1. Які ідзе, наступае, выходзіць і пад. непасрэдна за папярэднім; бліжэйшы па чарзе. Чарговая электрычка. Чарговы загад. □ Аднак, калі хлапчук мінуў ужо некалькі пільных вачэй, чарговы патруль яго аклікнуў: — Пачакай, малы!Якімовіч.[Лётчык:] — Мы ляцелі за чарговай партыяй раненых.Мележ.Раптам, схамянуўшыся, Максім устае: над галавой чутна тупаніна. Значыць, параход пад’язджае да чарговага прыпынку.Каршукоў.// Які выконвае ў парадку чарговасці якія‑н. абавязкі. Чарговы днявальны.
2. Які адбываецца, праводзіцца рэгулярна, у пэўнай паслядоўнасці. Чарговы адпачынак. Чарговы з’езд Камуністычнай партыі Савецкага Саюза. □ У адзін з дажджлівых асенніх вечароў сюды на, чарговую нараду прыйшлі кіраўнікі асобных баявых груп.Пятніцкі.
3. Першы па неабходнасці, важнасці. [Старшыня:] — Калектывізацыя сельскай гаспадаркі — наша чарговая, баявая задача, і мы павінны выканаць яе на сто працэнтаў.Колас.
4. Які ўзнікае, паўтараецца, аднаўляецца час ад часу. Сілівон сядзеў у хаце Рады выдумцы чарговай.Лужанін.З таго прыезду паміж .. [Паходнем] і Марынкай завязалася перапіска, а кожны чарговы прыезд Паходні ў Мінск быў для яе радаснай падзеяй.Хадкевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эстака́да1, ‑ы, ДМ ‑дзе, ж.
Спец. Збудаванне маставога тыпу для падняцця шляхоў зносін над паверхняй зямлі, над вадой, якое дазваляе праезд або праход пад ім, а таксама для пракладвання інжынерных камунікацый, забеспячэння пагрузачных ці разгрузачных работ. Доўга думалі, як паскорыць пагрузку торфу, і нарэшце дадумаліся: зрабілі эстакаду — насціл, адзін канец якога абапіраецца на зямлю, другі — падымаецца метры на тры на моцных рыштаваннях.Дуброўскі.[Дырэктар] радаваўся новай камбінатаўскай чыгунцы, а вочы ўжо глядзелі ў бок эстакады, дзе пад пагрузкаю стаялі першыя вагоны.Карамазаў.Над зямлёй у розных кірунках ішлі эстакады — высокія жалезабетонныя падпоры, на якіх цягнуліся трубы.Хадкевіч.І вось завод з яго карпусамі — галоўным, вапнавым, механічным, са складалі гатовай прадукцыі — высокімі круглымі цыстэрнамі, да якіх па эстакадах праз увесь двор ад галоўнага корпуса цягнуцца металічныя трубаправоды.Скрыган.// Абарончая падводная загарода з паль на рэках і марскіх праходах.
[Фр. estacade.]
эстака́да2, ‑ы, ДМ ‑дзе, ж.
Прамы перпендыкулярны ўдар рапірай, шпагай, эспадронам пры фехтаванні.
[Фр. estacade.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
pack
I[pæk]1.
n.
1) клу́нак -ка, па́чак -ка, паке́т -а m.; вя́зка f.
2) гру́па, ба́нда f.; мно́ства n.
a pack of crooks — ба́нда круцялёў
a pack of nonsense — адна́ лухта́
3) згра́я f.
a pack of dogs — саба́чая гайня́
a pack of wolves — во́ўчая згра́я
4) кало́да f. (ка́ртаў)
5) арганізацы́йная адзі́нка ў ска́ўтынгу
2.
v.
1) склада́ць (у што-н.)
2) склада́цца, пакава́цца (пе́рад ад’е́здам)
3) запако́ўваць (-ца)
Pack your trunk — Запаку́й бага́жнік
4) запаўня́ць, перапаўня́ць; упі́хваць, уціска́ць
A hundred men were packed into one small room — У адзі́н малы́ пако́й было́ ўці́снута сто чалаве́к
•
- pack away
- pack off
- pack up
II[pæk]
v.
запаўня́ць сваі́мі прыхі́льнікамі
to pack a jury — падбіра́ць прыхі́льных сабе́ прыся́жных
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
string
[strɪŋ]1.
n.
1) шнур -а́m., шнуро́к -ка́m.
string of beads — шнуро́к па́церак
2) струна́f.
the strings of a violin — стру́ны скры́пкі
3) чарада́f.
A string of cars came down the street — чарада́ машы́наў гу́жам прайшла́ па ву́ліцы
4) informal умо́ва f.
an offer with strings attached to it — прапано́ва з умо́вай, дада́дзенай да яе́
5) валакно́n.; жы́лка f. (у расьлі́не)
2.
v.t. strung, strung or (rare) stringed, stringing
1) ніза́ць, нані́зваць
2) зьвя́зваць, прывя́зваць шнурко́м
3) ве́шаць, падве́шваць
to string a picture — паве́сіць карці́ну
4) наця́гваць (стру́ны)
5) ру́хацца, е́хаць гу́жам (адзі́н за адны́м)
•
- on a string
- pull the strings
- string out
- strings
- string up
- pull strings
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
укла́дыватьнесов.
1.(класть) кла́сці;
укла́дывать больно́го в посте́ль кла́сці хво́рага ў пасце́ль;
укла́дывать двор ка́мнем выклада́ць (выкла́дваць, вымо́шчваць) двор каме́ннем;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
koń
м.
1. конь;
koń pod wierzch — верхавы конь;
koń pociągowy — запражны конь;
2.шахм. конь;
koń parowy (mechaniczny) — конская сіла;
na koń! вайск. на коні!;
pędzić co koń wyskoczy — імчацца на ўсю моц, імчацца стрымгалоў;
znają się jak łyse konie жарт. ведаюць адзін аднаго навылёт (навылет);
łaska pańska na pstrym koniu jeździ — панская ласка да парога;
zdrów jak koń — здаровы як конь (вол, бык);
zrobić kogo w konia разм. падмануць, абдурыць каго
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ku
к, да;
dzień miał się ku końcowi — дзень падыходзіў да канца; дзень заканчваўся;
szliśmy ku domowi — мы ішлі дадому;
słońce zbliża się ku zachodowi — сонца схіляецца да захаду;
mieć się ku sobie — гарнуцца адзін да аднаго;
akademia ku czci kogo/czego — урачысты сход у гонар каго/чаго;
ku pamięci kogo/czego — у памяць каго/чаго;
ku mojemu zdziwieniu — на маё здзіўленне;
ku radości wszystkich — да ўсеагульнай радасці;
ku końcowi — пад канец; напрыканцы; пры канцы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
разI
1. Mal n -s, -e;
тры разы́ dréimal;
не́калькі разо́ў méhrmals; éinige Mále;
у не́калькі разо́ў auf das Méhrfache;
шмат разо́ў víele Mále; wiederhólt, méhrmals, öfters;
ко́жны раз jédes Mal, jéweils;
не раз méhrmals, mehr als éinmal, wiederhólt;
гэ́тым разам (für) díesmal;
на пе́ршы раз zum érstenmal, zum érsten Mal(e), das érste Mal;
ад двух да трох разо́ў zwei- bis dréimal;
яшчэ́ раз noch éinmal;
ні разу kein éinziges Mal;
насту́пны раз das nächste Mal;
◊
сем разо́ў прыме́рай, адзі́н раз адрэ́ж≅ bésser zwéimal méssen als éinmal vergéssen;
2. (пры лічэнні) eins;
◊
раз (і) назаўсёды ein für álle Mal;
раз за ра́зам ein ums ándere Mal, éinmal über das ándere;
ні ў які́м ра́зе kéinesfálls; von wégen! (разм.)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Гарбы́ль ’узгорак, бугор’ (Касп.), ’маленькае ўзвышша на роўным месцы’ (Яшкін), ’горб’, ’нарост на дрэве або целе’ (Нас.), ’аполак, сегментальная ў папярочным сячэнні дошка’ (Сцяшк. МГ, Шатал.). Бясспрэчна, гэта лексема звязана з іншымі словамі, утворанымі таксама ад асновы горб‑ і якія маюць падобную суфіксацыю. Параўн. гарбе́ль ’гарбаты’ (БРС), далей гарбу́ль ’нарост на дрэве або целе’ (Нас.), ’гарбаты чалавек’ (Шатал.). Як бачым, каранёвая частка гэтых слоў тая ж самая, а суфікс мае адзін і той жа кансанантны элемент (‑l). Такім чынам, мы маем зыходнае *gъrb‑ylь, *gъrb‑ulь і *gъrb‑elь (*gъrb‑ělь?). Першыя дзве лексемы маюць суфіксацыю, якая звязана апафанічнымі адносінамі (‑y‑lь: ‑u‑lь ← *‑ū‑lь: *ou̯‑lь). Адносна ‑elь сказаць штосьці пэўнае аб яго непасрэднай сувязі з названымі суфіксамі цяжка (маем на ўвазе яго вакалічны элемент). Але ўсе тры базіруюцца на кансанантным ‑l‑ (агляд гэтай суфіксацыі гл. у Слаўскага, SP). Роднаснасць суфіксацыі, яе аднатыпнасць у функцыянальным плане дазваляюць меркаваць, што ўсе тры лексемы — гэта паралельныя ўтварэнні, аднолькавыя па словаўтваральнай структуры і па семантыцы. Іх паралелізм існавання можна высветліць тым, што яны ўзніклі ў розных дыялектах (у якіх выступала адна з форм названай суфіксацыі). Сама аснова *gъrb‑ мае шмат значэнняў (так было і ў прасл. дыялектах; агляд семантыкі прасл.*gъrbъ гл. у Трубачова, Эт. сл., 7, 199–201), якія добра высвятляюць дыяпазон ’горб’ — ’гара, узвышша’ і г. д. Параўн. аналагічныя ўтварэнні і ў рус. гаворках: горбу́ль ’маленькае ўзвышша; намёт снегу; дошкі-аполкі; агароджа з такіх дошак; пірог з бульбяной начынкай’ (СРНГ, 7, 23), горбы́ль ’горб; гарбаты чалавек; патыліца ў чалавека; нос чалавека; невялікае ўзвышша; пень; агароджа з дошак-аполкаў; рыба сазан’ (СРНГ, 7, 25).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
verstéhen*
1.vt
1) разуме́ць, ця́міць, ке́міць;
j-metw. zu ~ gében* даць зразуме́ць каму́-н.што-н.
2) уме́ць (што-н. рабіць), разбіра́цца (у чым-н.);
von éiner Sáche nichts ~ не ця́міць нічо́га ў спра́ве;
er verstéht es, gut zu málen ён уме́е до́бра малява́ць;
verstéht er viel von Musík? ён ду́жа разбіра́ецца ў му́зыцы?