ЛУЧЫ́ ЗМ , прамянізм ,
кірунак у рус. авангардным жывапісе пач. 20 ст. Узнік у 1909 пасля экспазіцыі на выстаўцы Маскоўскага т-ва свабоднай эстэтыкі карціны М.Ларыёнава «Шкло». У 1910—14 да метаду Л. далучыліся Д.Бурлюк , У.Бурлюк, Н.Ганчарова , К.Зданевіч і інш. Сутнасць Л. выкладзена ў 1911 у аднайм. маніфесце Ларыёнава (апубл. ў 1913). Мастакі ставілі за мэту вывесці карціну па-за прастору і час у «чацвёртае вымярэнне» і сцерці межы паміж карціннай плоскасцю і натурай. У творах лучыстаў выяўляўся не сам прадмет, а адбітыя ад яго паверхні светлавыя промні, якія ўмоўна перадаваліся на плоскасці карціны каляровымі лініямі. Іх танальнасць і інтэнсіўнасць павінны былі надаваць сэнс новым формам.
Літ. :
Ларионов М. Лучизм. М. , 1913;
Неизвестный русский авангард в музеях и частных собраниях. М. , 1992.
М.Каранеўская .
т. 9, с. 379
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
obetrzeć
зак.
1. абцерці; выцерці;
2. сцерці ; намуляць;
obetrzeć nogę — намуляць нагу
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
падце́ рці , -датру́ , -датро́ ш, -датрэ́ ; -датро́ м, -датраце́ , -датру́ ць; падцёр, -це́ рла; -датры́ ; -цёрты; зак.
1. каго-што . Выцерці насуха.
П. лужыну пад рукамыйнікам.
П. падлогу.
2. што . Сцерці , падчысціць (у 2 знач. ).
П. напісанае.
3. каго-што . Выцерці знізу.
П. дзіця.
|| незак. падціра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| наз. падціра́ нне , -я, н. і падці́ рка , -і, Д М ж. разм. ).
|| звар. падце́ рціся , -датру́ ся, -датрэ́ шся, -датрэ́ цца; -датро́ мся, -датраце́ ся, -датру́ цца; -цёрся, -це́ рлася; -датры́ ся (да 3 знач. );
|| прым. падці́ рачны , -ая, -ае (да 1 і 3 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абце́ рці , абатру́ , абатрэ́ ш, абатрэ́ ; абатро́ м, абатраце́ , абатру́ ць; абцёр, -це́ рла; абатры́ ; абцёрты; зак.
1. каго-што . Выцерці, зрабіць сухім, чыстым.
А. рукі.
А. твар.
2. што . Зняць, сцерці верхні слой чаго-н.
А. старую фарбу.
|| незак. абціра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| звар. абце́ рціся , абатру́ ся, абатрэ́ шся, абатрэ́ цца; абатро́ мся, абатраце́ ся, абатру́ цца; абцёрся, -це́ рлася; абатры́ ся; незак. абціра́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
|| наз. абціра́ нне , -я, н. і абці́ рка , -і, Д М ж.
Халоднае абціранне (масаж цела мокрым ручніком). Анучка для абціркі станка.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сціра́ ць несов.
1. в разн. знач. а́ ть;
2. (размельчать ) стира́ ть, истира́ ть;
3. (без пользы тратить время ) зря теря́ ть; убива́ ть;
1-3 см. сце́ рці
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Facere farinam
Ператвараць у муку.
Превращать в муку.
бел. Сцерці ў парашок.
рус.
фр.
англ.
нем.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
pył, ~u
м.
pył węglowy — вугальны пыл;
rozbić w pył — сцерці ў парашок
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
wipe 2 [waɪp] v. а́ ць, сціра́ ць;
wipe one’s eyes выціра́ ць слёзы;
wipe smth. clean/dry выціра́ ць што-н. на́ суха
♦
wipe the floor with smb. infml сце́ рці каго́ -н. у парашо́ к, збіць на го́ ркі я́ блык;
wipe off the face of the earth сце́ рці з тва́ ру зямлі́ ;
wipe the slate clean пача́ ць усё спача́ тку; забы́ ць пра было́ е
wipe away [ˌwaɪpˈəweɪ] phr. v. а́ ць, выціра́ ць
wipe down [ˌwaɪpˈdaʊn] phr. v. а́ ць
wipe out [ˌwaɪpˈaʊt] phr. v.
1. выціра́ ць
2. змыва́ ць (абразу )
3. знішча́ ць
wipe up [ˌwaɪpˈʌp] phr. v.
1. падціра́ ць
2. выціра́ ць (посуд )
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
парашо́ к у́ , (доза лекарства ) -шка́ м. в разн. знач. о́ к;
зубны́ п. — зубно́ й порошо́ к;
п. аспіры́ ну — порошо́ к аспири́ на;
◊ сце́ рці на п.каго ) стере́ ть в порошо́ к (кого )
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адце́ рці
1. á breiben* vt á usreiben* vt é greiben* vt é iben) entfé rnen; á bwischen vt сцерці
2. (адагрэць ) warm ré iben* vt
3. разм. адцясніць , адштурхнуць ) wé gdrängen vt vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)