чорнарабо́чы, ‑ая, ‑ае.

1. Які выконвае цяжкую фізічную, некваліфікаваную ці брудную работу. Чорнарабочы чалавек.

2. у знач. наз. чорнарабо́чы, ‑ага, м.; чорнарабо́чая, ‑ай, ж. Рабочы (рабочая), які (якая) выконвае розную фізічную, некваліфікаваную, звычайна цяжкую і брудную, работу. У 1908 годзе Алесь паспяхова канчае школу і наймаецца чорнарабочым на лесапілку. Хведаровіч. Там і яна [маці] колькі гадоў працавала чорнарабочай на будоўлі. Марціновіч. // перан. Той (тая), хто выконвае чарнавую, карпатлівую работу, работу радавых удзельнікаў якой‑н. справы. Пыл славы не слепіць мне вочы, Пагардай не крывіцца рот — Паэзіі чорнарабочы, Я слаўлю рабочы народ. Звонак.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

эле́гія, ‑і, ж.

1. Лірычны верш, прасякнуты пачуццём смутку, журбы, роздуму. Каб Раманчык быў паэт, ён цяпер злажыў бы самую жаласную элегію самому сабе, але ён — толькі проста адукаваны чалавек, здольны глыбока адчуваць. Колас. // У антычнай паэзіі — верш любога зместу, напісаны двухрадкоўямі пэўнай формы.

2. Вакальны ці інструментальны твор сумнага, задуменнага характару. Але вось тая музыка скончылася, пачалі перадаваць нешта новае ў зусім іншым настроі. Стары пачуў, як дыктар сказаў: элегія Маснэ. Кірэенка.

3. перан. Сум, журба, меланхолія. Элегія з прычыны гібелі аднаго [барацьбіта] перарастае ў .. думу аб лёсе ўсіх. Бярозкін.

[Грэч. elegéia.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

dark​2 [dɑ:k] adj.

1. цёмны;

grow/get/become dark цямне́ць, змярка́цца, суто́ньвацца;

It is pitch dark. Цёмна хоць во́ка вы́калі.

2. цёмны (пра колер); сму́глы

3. змро́чны; пану́ры

4. незразуме́лы, няя́сны

5. сакрэ́тны, та́йны, невядо́мы

6. неадукава́ны, бескульту́рны

7. дрэ́нны, благі́;

dark deeds/thoughts благі́я ўчы́нкі/ду́мкі

♦

a dark horse чалаве́к, пра яко́га ма́ла ве́даюць і які́ можа здзіві́ць;

keep smth. dark BrE, infml трыма́ць што-н. у сакрэ́це; уто́йваць

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

most​1 [məʊst] pron. (найвыш. ст. ад many, much, a lot of) бо́льшая ча́стка, бо́льшасць;

for the most part у асно́ўным;

I spend most of the time at home. Я праводжу большасць часу дома;

Most of the building was damaged by the fire. Большая частка будынка была пашкоджана пажарам.

♦

at (the) most не больш чым;

There were 20 people there, at the most. Там было не больш за 20 чалавек.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

perfect​2 [ˈpɜ:fɪkt] adj.

1. бездако́рны, даскана́лы, ідэа́льны;

a perfect performance выда́тны спекта́кль;

It’s a perfect day for a picnic. Цудоўны дзень для пікніка;

He speaks perfect English. Ён выдатна гаворыць па-англійску;

The weather was perfect. Надвор’е было цудоўнае;

He is perfect for the role. Ён ідэальна падыходзіць на гэтую ролю.

2. по́ўны, абсалю́тны;

a perfect stranger зусі́м чужы́ чалаве́к

3. ling. перфе́ктны;

the perfect form перфе́ктная фо́рма

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

understanding​1 [ˌʌndəˈstændɪŋ] n.

1. ро́зум; здо́льнасць разуме́ць; інтэле́кт;

a man of understanding чалаве́к з галаво́ю

2. (of) разуме́нне;

He has a good understanding of economics. Ён добра разумее эканоміку.

3. зго́да, пагадне́нне, дамо́ўленасць;

come to/reach an un derstanding дамо́віцца

4. fml тлумачэ́нне, інтэрпрэта́цыя;

This is my understanding of the affair. Я разумею гэта такім чынам.

♦

on the understanding that…, on this understanding fml пры ўмо́ве, што…, пры гэ́тай умо́ве

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

líefern vt

1) дастаўля́ць, пастаўля́ць;

frei Haus ~ дастаўля́ць бяспла́тна на дом;

éinen Zéugen ~ прыве́сці [прадста́віць] све́дку

2):

éinen Bewéis ~ даказа́ць, прыве́сці до́каз;

j-m éine Schlacht ~ дава́ць бой каму́-н.

3) выпуска́ць (прадукцыю);

◊

er ist gelíefert, er ist ein gelíeferter Mann ён ко́нчаны чалаве́к

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Rechte sub

1. f -n, -n пра́вая рука́;

zur ~n напра́ва

2. m, f -n, -n патрэ́бны чалаве́к;

an den ~n kómmen* [geráten*] папа́сці як раз да каго́ трэ́ба

3. n -n патрэ́бнае, адпаве́днае;

das ~ tréffen* выбра́ць [знайсці́] то́е, што трэ́ба; папа́сці ў кро́пку

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Ляда́шты ’дрэнны, нягодны, гадкі; худы, слабы; той, каму млосна, дрэнна, моташна’ — гэта выражаецца і прыслоўямі ляда́шта, ляда́ча (Нас., Шпіл., Дзмітр., Жд. 1, Бір. Дзярж.; шчуч., чэрв., гродз., Сл. ПЗБ; крыч., Мат. Маг.; ашм., Сцяшк. Сл.). Утвораны ад прыслоўя ляда́што ’дрэнна’. Заканчэнне ‑шты выраўнялася ў канчатак ‑шчы, які стаў успрымацца як канчатак рус. дзеепрыметніка незалежнага стану цяперашняга часу і часткова на бел. моўнай тэрыторыі набыў бел. форму з суфіксам ‑ач‑ы (ляда́чы — гл.). Аналагічна ўкр. ледащо ’дробязь, пусцяковіна’, польск. ladaco ’чалавек нічога не варты’, ’абы-які’, чэш. ledaco ’абы-што, дрэнь’, мар. ľedaco ’нічога не варты’, славац. ledačo ’абы-што, што-небудзь’, ’нічога не варты’. Паўн.-слав. lě‑da‑čьto (lě ’толькі, ледзь’, da — узмацняльная часціца, čьto ’што’, якое на зах.-слав. тэрыторыі мае рэфлекс co, čo) (Бернекер, 1, 697; Фасмер, 2, 474; Зубаты, Studie, 1, 241; Слаўскі, 4, 22–23). Паводле лінгвагеаграфічнага размеркавання лексемы ў рус. народных гаворках (СРНГ, 16, 318–319) можна меркаваць, што яна (і падобныя: ледака, лядаха, лядащий) прыйшла з бел. і ўкр. моў. Зах.-бел. леда́што, ляда́шчэ (м.), ’махляр, круцель, ашуканец’, ’гультай’ (Федар. 7, Федар. Дад.) з’яўляюцца калькай польск. ladaco ’чалавек нічога не варты’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Муж ’жанаты мужчына ў адносінах да сваёй жонкі’, ’дзеяч у якой-небудзь галіне’ (ТСБМ, Маш., Бяльк., Сл. ПЗБ, ТС, Яруш., Пан. дыс.), му́жні, му́жны, му́зькі ’ўласцівы мужу’, ’мужчынскі’, ’храбры, рашучы, вытрыманы, статны’, мужне́ць ’рабіцца дарослым, больш мужным, развівацца’ (ТСБМ, Нас., Яруш., Касп.). Укр., рус. муж; ст.-рус. мужъ, мужь ’мужчына’, ’знакаміты, важны, вольны чалавек’, польск. mąż, н.-, в.-луж. muž, чэш., славац. muž, славен. mǫ̑z, серб.-харв. му̑ж, макед. маж, балг. мъжъ́т, ст.-слав. mѫż. Прасл. mǫžь лічыцца роднасным са ст.-інд. mánuṣ (mánu‑, mánuṣ) ’мужчына, чалавек’, авест. manuš‑, гоц. manna, ст.-ісл. maðr, лац.-герм. Mannus — імя прабацькі германцаў, фрыгійск. Μάνης — роданачальнік фрыгійцаў < і.-е. *manu‑/*monu‑ (Траўтман, 169; Мее, 209, 354; Фрыск, 1, 83; Фасмер, 2, 670–671; Покарны, 1, 700; Бязлай (М. Сной), 2, 198–199). Мартынаў (Язык, 56) мяркуе, што прасл. mǫžь з’яўляецца іран. інгрэдыентам у прасл. мове (з іран. manuš, якое аформілася пад уплывам прасл. мадэлі, параўн. vǫžь, gǫžь). Жураўлёў (Тезисы докл. Междунар. симп. по пробл. этимол., историч. лекс. и лексикограф. M., 1984, 12) аспрэчвае гэта, спасылаючыся на тое, што слав.-скіфск. пранікненні мелі месца за 1500 год да падзення рэдукаваных. Гл. таксама Шаўр (Etymologie, 17–18).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)