куса́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е; -а́ ны; незак. , каго-што.
1. Хапаць, раніць зубамі, джалам, прыносячы боль .
Сабака кусае.
2. Захопліваць зубамі, аддзяляць, адкусваць ад чаго-н.
К. хлеб.
К. яблык.
3. перан. -н.
4. Адразаць кавалачкамі.
К. дрот.
5. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), перан. Моцна пячы, раздражняць скуру (пра крапіву і некаторыя калючыя расліны).
◊
Кусаць (сабе) локці — шкадаваць аб чым-н. упушчаным, непапраўным.
|| аднакр. кусану́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні́ і кусну́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні́ .
|| наз. куса́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адда́ цца , -да́ мся, -дасі́ ся, -да́ сца; -дадзі́ мся, -дасце́ ся, -даду́ цца; зак.
1. каму-чаму і на што . Аддаць сябе ва ўладу пераможцы, здацца; пакарыцца не супраціўляючыся.
А. на чужую волю.
2. каму-чаму . Цалкам прысвяціць сябе каму-, чаму-н. ; захапіцца чым-н, паглыбіцца ў што-н. (думкі, мары).
А. навуцы.
3. каму . Уступіць у палавую сувязь з кім-н.
4. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), перан. Адгукнуцца, адазвацца, адбіцца; выклікаць сабою якое-н. пачуццё.
У гарах аддалося рэха.
Боль аддаўся ў паясніцы.
5. безас.
Некалі аддасца.
|| незак. аддава́ цца , -даю́ ся, -дае́ шся, -дае́ цца; -даёмся, -даяце́ ся, -даю́ цца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прапа́ сці , -паду́ , -падзе́ ш, -падзе́ ; -падзём, -падзяце́ , -паду́ ць; -па́ ў, -па́ ла; -падзі; зак.
1. Знікнуць невядома куды.
Дакументы прапалі.
Дзе ты на тыдзень прапаў? (не прыходзіў на працягу тыдня).
2. Перастаць быць бачным ці чутным.
Коннік сеў на каня і прапаў з віду.
3. Страціцца, знікнуць; загінуць, памерці.
Прапаў спакой, боль .
Гэты чалавек нідзе не прападзе.
4. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Прайсці без карысці, безвынікова.
Паўдня прапала.
|| незак. прапада́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Дзе наша не прападала! (гаворыцца, калі хто-н. ідзе на рызыку спадзеючыся на ўдачу; разм. ).
|| наз. прапа́ жа , -ы, ж. знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цярпе́ ць , -плю́ , -піш, -пі́ ць; -пім, церпіце́ , -пя́ ць; -пі; незак.
1. што і без дап. Мужна, стойка пераносіць фізічныя і маральныя пакуты.
Ц. боль .
Ц. непрыемнасці.
2. каго-што . Мірыцца з наяўнасцю каго-, чаго-н. ; пагаджацца з кім-, чым-н.
Не ц. каго-небудзь .
Не ц. пярэчання.
3. што . Зносіць што-н. непрыемнае.
Ц. няўдачу.
4. ад чаго . Несці страты; атрымліваць пашкоджанні ад чаго-н. , псавацца.
Пасевы церпяць ад засухі.
5. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Не патрабаваць тэрміновага выканання, хуткага рашэння.
|| зак. пацярпе́ ць , -плю́ , -пі́ ш, -пі́ ць; -пім, церпіце́ , -пя́ ць; -пі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
schlú cken vt а́ ць, праглыну́ ць; каўтну́ ць;
er hat viel ~ müssen у́ прыйшло́ ся мно́ га праглыну́ ць (выслухаць );
er schlú ckte an sé inem Schmerz а́ ўся перамагчы́ боль
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
schmé rzen vi , vt е́ ць, прыно́ сіць боль , рабі́ ць балю́ ча;
mir [mich] schmerzt der Kopf е́ балі́ ць галава́ ;
es schmerzt mich, dass… ю́ ча [го́ рка], што…
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
grievous
[ˈgri:vəs]
adj.
1) во́ стры, нясьце́ рпны (пра боль , лю́ тасьць)
2) страшэ́ нны; я́ ўны, цяжкі́ (праві́ на, памы́ лка)
3) су́ мны, гаро́ тны, го́ ркі (пра до́ лю)
a grievous cry — паку́ тлівы, балю́ чы крык
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
prickle
[ˈprɪkəl]
1.
n.
1) шып -а m. ю́ чка f.
2) пако́ лваньне, калацьцё n. m.
2.
v.i.
адчува́ ць пако́ лваньне
3.
v.t.
спрычыня́ ць во́ стры калю́ чы боль
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
зага́ снуць , ‑ну, ‑неш, ‑не; пр. загас, ‑ла; зак.
1. ( 1 і 2 ас. не ўжыв. ) . Перастаць гарэць, свяціць; патухнуць, пагаснуць. Агонь загас.
2. перан. ( 1 і 2 ас. не ўжыв. ) . Зменшыцца, знікнуць (пра падзеі, пачуцці і пад.). Боль сумлення ў ім загас.Бядуля . // Яшчэ вось дзень, прыгожы і румяны, мінуў — загас. Машара .
3. перан. Зачахнуць, памерці. Дні свае лічыць збалелы бядак, Вось-вось часіна — загасне. Купала .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́ ліць , ‑лью, ‑льеш, ‑лье; заг. вылі; зак. , што .
1. Прымусіць вадкасць выцечы; выплюхнуць. Выліць ваду з вядра. Выліць малако ў каструлю.
2. перан. Даць выйсце якім‑н. пачуццям, выказаць што‑н. Выліць боль . Выліць гнеў. Выліць думкі. □ Васіль Ціханавіч гаварыў многа і доўга, здавалася, хацеў выліць усё, што, як цяжкі груз, ляжала на душы. Сіўцоў .
3. Зрабіць што‑н. шляхам ліцця. Выліць дэталь для машыны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)