бац, выкл.
1. Ужыв. для абазначэння рэзкага адрывістага гуку (разм.).
2. у знач. вык. Ужыв. для перадачы нечаканасці, раптоўнасці дзеяння.
Бац яго па спіне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трах, выкл.
1. Ужыв. для абазначэння моцнага адрывістага гуку, трэску.
2. у знач. вык. Ужыв. са знач. дзеяслова трахнуць (разм.).
Т. кулаком па стале.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цмакану́ць
‘утварыць губамі гук, падобны гуку ўсмоктвання (без прамога дапаўнення: цмакануць языком); пацалаваць каго-небудзь, што-небудзь; смактануць (цыбук, люлюку і пад.)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
цмакану́ |
цмаканё́м |
| 2-я ас. |
цмакане́ш |
цмаканяце́ |
| 3-я ас. |
цмакане́ |
цмакану́ць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
цмакану́ў |
цмакану́лі |
| ж. |
цмакану́ла |
| н. |
цмакану́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
цмакані́ |
цмакані́це |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
цмакану́ўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
цма́кнуць
‘утварыць губамі гук, падобны гуку ўсмоктвання (без прамога дапаўнення: цмакнуць языком); пацалаваць каго-небудзь, што-небудзь; смактануць (цыбук, люлюку і пад.)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
цма́кну |
цма́кнем |
| 2-я ас. |
цма́кнеш |
цма́кнеце |
| 3-я ас. |
цма́кне |
цма́кнуць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
цма́кнуў |
цма́кнулі |
| ж. |
цма́кнула |
| н. |
цма́кнула |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
цма́кні |
цма́кніце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
цма́кнуўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
hi-fi 1 [ˈhaɪfaɪ] n. прайграва́льнік, магнітафо́н з вялі́кай дакла́днасцю перада́чы гу́ку
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
high fidelity [ˌhaɪfɪˈdeləti] n. dated высо́кая я́касць/дакла́днасць аднаўле́ння гу́ку (пра радыё)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
АКЦЭ́НТ (ад лац. accentus націск),
1) тое, што націск.
2) Знак націску над літарай («вада́»).
3) Асаблівасці вымаўлення, уласцівыя асобе, якая гаворыць не на роднай мове.
4) Вылучэнне, падкрэсліванне таго, што з’яўляецца найб. важным, галоўным у артыкуле, маст. творы і г.д. 5) У музыцы — вылучэнне, падкрэсліванне гуку або акорда. Адрозніваюць акцэнт дынамічны (узмацненне гучання), метрычны (вылучэнне апорных доляў такта), рытмічны (перанясенне націску з апорных доляў на слабыя — сінкопа, рытмічнае падаўжэнне гуку), агагічны (затрымка або зацягванне гуку), меладычны (вылучэнне гуку меладычным скачком або арнаментальнай фігурай). Сродкам акцэнтавання служыць і раптоўная змена гармоніі, тэмбру і інш.
т. 1, с. 222
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БІНАУРА́ЛЬНЫ ЭФЕ́КТ,
здольнасць чалавека і жывёл вызначаць напрамак на крыніцу гуку, абумоўленая наяўнасцю 2 гукапрыёмнікаў. З-за таго, што вушы размешчаны на некаторай адлегласці адно ад аднаго, гукі, якія даходзяць да іх, адрозніваюцца па фазе і інтэнсіўнасці. Напрамак на крыніцу гуку з частатой да 1500 Гц выяўляецца найб. дакладна (дакладнасць у гарызантальнай плоскасці да 3°). Бінауральны эфект павялічваецца з павелічэннем адлегласці паміж прыёмнікамі, што дасягаецца з дапамогай гукаўлоўнікаў. Пры наяўнасці некалькіх разнесеных у прасторы крыніц гуку бінауральны эфект забяспечвае незалежнае ўспрыманне гуку ад кожнай з іх (напр., ад асобнага інструмента ў аркестры) і павялічвае гэтым перашкодаўстойлівасць слыхавога ўспрымання.
т. 3, с. 154
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
праця́гласць, -і, ж.
1. Адлегласць у прасторы, занятая чым-н.
П. трубаправода.
2. Час, на працягу якога што-н. дзейнічае, адбываецца.
П. камандзіроўкі.
П. гуку.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ух, выкл.
1. Выражае розныя моцныя пачуцці.
Ух ты, прыгожа як!
2. Ужыв. пры абазначэнні рэзкага гуку ад удару, выбуху, выстралу.
Ух!
Раздаўся глухі ўдар.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)