ваяво́дства, -а, мн. -ы, -аў, н.
1. Пасада ваяводы.
2. Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Старажытнай Русі і ў Вялікім Княстве Літоўскім, якой кіраваў ваявода.
3. Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў сучаснай Польшчы.
|| прым. ваяво́дскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дра́хма, -ы, мн. -ы, -аў, ж.
1. Сярэбраная манета ў Старажытнай Грэцыі, а таксама грашовая адзінка ў Грэцыі да 2002 г.
2. Адзінка аптэкарскай вагі, роўная 3,73 г, што існавала да ўвядзення метрычнай сістэмы мер.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пры́гарад, -а, М -дзе, мн. -ы, -аў, м.
1. Пасёлак, які прымыкае да тэрыторыі вялікага горада.
2. У Старажытнай Русі: горад, падпарадкаваны палітычна і гаспадарча галоўнаму гораду вобласці.
Прыгарады Вялікага Ноўгарада.
|| прым. пры́гарадны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
КО́РШУНАЎ (Аляксандр Фаміч) (4.3.1924, в. Палішына Горацкага р-на Магілёўскай вобл. — 12.7.1991),
бел. літ.-знавец, гісторык стараж. бел. л-ры, тэкстолаг. Канд. філал. н. (1956). Скончыў БДУ (1950). У 1954—91 у Ін-це л-ры імя Я.Купалы АН Беларусі. Даследаваў стараж. бел. л-ру, царк.-палемічную і мемуарную л-ру 16—17 ст., асаблівасці выданняў Ф.Скарыны, іх уплыў на выдавецкую дзейнасць С.Буднага, В.Цяпінскага, І.Фёдарава, П.Мсціслаўца, Р.Хадкевіча. Складальнік навук. зборнікаў, аўтар уступных артыкулаў і каментарыяў да выданняў «Хрэстаматыя па старажытнай беларускай літаратуры» (1959), «Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці» (1975), «Помнікі мемуарнай літаратуры Беларусі XVII ст.» (1983), кніг Ф.Скарыны «Прадмовы і пасляслоўі» (1969), «Творы» (1990). Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (т. 1, 1968), 2-томнага даследавання «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» і «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры» (1977; на рус. мове; Дзярж. прэмія Беларусі імя Я.Коласа 1980).
Тв.:
Афанасий Филиппович: Жизнь и творчество. Мн., 1965.
Літ.:
Батвіннік М.Б. Даследчык беларускай старажытнай літаратуры // Весці АН Беларусі. Сер. грамад. навук. 1992. № 3—4;
Кароткі У. «З зычливости ку моей отчизне...» // Шляхам гадоў: Гіст.-літ. зб. Мн., 1994.
М.Б.Батвіннік.
т. 8, с. 425
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
міну́скулы, ‑аў; адз. мінускул, ‑а, м.
Спец. Малыя літары ў почырках старажытнай пісьменнасці; проціл. маюскулы.
[Лац. minusculus — вельмі малы.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
набілітэ́т, ‑у, М ‑тэце, м., зб.
Гіст. Кіруючыя вярхі рабаўладальніцкага класа ў старажытнай Рымскай рэспубліцы.
[Ад лац. nobilitas, nobilitatis — знаць.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
паляві́к, ‑левіка, м.
Разм.
1. Жыхар бязлеснай вёскі.
2. У старажытнай беларускай міфалогіі — гаспадар поля.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дэшыфрава́ць, -ру́ю, -ру́еш, -ру́е; -ру́й; -рава́ны; зак. і незак., што.
Разабраць (разбіраць) напісанае шыфрам, тайнапісам або на якой-н. невядомай старажытнай мове; расшыфраваць (расшыфроўваць).
Д. рукапіс.
|| наз. дэшыфро́ўка, -і, ДМ -ро́ўцы, мн. -і, -ро́вак, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ёга, ‑і, ДМ ёзе, ж.
Рэлігійна-філасофскае вучэнне ў Старажытнай Індыі, паслядоўнікамі якога з’яўляюцца ёгі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
старажытнагрэ́часкі, ‑ая, ‑ае.
Які існаваў у часы Старажытнай Грэцыі, звязаны з імі. Старажытнагрэчаская культура. Старажытнагрэчаская пісьменнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)