1) я́снасьць, я́ркасьць f.; жы́васьць (ко́лераў), зы́ркасьць f. (по́лымя)
2) ке́млівасьць, здо́льнасьць f.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Ляге́нне ’вантробы’ (Мсцісл., Полымя, 1987, 7). Да лёгкі, лёганёўе (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пло́мень, томяць ’полымя’ (Нас.; смарг., ЛА, 4). Яшчэ ст.-бел. пламень, пломянь, якія са ст.-польск. płomień (Булыка, Лекс. запазыч.; Мацкевіч, Сл. ПЗБ, 4, 14), якое з прасл. *polтуу Р.скл. роітепе (< позняе і.-е. *pol‑men) > бел. полымя (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прыга́снуць, ‑не; зак.
Разм. Паслабець, зменшыцца (пра полымя, святло і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)