á ufspannenvt
1) наця́ гваць;
den Ré genschirm ~ ы́ ць парасо́ н
2) узво́ дзіць (курок )
3) замацо́ ўваць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
unfold
[ʌnˈfoʊld]
1.
v.t.
1)
а) разго́ ртваць
to unfold a napkin — разгарну́ ць сурвэ́ тку
б) распуска́ ць, раскрыва́ ць (парасо́ н )
2) разго́ ртваць, выпро́ стваць; распасьціра́ ць, раскрыва́ ць (кры́ лы, ру́ кі)
3) прадстаўля́ ць, пака́ зваць; тлума́ чыць
to unfold the country’s past — прадста́ віць міну́ лае краі́ ны
2.
v.i.
1) распуска́ цца (пра пупы́ шкі) ; разьвіва́ цца
2) разго́ ртвацца, раскрыва́ цца (пра парасо́ н )
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
СЕ́ ЙФЕРТ ((Seifert) Яраслаў) (23.9.1901, Прага — 10.1.1986),
чэшскі паэт. Нар. пісьменнік Чэхаславакіі (1966). Першы паэт. зб. — «Горад у слязах» (1921). Удзельнік стварэння гуртка пралет. мастацтва «Дзівасіл». У творчасці імкнуўся да паэтызацыі прозы жыцця, абапіраючыся на рэаліст. дэталі і рэліг. сімволіку. У паэт. зб-ках «Толькі каханне» (1923), «На хвалях ТСФ» (1925) апяваў радасць жыцця, экзотыку падарожжаў. Зб. «Салавей спявае дрэнна» (1926) прасякнуты трагічным светаадчуваннем. У зб-ках «Яблык з каленяў» (1933), «Рукі Венеры» (1936) звярнуўся да традыцый класічнай чэш. паэзіі — напеўнасці, меладычнасці, арганічнасці сітуацый. Асн. тэмы зб-каў «Патушыце агні» (1938), «Веер Бажэны Немцавай» (1940), «Ішоў бедны мастак па свеце» (1949) — каханне, паэзія, радзіма, прыгажосць Прагі, гісторыя чэш. культуры; зб. «Мамачка» (1954) — успаміны пра дзяцінства. У зб-ках «Канцэрт на востраве» (1965), «Адліванне званоў» (1967), «Парасон з Пікадылі» (1979) пераважае верлібр, які стаў дамінантай яго паэтыкі. Аўтар зб-каў «Моравы слуп» (1981), «Быць паэтам» (1983) і інш. На бел. мову яго асобныя вершы пераклалі А.Разанаў, М.Танк. Дзярж. прэмія Чэхаславакіі 1936, 1955. Нобелеўская прэмія 1984.
Тв. :
Бел. пер. — у кн. : Высокае неба. Мн. , 1980;
У кн. : На зорных шляхах. Мн. , 1991;
Рус. пер. — Прощание с весной: Избр. лирика. М. , 1987.
А.У.Вострыкава .
Я.Сейферт .
т. 14, с. 298
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Schirm m
1) парасо́ н ;
é inen ~ á ufspannen [schlí eßen* , zú klappen]ы́ ць [закры́ ць] парасо́ н
2) брыль, брылёк
3) шы́ рма
4) экра́ н;
j-s і́ м-н. абаро́ нцам
5) перан. о́ на
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
прихвати́ ть сов. разг.
1. в разн. знач. і́ ць;
прихвати́ зонт прыхапі́ парасо́ н ;
моро́ з прихвати́ л цветы́ маро́ з прыхапі́ ў кве́ ткі;
2. (привязать наскоро, слегка) прымацава́ ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
baldach, ~u
м.
1. бат. парасон (суквецце
2. (тканіна
3. уст.
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
раскры́ ць , -ры́ ю, -ры́ еш, -ры́ е; -ры́ ты; зак. , што.
1. Адкрыць шырока, разгарнуць; распасцерці што-н. складзенае.
Р. дзверы.
Р. кнігу.
Р. парасон .
2. Вызваліць ад таго, што накрывае каго-, што-н. ; агаліць.
3. Выявіць, зрабіць вядомым што-н. невядомае; выкрыць.
Р. акцёрскія здольнасці.
Р. тайну.
Р. злачынства.
4. Растлумачыць, паказаць сутнасць чаго-н.
Р. змест твора.
5. Знайсці, устанавіць, адкрыць у выніку назіранняў, даследаванняў.
Р. стаянку першабытнага чалавека.
6. Расказаць аб сваіх думках, пачуццях.
Р. свае думкі сябрам.
|| незак. раскрыва́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| наз. раскрыццё , -я́ , н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
закры́ ць , -ы́ ю, -ы́ еш, -ы́ е; -ы́ ты; зак.
1. каго-што . Накрыць, прыкрыць чым-н.
З. коўдрай.
З. твар рукамі.
2. што . Скласці, самкнуць што-н. раскрытае.
З. парасон .
З. кнігу.
З. вочы.
3. што . Загарадзіць, перагарадзіць (уваход, выхад і пад. ), спыніць доступ куды-н.
З. уваход.
З. граніцу.
4. што . Спыніць, пакласці канец правядзенню, дзеянню, дзейнасці чаго-н.
З. сход.
З. прадпрыемства.
З. гандаль.
|| незак. закрыва́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| звар. закры́ цца , -ы́ юся, -ы́ ешся, -ы́ ецца (да 1 і 4 знач. ); незак. закрыва́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
|| наз. закрыццё , -я́ , н. знач. ).
З. сезона.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Брыль 1 Касп. , Бяльк. , Бір. Дзярж. , Шн. , Гарэц. , Інстр. I, Тарн. , Маш. , БРС , КЭС , лаг. , Мядзв. ). Укр. бриль . Запазычанне з польск. bryl ’тс’ (якое лічыцца запазычаннем з італ. ombrello ’парасон ’; Варш. сл. , 1, 215). Рыхардт, Poln., 37; Фасмер , 1, 214; Рудніцкі , 208 (лічыць, што польск. bryl < укр. < італ. ?); Бернекер , 93.
Брыль 2 брылёк ’невялікі выступ над жаралом печы’ (Янк. Мат. , Шушк. , Інстр. I), ’карніз’ (Шат. ). Відавочна, метафарызацыя да брыль 1
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
забы́ ць , -бу́ ду, -бу́ дзеш, -бу́ дзе; -бу́ дзь; -бы́ ты; зак.
1. каго-што або пра каго-што, на каго-што або аб кім-чым . Перастаць помніць; страціць успамін пра каго-, што-н.
З. старое (пра старое, на старое).
З. і думаць пра гэта (перастаць успамінаць, спадзявацца на што-н. ).
2. што, пра каго-што, аб кім-чым і з інф. Упусціць з памяці, не ўспомніць.
З. адрас знаёмага.
З. пра даручэнне (аб даручэнні ).
3. каго-што . Пакінуць дзе-н. , не захапіць з сабой па няўважлівасці.
З. парасон у аўтобусе.
Што я там забыў? (нашто мне там быць; няма чаго мне там рабіць; разм. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
