ПАЖЫ́ ЎНАСЦЬ КАРМО́ Ў ,
уласцівасць кармоў задавольваць прыродную патрэбу жывёлы ў ежы; таксама ступень адпаведнасці колькасці і якасці засваяльнасці пажыўных рэчываў кармоў патрэбам жывёлы. Неаднолькавая для жывёл розных відаў, прадукцыйнасці і фізіял. стану. Ацэньваецца па хім. саставе кармоў, іх засваяльнасці, энергет. каштоўнасці і паўнацэннасці. Асн. паказчыкі П.к. — агульная пажыўнасць (вызначаецца ў кармавых адзінках ), колькасць абменнай энергіі, пратэіну, амінакіслот, макра- і мікраэлементаў, вітамінаў. Састаў і пажыўнасць раслінных кармоў залежаць ад сорту раслін, кліматычных умоў, якасці глебы, угнаенняў, спосабаў і тэрміну ўборкі, захавання і падрыхтоўкі да скормлівання. Для практычнага выкарыстання распрацаваны спец. кармавыя табліцы, у якіх характарызуецца П.к. паводле асн. паказчыкаў.
т. 11, с. 515
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Ле́ пей , ле́ пяй , ле́ пі , ле́ пій ’лепш’ (Бяльк. , Мядзв. , ТСБМ , Касп. , Сцяшк. , КЭС , лаг. ; маладз. , Янк. Мат. ), асіп. , уздз. ’больш’ (Жд. 2; Бузук). Польск. lepiej , lepie , lepi , н.-луж. lěpjej , lěpʼ , в.-луж. lěpje , чэш. lépe , líp . Вышэйшая ступень ад добра . Прасл. lěpje , lěpěje , якое першапачаткова азначала ’прыгажэй’, утворана ад lěpъ . Гл. лепшы .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Лепята́ ць ’многа гаварыць, балбатаць’ (паст. , карэліц. , Сл. паўн.-зах. ; ст.-дар. , Ант. ), укр. лепета́ ти , рус. лепета́ ть , балг. лепе́ тя ’тс’. Гукапераймальнае. Аналагічна параўн. ст.-інд. lápati ’балбоча, стогне, гаворыць’, памір. lōwam ’гавару’, кімр. llêf (*lepmo‑ ) ’голас’, алб. lapërdi ’брудная мова’ (Бернекер , 1, 702; Фасмер , 2, 483–484). Другая ступень вакалізму — лопат (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
gorzej
(параўнальная ступень ад
coraz gorzej — што раз горш; усё горш;
tym gorzej — тым горш
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
superlatyw, ~u
м. грам. ступень ;
mówić w ~ach o kim/czym каго/што кім/чым
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Тнуць 1 ТСБМ ), ’сячы, рэзка выказвацца’, ’ударыць, рубануць; упікнуць’ (Нас. ), ’кусаць, джаліць’, ’ссякаць’ (Сцяшк. ), ’кусаць, пячы’ (Яруш. , Федар. 6 , Скарбы , Сл. ПЗБ ), тні́ ті , тну́ ты ’разбураць, рубаць, сячы’ (Булг. ). Другасны інфінітыў, утвораны шляхам абагульнення асновы спрагальных формаў дзеяслова цяць — тну < прасл. *tęti — *tьnǫ , параўн. рус. тять — тну , польск. ciać — tnę , славен. дыял. tẹ́ti — tnèm , ст.-слав. тѧти тьнѫ ступень кораня і.-е. *ten‑ , захаваная ў літ. tìnti ’адбіваць касу’ (Коген, Запіскі , 2, 241; Фасмер , 4, 66; Векслер, Гіст. , 224). Іншая ступень чаргавання выступае ў *тон , параўн. адным тном ’адным чынам’ (пух. , Жд. 1). Гл. цяць .
Тнуць 2 Скарбы ), ’заўзята іграць’: тне гармонік (Сцяшк. ). Экспрэсіўнае ўтварэнне на базе тнуць 1
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
я́ русм.
1. тэатр. m
2. (рэчы , размешчаныя адна на адной ) Stá pel m
3. геал. слой ) Lá ge f í cht f ú fe f ступень
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ко́ лер
(лац. color)
1) афарбоўка (напр. сіні к., к. вясёлкі);
2) адценне фарбы, густата, ступень яркасці яе;
3) падрыхтаваны для афарбоўкі чаго-н. састаў фарбы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ранг
(ням. Rang)
1) разрад, ступень у званнях (напр. дыпламатычныя рангі або рангі афіцэраў у ваенна-марскім флоце);
2) катэгорыя, разрад якіх-н. прадметаў, з’яў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Напа́ чэ ’больш за ўсё, асабліва’ (Пятк. ), укр. найпа́ к , найпаче ’найбольш, асабліва’, рус. найпаки ’асабліва’, наипаче ’іншым разам, часам’, ’як быццам, накшталт’, смален. найпаче ’больш за ўсё, асабліва’, балг. на́ й‑паче ’тс’, макед. najnane ’тс’, ст.-слав. найпауе ’тс’. Найвышэйшая ступень параўнання ад пак(і) ’усё ж’ (гл.), падрабязней гл. ESSJ SG , 2, 537.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)