ля́ скаць , -аю, -аеш, -ае; незак.
1. Утвараць ляск чым-н. жалезным.
Л. клямкай.
2. Пляскаць у далоні (разм. ).
3. Утвараць адрывістыя гукі пугай.
◊
Зубамі ляскаць —
1) адчуваць моцны голад , недаядаць, галадаць;
2) дрыжаць, калаціцца ад холаду, страху і пад.
|| аднакр. ля́ снуць , -ну, -неш, -не; -ні.
|| наз. ля́ сканне , -я, н. і ля́ скат , -у, М -каце, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
гало́ дны , -ая, -ае.
1. Які адчувае голад , ненакормлены.
Г. прысмакаў не пытае (прымаўка).
2. Выкліканы голадам.
Галодная смерць.
3. Бедны на прадукты харчавання, неўраджайны.
На год два Юр’і, ды абодва дурні: увосень халодны, а вясной г. (прыказка).
4. Недастатковы для задавальнення патрэбы ў ежы, у сродках жыцця.
Г. заработак.
◊
На галодны жывот (разм. ) — галодны, не пад’еўшы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
асудзі́ ць , асуджу́ , асу́ дзіш, асу́ дзіць; асу́ джаны; зак. , каго-што.
1. Пакараць, вынесці абвінаваўчы прыгавор.
А. злачынцаў.
2. Выказаць неадабрэнне, прызнаць заганным, ганебным.
Усе асудзілі яго ўчынак.
3. перан. , на што . Аддаць, пакінуць на волю лёсу (высок. ).
А. на голад .
|| незак. асуджа́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е і асу́ джваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. асуджэ́ нне , -я, н. (да 1 і 2 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Гало́ дны . Прасл. *goldьnъ ’галодны’ — прыметнік, утвораны ад *goldъ ’голад ’ яшчэ ў прасл. часы і вядомы ва ўсіх слав. мовах з найдаўнейшых часоў. Агляд форм гл. Трубачоў, Эт. сл., 6, 200.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
kó sten I vt каштава́ ць (ежу );
Hú nger zu ~ bekó mmen* зазна́ ць го́ лад
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
unstí llbar , ú nstillbar a няўто́ льны (пра голад , смагу ); перан. ненасы́ тны, ненае́ дны
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
галаду́ ха , ‑і, Д М ‑дусе, ж.
Разм. Голад , галодны час. Гэта было вясной, якраз у тую пару, калі галадуха пануе па вёсках, калі няма чым і муху накарміць. Бядуля .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Hú nger m -s
1) го́ лад ;
~ há ben быць гало́ дным, хаце́ ць е́ сці;
den ~ stí llen утаймава́ ць го́ лад ;
vor ~ sté rben* паміра́ ць з го́ ладу
2) перан. пра́ га, мо́ цнае жада́ нне
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
zaspokoić
зак. задаволіць;
zaspokoić ciekawość — задаволіць цікаўнасць;
zaspokoić głód — наталіць голад
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Ла́ кнуць ’вельмі хацець’ (Сл. паўн.-зах. ), укр. лапнуты ’жадаць’, ’быць прагным’, польск. łaknąć ’быць галодным’, ’прагна есці’, ’быць пажадлівым’, ’вельмі хацець чаго-небудзь’, ’хацець піць’, рус.-ц.-слав. лапнуты ’галадаць’, ’прагна хацець’, славен. lȃkniti ’згаладнець’. Прасл. olknęti . Да прасл. olkati ’галадаць, быць галодным’. Параўн. літ. alkti ’галадаць’, ’жадаць’, дат. alkt ’хацець піць’, ’адчуваць голад , моцна жадаць’, ’быць пажадлівым’. Магчыма, роднасным з’яўляюцца: ст.- в.-ням. ilgi ’голад ’ (Траутман, 6–7; Фасмер , 2, 452, дзе даецца больш падрабязная літаратура), ірл. еіс ’злы’ (Развадоўскі. Wybór, 2, 158–159; Покарны , 307).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)