горад у цэнтр.ч. Мексікі. Адм. ц. штата Мічаакан. Засн. ў 1541 пад назвай Вальядалід. Нас. 490 тыс.ж. (1990). Трансп. вузел. Аэрапорт. Прам-сць: харчасмакавая, тэкст., гарбарна-абутковая, хім., лесапільная, баваўняная, цэлюлозна-папяровая. Маст. рамёствы. Ун-т. Музеі: краязнаўчы, археал. і этнаграфічны. Арх. помнікі 16—18 ст.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАГПУ́Р,
горад у цэнтр.ч. Індыі, на р. Наг, у штаце Махараштра. Засн. ў пач. 18 ст. Каля 2 млн.ж. (1997). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт. Тэкст. цэнтр у важным бавоўнаводчым раёне. Прам-сць: харч., шкляная, керамічная, папяровая, фармацэўтычная, паліграфічная. Саматужная вытв-сць тканін, маст. вырабаў. Ун-т. Археал. музей.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НІІГА́ТА,
горад у Японіі, у цэнтр.ч. в-ва Хонсю. Адм. ц. прэфектуры Ніігата. Каля 500 тыс.ж. (1998). Порт на Японскім м., у вусці р. Сінана. Вузел чыгунак. Міжнар. аэрапорт. Прам-сць: нафтаперапр., нафтахім., металургічная (ферасплавы, алюміній), электра- і трансп. машынабудаванне, тэкст., лесапільная, папяровая, цэментная. ЦЭС, АЭС. Ун-т. Аранжарэі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
«ПЕРАПЁЛАЧКА»,
бел.нар. веснавы карагод-гульня. Муз. памер 2/4. Тэмп умераны, выконваецца жанчынамі пад аднайменную песню, імітуе яе тэкст. Вядомы ў запісе пач. 19 ст., у наш час зафіксаваны на Гомельшчыне. Балетмайстар Л.Алексютовіч стварыла сцэн. варыянт «П.» — парны танец, які апавяе прыгажосць і шчырасць узаемаадносін дзяўчыны і юнака.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
П’Ю́РА (Piura),
горад на ПнЗ Перу, на р. П’юра. Адм. ц. дэпартамента П’юра. Засн. ў 1532 Ф.Пісара. Каля 400 тыс.ж. (2000). Знаходзіцца на Панамер. шашы, чыгункай і аўтадарогамі злучаны з партамі на ўзбярэжжы Ціхага ак. Аэрапорт. Гандл.цэнтр. раёна баваўнаводства. Прам-сць: бавоўнаачышчальная, харчасмакавая, тэкст., хімічная. Ун-т.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
РУБЭ́ (Roubaix),
горад на Пн Францыі, у дэпартаменце Нор. Каля 120 тыс.ж. (2001). Разам з суседнімі гарадамі ўтварае адзіную агламерацыю з нас. каля 1 млн.ж.Трансп. вузел, рачны порт на канале Рубэ. Стараж. цэнтр шарсцяной, баваўнянай і трыкатажнай прам-сці. Швейныя ф-кі, вытв-сць карункаў. Тэкст. машынабудаванне.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
САН-КРЫСТО́БАЛЬ (San Cristóbal),
горад на З Венесуэлы, каля граніцы з Калумбіяй. Адм. ц. штата Тачыра. Засн. ў 1561. Каля 400 тыс.ж. (2000). На адгалінаванні Панамерыканскай шашы, вузел аўтадарог. Аэрапорт. Цэнтр с.-г. раёна, найважнейшага ў краіне па зборы кавы. Прам-сць: цэм., тэкст., гарбарна-абутковая, харчасмакавая. 2 ун-ты.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
САН-МІГЕ́ЛЬ (San Miguel),
горад на У Сальвадора, каля падножжа вулкана Сан-Мігель, на Панамерыканскай шашы. Адм. ц. аднайменнага дэпартамента. Засн. ў 1530. Каля 200 тыс.ж. (2000). Прам-сць: алейная, тэкст., гарбарная. Цэнтр с.-г. раёна (кава, цукр. трыснёг, бавоўнік, хенекен; жывёлагадоўля). Сабор і касцёлы (18 ст.). Паблізу здабыча серабра.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СЕНДА́Й,
горад у Японіі на Пн в-ва Хонсю. Адм. ц. прэфектуры Міягі. Каля 1 млн.ж. (2001). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аванпорт на Ціхім ак. — г. Сіогама. Аэрапорт. Прам-сць: нафтаперапр., эл.-тэхн., дрэваапр., электронная, тэкст., паліграф., харчовая. Саматужная вытв-сцьмаст. вырабаў. Ун-т. Горад-пабрацім Мінска (з 1973).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЛОДЗЬ (Łódź),
горад у цэнтр.ч. Польшчы, адм. ц. Лодзінскага ваяв., на водападзеле рэк Вісла і Одра. Вузел чыгунак і аўтадарог. 1 млн. 41 тыс.ж. з прыгарадамі (1993). Буйны цэнтр тэкст. прам-сці; электратэхн., маш.-буд., металаапр., хім. (штучнае валакно, гумавая), швейная, харч., мэблевая, папяровая, паліграф., абутковая прам-сць. Буйнейшы кінематаграфічны цэнтр Польшчы. 8 ВНУ, у т. л.ун-т, мед. акадэмія, Вышэйшая школа кінематаграфіі, тэлебачання і тэатра, Вышэйшая духоўная семінарыя; аддзяленне АН. Філармонія, тэатры. Музеі: маст., археал. і этнагр., гісторыі тэкст. вытв-сці. Арх. помнікі 18—19 ст.
Першапачаткова вёска Лодзя, уласнасць біскупаў куяўскіх; упершыню згадваецца ў 1332. У 1387 атрымала ням.гар. права, у 1423 кароль Польшчы Ягайла надаў Л. магдэбургскае права. Месцазнаходжанне Л. сярод пушчаў, далёка ад гандл. шляхоў не спрыяла развіццю горада, і да пачатку 19 ст. ён захоўваў агр. характар. У 1820-я г. створаны першыя мануфактуры, у 2-й пал. 19 ст. Л. — цэнтр буйнога тэкст. раёна, пачалося яго хуткае дэмаграфічнае развіццё. З 1870-х г. Л. — важны цэнтр рабочага руху. Тут адбылося першае ў Рас. імперыі рабочае паўстанне (гл.Лодзінскае паўстанне 1905). У 1-ю сусв. вайну ў ліст. 1914 пад Л. адбылася бітва, у выніку якой герм. войскі спынілі наступленне рас. войск. У 2-ю сусв. вайну акупіравана ням. фашыстамі (1939—45; наз. Ліцманштат). Вызвалена войскамі 1-га Бел. фронту. У 1971 адзін з цэнтраў забастовачнага руху ў Польшчы.
