Прыто́мны ’які знаходзіцца ў прытомнасці, пры памяці’ (ТСБМ, Нас., Байк. і Некр., Касп.), ’які прысутнічаў пры пэўнай падзеі; сведка’ (Нас., Ласт., Яруш., Касп.), ’які мае прыстанішча, прытулак; які супакоіўся на месцы’ (Нік. Очерки), ст.-бел. притомный ’свядомы, прысутны’ (Ст.-бел. лексікон); притомные часы ’ў тыя часы’ (там жа). Укр. прито́мний ’свядомы, прысутны’, польск. przytomny ’тс’, чэш. přítomný ’прысутны’, славац. prítomný ’прысутны, наяўны’, в.-луж. přitomny, н.-луж. pśitomny ’тс’. Слова ўтворана на базе словазлучэння пры том ’той, які быў пры тым, сведка’ (Брукнер, 682; Махэк₂, 495; ЕСУМ, 4, 581). Ва ўсходнеславянскіх мовах — праз польскую з чэшскай (Банькоўскі, 2, 953), параўн., аднак, пато́мны (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

tangible

[ˈtændʒəbəl]

1.

adj.

1) які́ мо́жна абма́цаць, успрыня́ць до́тыкам

2) рэа́льны; факты́чны; відаво́чны, выра́зны

tangible evidence — відаво́чны до́каз

3) матэрыя́льны, ная́ўны

Real estate is tangible property — Нерухо́мая маёмасьць

2.

ная́ўная ўла́снасьць

3.

n.

матэрыя́льныя ва́ртасьці

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

effektív

1. a

1) эфекты́ўны, дзе́йсны;

~er Output ['au-] эк. эфектыўны выпуск;

~e Léistung рэа́льная магу́тнасць;

~e Stärke наяўны саста́ў (войскаў)

2. adv сапраўды́, на само́й спра́ве

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

obecny

obecn|y

1. прысутны; наяўны;

być ~ym — прысутнічаць;

~y/~a! — школьн. ёсць! (я!);

2. цяперашні, сучасны;

w chwili ~ej — у гэты момант; у гэтую хвіліну; зараз;

3. ~i мн. прысутныя

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

bar a

1) аго́лены

2) наяўны (пра грошы);

báre 20 Éuro 20 е́ўра гато́ўкаю;

für éine ~e Münze néhmen* прыма́ць за чы́стую мане́ту

3) (G) пазба́ўлены (чаго-н.);

áller Éhre ~ пазба́ўлены [пачуцця́] го́нару

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

тава́р м. камерц. Wáre f -, -n; Artíkel m -s, - (выраб);

заляжа́лы тава́р überlágerte [líegengebliebene] Wáre, Ládenhüter m;

ная́ўны тава́р Wárenbestand m;

расфасава́ны тава́р ábgewogene und ábgepackte Wáre;

дастаўля́ць тава́р Wáre ánliefern [líefern, zústellen];

закупля́ць тава́р гу́ртам [о́птам] Wáre über den Gróßhandel bezíehen* [en gros [ã′gro:] káufen];

укараня́ць тава́р на ры́нку Wáre auf dem Markt éinführen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

accessible

[əkˈsesəbəl]

adj.

1) дасту́пны

2) лёгкадасту́пны; з до́брым дае́здам

Tools readily accessible on an open rack — Прыла́ды лёгкадасту́пныя на адкры́тай палі́цы

a very accessible market — ры́нак зь ве́льмі до́брым дае́здам

3) ная́ўны, ве́дамы

Not many facts about the kidnapping were accessible — Няшмат было́ ве́дамых фа́ктаў пра выкрадзе́ньне

•

- accessible to

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

transakcja

transakcj|a

ж. здзелка; пагадненне; гандлёвая ўмова;

dokonać ~i — заключыць пагадненне;

~a gotówkowa — здзелка за наяўны разлік;

~a handlowa — гандлёвае пагадненне;

~a kredytowa — крэдытная аперацыя;

~a terminowa — тэрміновая здзелка;

~a wielostronna — многабаковая здзелка;

~a wymienna — менавая здзелка

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

разлі́к, -ку м., в разн. знач. расчёт;

узя́ць р. — взять расчёт;

кулямётны р. — пулемётный расчёт;

р. параво́га катла́ — расчёт парово́го котла́;

па маі́х ~ках ён паві́нен ху́тка прые́хаць — по мои́м расчётам он до́лжен ско́ро прие́хать;

○ ная́ўны р. — нали́чный расчёт;

гаспада́рчы р. — хозя́йственный расчёт;

◊ бра́цца (прыма́цца) у р. — принима́ться в расчёт;

скі́нуць з ~ку — сбро́сить со счето́в;

прыня́ць у р. — приня́ть в расчёт

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

МАСТА́ЦКАЯ КУЛЬТУ́РА,

здольнасць грамадства ствараць, адэкватна ўспрымаць і ацэньваць мастацтва ўсіх відаў, родаў і жанраў. М.к. як здзейсненая традыцыя ёсць сукупнасць створаных грамадствам маст. каштоўнасцей, іх інтэрпрэтацый і ацэнак у літаратурна-маст. крытыцы, эстэтыцы і грамадскай думцы. Аптымальныя ўмовы творчасці складваюцца тады, калі ўсе падсістэмы і элементы М.к. знаходзяцца ў адносным адзінстве. На пэўных этапах развіцця высокае мастацтва ўзнімаецца над сярэднім узроўнем эстэт. свядомасці і маст. густаў публікі, яго творцы апярэджваюць свой час. Бывае і так, што ўзровень эстэт. свядомасці экспертаў (тэарэтыкаў, крытыкаў) і густы элітарнай публікі апярэджваюць наяўны ўзровень масавай творчасці; у такім выпадку тэорыя і крытыка садзейнічаюць пераадоленню маст. застою. Рэальна ж супярэчлівыя фактары (эканам., паліт., агульнакульт., міжнар.) дзейнічаюць адначасова і ў розных кірунках. У выніку адбору дасягненняў М.к. складваецца маст. спадчына, яна вызначае арыгінальнасць і унікальнасць мастацтва розных народаў і рэгіёнаў.

Першым гістарычным тыпам М.к. была нар. творчасць — фальклор. ужытковае мастацтва, інш. віды этн. культуры. Адзінства мастацтва з рэліг. і нар. абрадамі, з рамяством і штодзённым побытам — прыкмета М.к. стараж. і сярэдневяковых цывілізацый. Гэты сінкрэтызм адлюстроўваўся, напр., у лац. паняцці ars, artis, стараслав. тэрміне «художник», «художество»; яны абазначаюць мастацтва, уменне, майстэрства, рамяство, тэхн. дакладнасць. Паступовае аддзяленне М.к. ад рэлігіі і сферы вытв-сці адбывалася ў эпоху Адраджэння. Пазней (эпохі Асветніцтва, індустрыялізацыі і урбанізацыі) гэты працэс дайшоў да палярызацыі маст. творчасці і утылітарнай вытв-сці, рэлігіі і свецкай культуры, нар. і прафес. мастацтва. Але ў 20 ст. развіццё М.к. пайшло па шляху збліжэння вытворча-утылітарнай і творча-маст. дзейнасці, у выніку якога ўзнік новы від М.к. — дызайн.

У гісторыі бел. М.к. самабытна выявіліся асн. маст. кірункі, метады, стылі, формы навук. і літ.-крытычнай інтэрпрэтацыі мастацтва. Да пашырэння хрысціянства тут фарміраваліся слав. архетыпы этн. культуры (міфалогія, абрады, фальклор, арнамент і ўжытковае мастацтва). У 10—15 ст. складваўся сярэдневяковы тып бел. М.к. на аснове ўсх.-слав. традыцыі, засваення візант. хрысц. варыянта эліністычнай спадчыны, зах.-еўрап. маст. стыляў. У складзе ВКЛ і Рэчы Паспалітай у Беларусі склаліся нацыянальна самабытныя маст. стылі гатычнага, рэнесансавага, барочнага тыпаў (гл. Готыка, Барока). З канца 16 ст. да сярэдзіны 19 ст. чыталіся школьныя і універсітэцкія курсы граматыкі, паэтыкі, рыторыкі і стылістыкі, выдаваліся падручнікі, у якіх аналізаваліся тэарэт. і практычныя праблемы прыгожай пісьменнасці і красамоўства. Сканцэнтраванае ў Віленскім ун-це літ.-знаўства з элементамі тэарэт. эстэтыкі стымулявала станаўленне крытыкі і публіцыстыкі. Пазней у складзе Рас. імперыі (19—20 ст.), у БССР і Зах. Беларусі адбылося станаўленне і развіццё бел. нац. школы маст. культуры ў рэчышчы нац.-адраджэнскага руху (гл. Адраджэнне нацыянальнае).

Літ.:

Конан У.М. Развіццё эстэтычнай думкі ў Беларусі (1917—1934 гг.). Мн., 1968;

Яго ж. От Ренессанса к классицизму: (Становление эстет. мысли Белоруссии в XVI—XVIII вв.). М., 1978;

Дорошевич Э., Конон В. Очерк истории эстетической мысли Белоруссии. М., 1972.

У.​М.​Конан.

т. 10, с. 194

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)