крыптархі́зм

(ад крыпта- + гр. orchis = яечка)

анамалія эмбрыянальнага развіцця, пры якой да моманту нараджэння чалавека або жывёліны адно або два яечкі не трапляюць у машонку.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

прасвіста́ць сов.

1. просвисте́ть, просвиста́ть;

п. два разы́ — просвисте́ть два ра́за;

салаве́й ~та́ў усю́ ноч — солове́й просвисте́л (просвиста́л) всю ночь;

~та́ла над галаво́й ку́ля — просвисте́ла над голово́й пу́ля;

2. просвисте́ть, просвиста́ть;

п. марш — просвисте́ть (просвиста́ть) марш;

3. перен., прост. (зря израсходовать) просвиста́ть;

п. гро́шы — просвиста́ть де́ньги

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ско́к I (род. ско́ку) м.

1. (езда вскачь) скок;

ця́жкі с. каня́ — тяжёлый скок ло́шади;

2. разг. скачо́к, прыжо́к;

у два ~кі апыну́ўся ля акна́ — в два прыжка́ (скачка́) очути́лся у окна́

ско́к II в знач. сказ., разг. скок, прыг;

с. це́раз кана́ву — скок (прыг) че́рез кана́ву

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

чаты́ры, род. чатыро́х

1. четы́ре;

ч. дзе́ліцца на два — четы́ре де́лится на два;

2. че́тверо;

ч. мужчы́ны (жанчы́ны) — че́тверо мужчи́н (же́нщин);

◊ у ~рох сце́нах — в четырёх стена́х;

на ўсе ч. бакі́ — на все четы́ре сто́роны;

конь на ~ро́х нага́х і спатыка́ецца — посл. и на стару́ху быва́ет прору́ха

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

па́лка па́лка, -кі ж.;

◊

па́лка о двух конца́х у кіі́ два канцы́ і або́два б’юць; гро́шык такі́: у ім два бакі́; така́я спра́ва — і ўле́ва, і ўпра́ва;

из-под па́лки з прыму́су; як на па́ншчыне;

вставля́ть (ста́вить) па́лки в колёса даро́гу перасяка́ць (заступа́ць); шко́дзіць;

перегну́ть па́лку кій перагну́ць; ме́ру перабра́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

фронт в разн. знач. фронт, род. фро́нту м.;

вы́строить во фронт воен. вы́страіць ва фронт;

фронт наступле́ния воен. фронт на́ступу (наступле́ння);

за́падный фронт воен. захо́дні фронт;

находи́ться на фро́нте знахо́дзіцца на фро́нце;

фронт рабо́т фронт рабо́т;

культу́рный фронт культу́рны фронт;

грозово́й фронт метеор. навальні́чны фронт;

◊

на два фро́нта на два франты́;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

барацьба́, -ы́, ж.

1. Схватка дваіх, з якіх кожны імкнецца перамагчы другога, а таксама від спорту, калі два спартсмены імкнуцца пакласці адзін аднаго на лапаткі.

Б. асілкаў.

Французская б.

2. Змаганне супрацьлеглых сіл, ідэйна-грамадскіх кірункаў.

Б. класаў.

3. з чым, за што. Дзейнасць, накіраваная на пераадоленне, знішчэнне чаго-н.

Б. з алкагалізмам.

Б. за якасць прадукцыі.

4. перан. Сутыкненне супярэчлівых пачуццяў, імкненняў, думак.

Б. радасці з зайздрасцю.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Перату́лак (піряту́лык) ’вузкая прастора паміж будынкамі, еутачкі’ (клім., ЛА, 5). Да пера- (гл.) са значэннем, як у пераход, і чпу́лак (магчыма, спачатку — ступак) ад стульваць ’месца, дзе стульваюцца два будынкі’ < туліць (гл.), для адпаведнага прасл. *tulili выводзіцца першапачатковае значэнне ’прыціскацца да нечага, туліцца’ (Борысь, Czak. stud., 87).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

адпра́віцца сов., в разн. знач. отпра́виться;

а. ў падаро́жжа — отпра́виться в путеше́ствие;

цягні́к ~віўся ў дзве гадзі́ны — по́езд отпра́вился в два часа́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

падво́іцца сов.

1. (увеличиться вдвое) удво́иться;

2. перен. (значительно увеличиться) удво́иться, усугу́биться;

3. (сделаться двойным) сдвои́ться; (перестроиться в два ряда — ещё) вздво́иться

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)