Verbum

анлайнавы слоўнік

марцыпа́н

(ст.-польск. marcypan, ад іт. marzapane)

цестападобная маса, прыгатаваная з працёртага міндалю або арэхаў з цукрам, а таксама кандытарскі выраб з гэтай масы;

2) перан. што-н. вельмі смачнае, адмыслова прыгатаванае.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

наро́дный наро́дны;

наро́дные ма́ссы наро́дныя ма́сы;

наро́дное хозя́йство наро́дная гаспада́рка;

наро́дная респу́блика наро́дная рэспу́бліка;

наро́дный фронт наро́дны фронт;

наро́дный арти́ст наро́дны арты́ст;

наро́дный учи́тель наро́дны наста́ўнік;

наро́дная пе́репись наро́дны пе́рапіс;

наро́дный комисса́р ист. наро́дны каміса́р;

«Наро́дная во́ля» ист. «Наро́дная во́ля».

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

геаэквівале́нтнасць

(ад геа- + эквівалентнасць)

суадносіны культурнага ландшафту, які стварае чалавек, з прыродным ландшафтам, што існаваў на гэтым месцы, паводле складу і масы рэчываў, інтэнсіўнасці працэсаў абмену і іншых экалагічных, ландшафтных і энергетычных паказчыках.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

наро́дны в разн. знач. наро́дный;

~ныя ма́сы — наро́дные ма́ссы;

~ная гаспада́рка — наро́дное хозя́йство;

~ныя пе́сні — наро́дные пе́сни;

н. суд — наро́дный суд;

н. фронт — наро́дный фронт;

н. наста́ўнік — наро́дный учи́тель;

~ная медыцы́на — наро́дная медици́на;

н. ўніверсітэ́т — наро́дный университе́т;

~ная будо́ўля — наро́дная стро́йка

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

НЕЙТРЫ́НА (італьян. neutrino памяншальнае ад neutrone нейтрон),

незараджаная элементарная часціца з групы лептонаў. Мае спін ¹/₂ і масу, намнога меншую за масу электрона. Па стат. уласцівасцях адносіцца да ферміёнаў. Удзельнічае ў слабых і гравітацыйных узаемадзеяннях (гл. Узаемадзеянні элементарных часціц, з-за вельмі малой масы слаба ўзаемадзейнічае з рэчывам, характарызуецца вял. пранікальнай здольнасцю, напр., свабодна праходзіць праз Зямлю і Сонца.

Вядома 3 тыпы Н.: электроннае Н. ν_e, мюоннае Н. ν_µ, таоннае Н. ν_τ і адпаведныя ім антычасціцы ${\overset{—}{ν}}_{e}$ , ${\overset{—}{ν}}_{µ}$ , ${\overset{—}{ν}}_{τ}$ (звесткі аб $ν_{τ}$ і ${\overset{—}{ν}}_{τ}$ ускосныя і магчыма, што $ν_{τ} \equiv {\overset{—}{ν}}_{τ}$ ). Кожны з тыпаў Н. пры ўзаемадзеянні з інш. часціцамі можа пераўтварыцца ў адпаведны зараджаны лептон, а калі масы спакою Н. адрозныя ад 0 і лептонныя зарады не захоўваюцца, магчымы асцыляцыі Н. — пераўтварэнні аднаго тыпу Н. ў другі (прапанавана Б.М.Пантэкорва ў 1957). Існаванне электроннага Н. прадказана В.Паўлі (1930—33) на падставе законаў захавання энергіі і імпульсу ў рэакцыях β-распаду, эксперыментальна ${\overset{—}{ν}}_{e}$ зарэгістравана амер. фізікамі Ф.Райнесам і К.Коўэнам ў 1953—56. Выпрамяняюцца Н. пры пераўтварэннях атамных ядраў (β-распадзе, захопе электронаў і мюонаў), распадах элементарных часціц і інш. Працэсы, якія вядуць да ўтварэння Н., адбываюцца ў рэчыве Зямлі і яе атмасферы за кошт касм. выпрамянення, у нетрах Сонца, зорак і інш. (гл. Нейтрынная астраномія, Нейтрынная астрафізіка). Штучна Н. атрымліваюць з дапамогай магутных ядз. выпрамяняльнікаў, ядз. рэактараў, паскаральнікаў зараджаных часціц.

Літ.:

Марков М.А. Нейтрино. М., 1964;

Понтекорво Б.М. Нейтрино. М., 1966;

Рекало М.П. Нейтрино. Киев, 1986.

С.Сацункевіч.

т. 11, с. 277