Жвялі́ ць ’бяззуба, комкаючы есці’ (мсцісл. , Юрч. Сін. , 80), жвяль , жвель ’выклічнік пра павольную яду’ (мсцісл. , Нар. лекс. , 175). В.-луж. zwalić ’гаварыць глупства’, славен. žveljáti ’есці марудна, перажоўваючы; нешта рабіць марудна’, серб.-харв. жва̀лити ’зацягваць цуглі; слінявіць, трымаючы ў губах (напр., люльку)’, балг. дыял. жваля ’перажоўваць’, жви́ лим ’церці; піць’. Параўн. літ. žvelgseti ’многа гаварыць’ (Шырвід), лат. zvalkšét ’балбатаць, рабіць гук (пра падзенне прадмета і інш.)’ (Мюленбах-Эндзелін ). У корані адлюстроўваецца, відаць, тое ж *žьv‑ , што і ў жаваць (гл.), але адбывалася і кантамінацыя з гукапераймальным *žv‑ (параўн. жвякаць ), прычым аснова ўтвараецца з рознымі галоснымі (a‑ , ‑ě‑ , ‑i‑ ) і зычным ‑l‑ (дэтэрмінатывам?).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
tighten [ˈtaɪtn] v.
1. сціска́ ць; сціска́ цца
2. наця́ гваць; наця́ гвацца; заця́ гваць ; заця́ гвацца;
tighten a nut hard закруці́ ць га́ йку да ўпо́ ру;
tighten discipline падцягну́ ць дысцыплі́ ну
♦
tighten one’s belt зацягну́ ць папру́ гу, падрыхтава́ цца да го́ ршых часо́ ў
tighten up [ˌtaɪtnˈʌp] phr. v.
1. сціска́ ць, замацо́ ўваць
2. станаві́ цца больш пі́ льным, стро́ гім;
The rules were tightened up. Правілы сталі больш жорсткімі.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Па́ хму́ рны , похму́ рны ’хмарны’, ’хмурны’, ’з хваравітым выглядам’ (Касп. , ТС , Сл. ПЗБ ), чач. по́ хмарны ’сумны, маркотны’ (Мат. Гом. ), пахма́ рна ’пахмурна’ (Др.-Падб. , Мат. Гом. , ТС ), па́ хмурак , похмарак , по́ хмарок ’хмарка, воблака (летам у добрую пагоду)’ (ТС ; лельч. , Мат. Гом. ), пахма́ рваць ’зацягваць хмарамі’ (ТС , Ян. ; светлаг. , Мат. Гом. ). Укр. похмари́ ти , похмари́ ти(ся) , похмарі́ ти , по́ хмарний , по́ хмарно ’тс’; рус. похму́ ра (пск. , цвяр. ) ’суровае надвор’е’, похму́ рый (пск. ) ’хмурны (дзень)’ (пск. , цвяр. ), ’шэры’ (кузбаск., бран. , арл. ), хма́ рый ’тс’. Польск. pochmurny , pochmury , pochmarny , pochmurowaty , в.-луж. pochmurjeny ’тс’, pochmurić ’зацямніць, пахмурнець’, н.-луж. pochmuriś ’тс’, pochmurny , чэш. pochmurný , ходск. pošmourný ’пакрыты хмарамі’. Паўн. -прасл. (po‑)xmurьnъjь , (po‑)xmarьnъjь . Да хма́ ра , хму́ ра (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
overcast
[ˈoʊvərkæst]
1.
adj.
1) хма́ рны; цёмны; пану́ ры
2) су́ мны; хму́ рны
His face was overcast — Яго́ ны твар быў су́ мны
3) абкіда́ ны (пра бе́ раг ткані́ ны)
2.
v., -cast, -casting
1) пакрыва́ ць, заця́ гваць хма́ рамі; нахма́ рвацца, цямне́ ць
2) абкіда́ ць (шво)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
überspá nnen vt
1) абця́ гваць
2) накрыва́ ць, заця́ гваць ; пераця́ гваць (струну і г.д. );
die Fó rderungen ~ ста́ віць зана́ дта высо́ кія патрабава́ нні;
den Bó gen ~ перан. перагну́ ць па́ лку
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Выпрага́ ць (БРС ). Рус. выпряга́ ть , прягу́ , прячь , укр. випряга́ ти , прягти , ст.-рус. напрягу , напрячи , польск. sprząg ’вупраж’, spręgać ’сцягваць, счэпліваць’, в.-луж. spřah ’вупраж’, přahać ’нацягваць’, н.-луж. pśěg , pśěgaś , чэш. spřež ’вупраж’, spřahati ’сцягваць’, славац. spriahať ’злучаць’, серб.-ц.-слав. напрѧшти , напрѧгѫ , серб.-харв. спре́ ћи спре̑гну̑ти ’сцягваць’, славен. vpréžem , vprẹ́či ’запрэгчы’, балг. запрягам . Прасл. *pręgǫ , *prękti ; іншая ступень чаргавання ў *prǫgъ (гл. пруг , пругкі ). Сюды ж належаць літ. sprangùs ’тое, што засядзе, вязне’, spriñgti , springstù ’душыцца пры глытанні’, sprengė́ ti ’душыць’, лат. sprañgât ’зацягваць ’, saspranga ’вяровачка’, н.- в.-ням. Sprenkel ’сіло’, с.-в.-ням. sprinke ’пастка’, ст.- в.-ням. springo ’тс’ (Персан, Beitr. , 869; Траўтман , 278). Гл. таксама Фасмер , 3, 393; Махэк₂ , 490; Мартынаў, Лекс. взаим. , 222.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
расця́ гваць
1. á usdehnen vt , (á us)stré cken vt ; aus¦einá nder zí ehen* ; á usweiten vt (абутак ); (á us)spá nnen vt (паслабіць );
2. (зацягваць ) á usdehnen vt ; in die Länge zí ehen* (даклад ); hí nziehen* vt , zu lang má chen (апавяданне );
3. мед. (сухажылле ) sich (D ) die Sé hne zé rren; sich (D ) etw. verstá uchen (звязку );
4. гл. расцягаць
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
zwłoka
zwłok|a
ж. прамаруджанне; затрымка;
bez ~і — без затрымкі; неадкладна;
nie cierpiący ~i — неадкладны; экстраны;
grać na ~ę спарт. зацягваць час
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
wciągać
незак.
1. уцягваць, зацягваць ;
2. нацягваць;
3. (na co, do czego ) заносіць, уключаць (у што );
4. (do czego, w co ) уцягваць, залучаць, далучаць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
belá ufen *
1. vt
1) аббе́ гчы
2) абця́ гваць, заця́ гваць (смугой і г.д. )
2. vi (s) цямне́ ць; заця́ гвацца (чым-н. )
3. ~, sich (auf a ) склада́ ць (якую-н. суму )
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)