1. Навукова пастаўлены дослед. Ставіць эксперымент. □ Нядаўна вучоныя правялі эксперымент: перасялілі пяць зуброў на ўзбярэжжа Беразіны.«Маладосць».
2.Спроба ажыццявіць што‑н. якім‑н. чынам. Следчы быў задаволены сваім псіхалагічным эксперыментам — не кожнага ж можна ўзяць суровасцю, пагрозамі.Сабаленка.[Кліент:] — Усё рабілася так, быццам праводзілі эксперымент на выпрабаванне маіх не рваў.«Звязда».
[Лац. experimentum.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
whitewash1[ˈwaɪtwɒʃ]n.
1. бялі́лы
2. пабе́лка, пабе́л
3.спро́ба абялі́ць, схава́ць недахо́пы;
The report was simply a whitewash. Даклад быў проста хлуснёй.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
эксперыме́нт
(лац. experimentum = вопыт, практыка)
1) навукова пастаўлены дослед (напр. правесці э.);
2) спроба ажыццявіць што-н. (напр. смелы э.).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
во́пыт, -у, М -пыце, мн. -ы, -аў, м.
1. Адлюстраванне ў свядомасці людзей законаў аб’ектыўнага свету і грамадскай практыкі, атрыманае ў выніку іх актыўнага практычнага пазнання.
Пачуццёвы в.
2. Сукупнасць ведаў і практычна засвоеных звычак.
Жыццёвы в.
В. будаўніцтва.
3. Узнаўленне якой-н. з’явы эксперыментальным шляхам, стварэнне чаго-н. новага ў пэўных умовах з мэтай даследавання, выпрабавання.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Спрэ́жда ‘спярша’ (Рам. 6), ‘раней’ (Бузук, Спроба, 58). Бузук (там жа) сумняваецца ў паходжанні слова, якое прыпамінае рус.-ц.-слав.прѣжде < ст.-слав.прѣжде ‘раней’. Магчыма, кантамінацыя апошняга з пярэж ‘тс’ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Іспы́т ’праверка ведаў, экзамен’, ’выпрабаванне, праверка’ (ТСБМ, Гарэц.). Рус.испыта́ние ’праверка, даследаванне’, ’экзамен’, ’цяжкае перажыванне, няшчасце, жыццёвая нягода’, дыял.испы́т ’спроба, проба’, испы́тка ’выпрабаванне, праверка’, ’спроба’, укр.і́спит ’выпрабаванне’, ’экзамен’, іспіта́ння ’выпрабаванне’, серб.-харв.ѝспит ’экзамен’, ’допыт’, ’заручыны’, балг.и́зпит ’экзамен’, ’выпрабаванне’, макед.испит ’тс’. Ст.-рус.испытъ ’расследаванне, дазнанне’, ’проба, праверка’ < ст.-слав.испытъ ’выпрабаванне, даследаванне’ поруч з испытание ’выпрабаванне, даследаванне, расследаванне’. Бязафікснае ўтварэнне ад испытати (відаць, калька ст.-грэч.ἐξ‑ετάξω ’даследаваць, выпрабоўваць’ з ἐξ‑‑ис, ἐτάξω‑пытаю), гл. Шанскі, 2, I, 128.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тэ́нціць ‘шанцаваць: ня тэнціць беднаму Сцяпану (Жд. 3: у слоўніку памылкова аб’яднанае з та́нчыць ‘танцаваць’). Няясна; магчыма суаднесці з польск.tentowáć ‘спрабаваць, рабіць высілкі дасягнуць’, што звязана з tentacja ‘спроба, высілкі’, гл. тантацыя.