stéter ~ höhlt den Stein≅ кро́пля за кро́пляй і ка́мень дзяўбе́;
das ist wie ein ~ auf den héißen Stein≅гэ́та кро́пля ў мо́ры
2) pl ка́плі (лякарства)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Vergángenheitf -, -en
1) міну́лае, міну́ўшчына;
die jüngste ~ няда́ўняе міну́лае;
éine bewégte ~ бу́рнае міну́лае;
mit der ~ bréchen* парва́ць з міну́лым;
das gehört der ~ anгэ́та (ўсё) у міну́лым
2) грам. про́шлы час
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
wédercj:
~… noch ні… ні;
es ist ~ mir noch ihm gelúngenгэ́та не ўдало́ся ні мне, ні яму́;
~ ich noch du können es tun* ні я, ні ты не мо́жам гэ́тага зрабі́ць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
хава́цьI
1. verstécken vt, verbérgen*vt;
2. (захоўвацьдзе-н.) (ver)wáhren vt;
3. (таіцьдумкі, пачуцціі г. д.) wáhren vt;
хава́ць таямні́цу ein Gehéimnis wáhren;
хава́ць во́чы die Áugen verstécken;
я не хава́ю гэ́та ад сябе́ ich bin mir darüber im Kláren;
хава́ць свой гнеў séinen Ärger verbérgen* [herúnterschlucken];
◊
хава́ць канцы́ (ўваду) die Spúren verwíschen [tílgen]
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
пту́шкаж. Vógel m -s, Vögel;
пе́ўчая пту́шка Síngvogel m;
пералётная пту́шка Zúgvogel m;
сво́йская пту́шка Geflügel n -s, Fédervieh n -(e)s;
◊
што гэ́та за пту́шка?разм. was ist das für ein Geschöpf?, was ist das für ein Subjékt?, was ist das für ein Vógel?;
стрэ́ляная пту́шкаразм. ein geríebener Kúnde, Schláukopf m -es, -köpfe
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Прабо́й ’металічная дужка, на якую навешваецца замок’ (ТСБМ, Гарэц., Касп.; шчуч., Сл. ПЗБ), пробо́й верхняя частка вулля-калоды’ (Анох.). Рус.пробо́й, укр.пробій, польск.przebój, серб.-харв.пробо́ј, славен.probój, балг.пробой у розных значэннях — ’прабоіна, прарыў (куды-небудзь)’ і г. д. У значэнні ’металічная дужка, на якую навешваецца замок’ з’яўляецца бел.-рус. семантычнай ізаглосай. Прасл.*probojь — аблаўтны дэрыват ад *probiti < *biti ’біць’. Не выключаны аднак, што гэта больш позняя аналагічная форма па тыпу *bojь < *biti.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мядоўка1 ’пакрывец лекавы, Anchusa officinalis L.’ (гродз., Кіс.). Да мёд (гл.). Матывацыя: гэта меданосная расліна. Параўн. укр.медуниця польова, польск.miodanka.
Мядоўка2, медоўка ’сіняк звычайны, Succisella Reck.’ (мазыр., Жыв. сл.). Відаць, да мёд (гл.), хаця сувязь (матывацыя) застаецца няяснай.
Мядоўка3б.-каш. ’пернік з мёдам’, чачэр. ’напітак з мёду’, жлоб. ’салодкая груша’ (Мат. Гом.). З польск.miodówka ’пернік’, ’салодкая груша, яблык’. Параўн. таксама і рус.свярдл.медовка ’брага, настаяная на мёдзе’. Да мёд (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Лоцман ’чалавек, які адказвае за стан усіх плытоў’ (гродз., Нар. сл.), ’асоба, якая праводзіць судны па фарватэры’ (ТСБМ). Паводле Крукоўскага (Уплыў, 83), запазычана з рус. мовы, у якой гэта запазычанне з гал.loodsman ці з с.-н.-ням.lôtsman (< англ.loadsman) у эпоху Пятра I (Фасмер, 2, 525). Аднак лоцманъ сустракаецца яшчэ ў пск. і смал. летапісах XV–XVII стст. (Філін, Происх., 612), таму можна гаварыць пра самастойнае і больш ранняе запазычанне ў ст.-бел. мову.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ляпя́нка, ліпʼя́йка, лыпʼя́нка, лыпля́нка, ляплёнка, ляпонка ’жылая глінабітная пабудова’, ’зямлянка’. Укр.ліпля́нка, ліпʼя́нка ’хата з гліны’, польск.lepianka, lepʼånka, lepi̯onka ’тс’, ст.-польск.lepianka, lepionka ’нешта злепленае’, каш.lepʼȯnka яшчэ азначае ’гліняная падлога’, ’гліняная пабудова’; чэш.ходск.lepenka ’гліна, змешаная з саломай і вотруб’ем, якой абмазваўся вільчык страхі’. У зах.- і паўд.-слав. мовах гэта лексема мае значэнне ’кардон’, ’толь’, ’наклейка’. Узыходзіць да прасл. формы lěpjen‑ъka ’нешта злепленае’ (Слаўскі, 4, 162). Да ляпі́ць (гл.) < прасл.lěpiti ’мазаць’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ля́сытачы́ць ’марна траціць час у пустых размовах’ (ТСБМ, Юрч. Фраз. 2, Касп.). Укр.ляси підпуска(ти) ’заляцацца’, рус.лясы точить (веять, разводить, подводить, сказывать, строить, строчить) ’марна траціць час у балбатні, пляткарыць’. Паводле пашырэння ў гаворках можна меркаваць аб запазычанні з рус. мовы, у якой гэта запазычанне з польск.balasy ’балясы’ < італ.balaustro ’баляса ў балюстрадзе’ (Сабалеўскі, РФВ, 66, 345; Фасмер, 2, 552). Параўн. рус.кастр.лясы‑балясы ’балбатня, леменда’, ярасл.лясы‑балясы точить ’пустасловіць’, ’жартаваць’.